Polecenie 1

Zapoznaj się z definicją syjonizmu. Zastanów się, na jakim tle rodził się ruch syjonistyczny, czy miał wymiar czysto religijny, czy zarazem polityczny?

RUEpHABilVFVC
(Uzupełnij).
syjonizm
Definicja: syjonizm

Syjonizm jest ideą powrotu Żydów do Ziemi Świętej, Syjonu. W sensie religijnym idea ta sięga czasów starożytnych i związana jest z obietnicą ofiarowania nowej ziemi do zamieszkania, daną Abrahamowi przez Boga. W przeciwieństwie do ruchów narodowo‑wyzwoleńczych syjonizm nie dążył do usunięcia reżimów kolonialnych, lecz jego celem był jedynie powrót narodu żydowskiego do swojej ziemi. Nowoczesny syjonizm porzucił tym samym eschatologiczne hasło mesjanizmu, głoszącego powrót w czasach mesjańskich wszystkich Żydów z wygnania (galutu) do Ziemi Obiecanej, skupiając się na ściśle politycznym celu powrotu i odbudowy państwa Izrael. W tym znaczeniu myśl ta była kultywowana przez wieki w ramach wspólnoty żydowskiej przede wszystkim poprzez pismo, modlitwę i wypełnianie Bożych przykazań.

Tło historyczne

RoQxERTJsDT5V1
132 Ilustracja przedstawia awers i rewers monety. Na awersie znajdują się kolumny oraz znaki. Na rewersie znajduje się wazon oraz napisy. Początki Syjonizm realnego znaczenia nabrał wraz z wygnaniem Żydów z Palestyny po klęsce powstania Bar Kochby przeciwko Cesarstwu Rzymskiemu o wyzwolenie Judei. Miało ono realny wpływ na późniejsze wielowiekowe kształtowanie się emancypacyjnych postaw żydowskich. Wtedy właśnie zniszczono Wzgórze Świątynne, zabroniono Żydom przebywania w Jerozolimie oraz zakazano praktykowania judaizmu. W następnych stuleciach wybuchło wiele powstań żydowskich, lecz były one krwawo tłumione przez Rzymian. 476 - 1799 Obraz przedstawia scenę zbiorową, która odbywa się pod murowanym budynkiem. Widoczny jest podział na dwie grupy, które witają się ze sobą z otwartymi ramionami. Od średniowiecza do Wielkiej RewolucjiCzytaj więcej...

W czasach średniowiecza, renesansu i epoki klasycznej niewiele się zmieniło. Żydzi przyjęli postawę biernego oporu i obsesyjnego trwania przy własnych tradycjach, co wzmagało ich izolację w społeczeństwach. W niektórych państwach wykorzystywano żydów do antagonizowania różnych narodowości zamieszkujących dany kraj, tak działo się w zaborze rosyjskim i austriackim.

. 1782 Ilustracja przedstawia starszego mężczyznę z długą brodą oraz wydatnym nosem. Ubrany jest w długą szatę, na głowie ma jarmułkę. W rękach trzyma księgę i pióro. Antysemityzm Prostym przykładem takiego zachowania będzie ustanawianie żydów administratorami cerkwi prawosławnych, na terenach Ukrainy i Białorusi, a także Galicji. Administrator taki musiał pobierać opłaty za wykorzystywanie świątyni, a to nie było dobrze przyjmowane przez prawosławną ludność miejscową. Prowadziło to do wielu uprzedzeń, które w ostatecznym rozrachunku przerodziły się w jawny antysemityzm. Ostatecznie, w roku 1782 rabin Eliasz z Wilna wezwał Żydów, by wracać do Syjonu. 1840 Ilustracja przedstawia dwóch starszych mężczyzn, którzy siedzą obok siebie. Są ubrani w długie szaty. Mężczyzna po prawej ma długą, siwą brodę. Polityczny wydźwięk Myśl rabina Eliasza rozwinął, pozostający pod wpływem rodzącego się nacjonalizmu, serbski rabin Jehuda Alkai, który w roku 1840 przeformułował dawne religijne marzenia o powrocie do Syjonu w ideę nabierającą politycznego wydźwięku. 1848 Obraz przedstawia scenę walki ulicznej przy barykadzie. Na ziemi leżą ranni ludzie. W środkowej części obrazu stoją ludzie z szablami i trzymają flagę w czarno-czerwono-żółte poziome pasy. Wiosna Ludów Dla tworzenia żydowskiej świadomości narodowej duże znaczenie miała także Wiosna Ludów, a potem pojawiające się w Niemczech silne nastroje nacjonalistyczne. Wśród społeczności żydowskiej do głosu doszły tendencje wzywające do asymilacji Żydów szczególnie wśród bogatych mieszczan, przedsiębiorców, artystów i inteligencji. Równocześnie w Europie narastały nastroje antysemickie, związane także ze strachem przed opanowaniem elit intelektualnych przez żydowskich filozofów, artystów, a w końcu polityków. 1850 Obraz przedstawia portret młodego mężczyzny. Ma pociągłą twarz, czarne włosy oraz rzadkie wąsy. Ubrany jest w czarny strój z białym kołnierzem. Idea powrotu W kontrze do europejskich nacjonalizmów wśród Żydów renesans przeżywała idea odzyskania i powrotu do Ziemi Obiecanej. W tym aspekcie syjonizm przerodził się z ruchu religijnego w ruch polityczny, którego twórcami i głównymi ideologami byli Mojżesz Hess i Theodor Herzl

Twórcy syjonizmu

R1NZVtxYT7RiJ1
Na ilustracji: chanukija, 9‑ramienny świecznik zapalany podczas święta Chanuka.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Twórcą ideologii syjonizmu politycznego był Mojżesz HessHess MojżeszMojżesz Hess (1812‑1875). Uważał on, że głównym celem świadomości ludzkiej jest tożsamość narodowa, która definiowana jest poprzez posiadanie ojczyzny. Dla Żydów historyczną ziemią przodków jest Ziemia Izraela. Filozoficznie wizja Mojżesza Hessa ukształtowana została głównie przez koncepcje Barucha Spinozy i Georga Wilhelma Friedricha HeglaGeorg Wilhelm Friedrich HegelGeorga Wilhelma Friedricha Hegla. Historyczna misja Żydów miała przyczynić się do powszechnej walki o społeczne i narodowe wyzwolenie. Cel ten mógł być jednak zrealizowany dopiero po powrocie wygnanego ludu do Ziemi Świętej – IzraelaIzraelIzraela. Hess stał się pionierem zarówno syjonizmu, jak i socjalizmu, rozwijanego przez tego współpracownika Karola Marksa.

R172kqNFqI4AG1
Theodor Herzl (1860–1904)
Gdybym chciał podsumować kongres bazylejski jednym zdaniem... W Bazylei założyłem Państwo Żydowskie. Może za pięć lat, na pewno za pięćdziesiąt, wszyscy je poznają. (Theodor Herzl, Dziennik, 1897, Centralne Archiwum Syjonistyczne w Jerozolimie)
Źródło: domena publiczna.

Syjonistyczne idee rozwijały się przede wszystkim we wschodniej Europie poprzez ruch Chibbat‑SyjonChibbat‑SyjonChibbat‑Syjon, z jednej strony nawiązujący do koncepcji Hessa, z drugiej silnie zakorzeniony w tradycji religijnej. Powstanie ruchu, który połączył wiele działających w odosobnieniu stowarzyszeń żydowskich, wiązało się z przyjmowaniem przez kolejne państwa ustaw antyżydowskich i falą pogromów ludności żydowskiej w Imperium Rosyjskim. Niepokój wzbudzała też masowa emigracja do Stanów Zjednoczonych i spodziewana nieuchronna asymilacja napływającej tam ludności żydowskiej. Czołowym ideologiem ruchu Chibbat‑Syjon był Leo Pinsker (1821‑1891), który szczególnie nawiązał do obecnego w Europie antysemityzmuantysemityzmantysemityzmu. Podobnie jak Hess uważał on, że w atmosferze powszechnego antysemityzmu droga Żydów do emancypacji nie prowadzi przez stopniowe wtapianie się w poszczególne społeczności, w których przyszło im żyć, lecz rozszerzanie i pogłębianie poczucia odrębności narodowej. Temu właśnie miała sprzyjać działalność ruchu Chibbat‑Syjon. Ważnym przedstawicielem syjonizmu został Theodor HerzlHerzl TheodorTheodor Herzl, autor książki Państwo żydowskie. Rozwija w niej ideę syjonizmu jako ruchu z jednej strony opartego na korporacyjności w tworzeniu przez społeczeństwo struktur niezależności gospodarczej i politycznej, z drugiej zaś prezentuje dojrzałą wizję syjonizmu, przede wszystkim jako ruchu politycznego silnie związanego z wytworzeniem specyficznej żydowskiej samoświadomości. Na fali społecznych przemian zachodzących w Europie Żydzi powinni podążyć własną, odrębną drogą, odcinając się tym samym od utożsamiania z jakąkolwiek grupą polityczną bądź narodową. Według Herzla służyć temu powinna idea powrotu do Syjonu, gdzie istnieje jedyna realna możliwość pełnego, „świadomego” rozwoju narodu żydowskiego. Wśród innych ideologów syjonizmu na uwagę zasługuje przede wszystkim Aszer Ginzburg (znany jako Ahad Ha’am: „jeden z ludu”), żyjący w latach 1856‑1927. Próbował on określić świecką tożsamość żydowską poprzez odniesienie kulturowe. Nawoływał do rzeczywistego powrotu do Ziemi Świętej i odbudowania tam na nowo żydowskiej kultury. Ginzburg był przekonany, nie da się sprowadzić wszystkich Żydów z powrotem do Ziemi Izraela, zatem syjonizm nie rozwiąże wszystkich problemów żydowskich. Rozwiązaniem byłaby szeroka akcja edukacyjna nawiązująca do nauczania proroków. Centrum duchowej odnowy znajdować się miało w Ziemi Obiecanej.  Palestyna byłaby kulturowym schronieniem dla elity, jednoczącej zbiorową świadomość reszty diaspory. Idee Ginzburga wywodzą się z syjonizmu duchowego, a jego przeciwnicy zarzucali mu brak politycznych rozwiązań problemów, przed którymi stanęła diaspora żydowska.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Hess Mojżesz
Herzl Theodor

Filozofia dialogu Martina Bubera a syjonizm

R1OG9VOolGmVv
Martin Buber: Ja nie uprawiam nauki. Ja tylko coś pokazuję. Pokazuję rzeczywistość, pokazuję coś w rzeczywistości, co nie było lub w niewielkim stopniu było dostrzegane. (...) Ja nie uprawiam nauki, lecz prowadzę rozmowę.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RQMjhTa9jImSX
Nagranie dźwiękowe lekcji Filozofia dialogu Martina Bubera.
R1YLqadhUnq33
Ja staję się w zetknięciu z Ty; stając się Ja mówię Ty. Każde prawdziwe życie jest spotkaniem. M. Buber, Ja i Ty, 1928
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Słownik

antysemityzm
antysemityzm

(pol. anty- + fr. sémite – od biblijnego Sema, będącego legendarnym protoplastą Semitów, czyli ludów zamieszkujących Azję południowo‑zachodnią i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan) postawa oparta na uprzedzeniach, dyskryminacji oraz wrogości do Żydów oraz osób pochodzenia żydowskiego, którzy mogą być traktowani jako grupa religijna, etniczna lub rasowa; wynika z uprzedzeń religijnych, politycznych i gospodarczych

chasydyzm
chasydyzm

(hebr. chasidut – pobożność, bogobojność) ruch religijny zapoczątkowany przez rabina Baal Szem Towa, wzywający do odnowy religijności przez stworzenie silnej, osobistej więzi z Bogiem; barwny ruch mistyczny wykorzystujący w modlitwie śpiew, taniec i techniki ekstatyczne

Chibbat‑Syjon
Chibbat‑Syjon

(hebr. Miłośnicy Syjonu) żydowski ruch społeczny, nawołujący do religijnej walki z antysemityzmem

filozofia dialogu
filozofia dialogu

zwana również filozofią spotkania, nurt filozofii XX w., w którym dialog jest punktem wyjścia, zasadą wszelkiego myślenia i poznawania oraz przedmiotem filozoficznej refleksji

Izrael
Izrael

(hebr.Erec Jisrael – Ziemia Izraela, Ziemia Obiecana) idea wolnego państwa żydowskiego, zajmującego obszar, który według Biblii stanowi region dany Żydom przez Boga

kibuc
kibuc

(hebr. kibbuc – zgromadzenie, wspólnota) wspólnota rolnicza, później spółdzielnia rolniczo‑przemysłowa, oparta na wspólnej własności lub dzierżawie ziemi i środków produkcji, ochotniczej pracy, równych prawach i obowiązkach oraz zbiorowej odpowiedzialności materialnej jej członków; kibuc jest zarządzany przez komitety, odpowiedzialne za prowadzoną w nim działalność; zyski, po zaspokojeniu potrzeb członków i ich rodzin, są inwestowane w rozwój wspólnoty