Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Użytki rolne na świecie stanowią około 50% powierzchni lądów, z czego 77% stanowią pastwiskapastwiskopastwiskałąkiłąkałąki, a około 23% to pola uprawne. Do użytków rolnych zaliczamy: grunty orne (pola uprawne, winnice, plantacje, ugory i odłogi), sady, plantacje trwałe, trwałe użytki zielone. Z uwagi na coraz większe zapotrzebowanie na żywność, wynikające z tendencji wzrostowej liczby ludności na świecie, w wielu krajach przeznacza się pod tereny rolnicze obszary wcześniej nieużytkowane. Do takich terenów należą obszary półpustynne i pustynne, formacje bagienne i podmokłe oraz lasy. Zmiany te w ujęciu globalnym zachodzą w powolnym tempie.

Rc69OxCcIaBOs1
Światowe użytkowanie terenów
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie danych ourworldindata.org, licencja: CC BY-SA 3.0.

Ze względu na rozwój rolnictwa większość terenów pozyskiwanych pod grunty orne oraz łąki i pastwiska pochodzi z karczowania lasów. Powierzchnia lasów w Afryce Równikowej zmniejszyła się o ponad 40% w porównaniu do lat sprzed ekspansji rolniczej. Dodatkowo problem zmniejszania się lasów na rzecz uprawy rolnej dotknął również Azję i Amerykę Południową, gdzie powierzchnia lasów zmniejszyła się o około 35%. Kolejnym przykładem pozyskiwania gruntów pod uprawy jest osuszanie zatok morskich i bagien oraz nawadnianie terenów deficytowych w wodę. Przykładem takiego regionu jest Afryka Subsaharyjska, w której odsetek gruntów ornych w wyniku nawadniania wzrósł o 3,4% w ciągu 37 lat od 1981 r. Bardzo powszechnym zabiegiem jest osuszanie terenów bagiennych w Azji Południowo‑Wschodniej pod uprawy palmy olejowej. Ma to poważne konsekwencje, takie jak np. pożary torfowisk oraz wzrost stężenia COIndeks dolny 2 w regionie, uprzednio absorbowanego przez torfowiska.

RAX6jb0pWVFAe
Zmiany w wielkości użytków rolnych na świecie o powierzchni 1000 ha
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o. na podstawie danych FAO, licencja: CC BY-SA 3.0.
Ważne!

Wycinanie lasów równikowych zachodzi w bardzo szybkim tempie – ponad 5 mln ha na rok. Działania te mają bardzo niekorzystny wpływ na środowisko, mogą skutkować nie tylko pozbawianiem schronienia i wyginięciem zwierząt mających siedliska na tym obszarze, ale także zachwianiem równowagi tlenowej na świecie, osuszaniem gleb i pustynnieniem.

R2E3d4U2SUi3I
Na granicy katastrofy ekologicznej znajdują się lasy deszczowe Amazonii, których gigantyczne połacie przekształcane są w użytki rolne.
Źródło: Ibama from Brasil, dostępny w internecie: commons.wikimedia.org, licencja: CC BY 2.0.

Zmiany użytkowania gruntów wiążą się z:

  • zabiegami nawadniającymi ziemie o niewystarczających warunkach wodnych,

  • zabiegami osuszania gleb podmokłych,

  • racjonalnym nawożeniem,

  • poprawą bioróżnorodności gleb wyjałowionych.

W większości krajów na świecie udział łąk i pastwisk w ogólnym udziale użytków rolnych stanowi większość. Największy udział pól uprawnych w stosunku do gruntów rolnych występuje na Półwyspie Indyjskim oraz na Ukrainie. Największy udział pastwisk w ujęciu światowym występuje w Mongolii i Kazachstanie oraz w RPA i Somalii.

Słownik

łąka
łąka

teren gęsto porośnięty roślinami, głównie trawami, używanymi na paszę lub do wypasu; też: rośliny porastające ten teren
Indeks dolny Źródło: sjp.pwn.pl Indeks dolny koniec

pastwisko
pastwisko

teren porośnięty trawą, na którym pasie się bydło
Indeks dolny Źródło: sjp.pwn.pl Indeks dolny koniec