Wprowadzanie danych do arkusza

Arkusz kalkulacyjny jest podzielony na komórki, które – podobnie jak pola szachownicy – mają unikatowe adresy, składające się z literowego oznaczenia kolumny i numeru wiersza.

Uruchamiając arkusz, widzimy tę „szachownicę”. Na niej jedna komórka jest otoczona obwódką (kolorystyka wszystkich elementów na ekranie może się różnić zależnie od ustawień systemowych). Jest to komórka aktywna (tak jak komórka A7 na ilustracji).  Teraz możemy wpisywać do komórki znaki z klawiatury, wykorzystując pełnię możliwości edycyjnych.

R1Y2QKy4ycCFw
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Arkusz kalkulacyjny ma mechanizmy, które ułatwiają wypełnianie seriami danych kolumn lub wierszy. Wykorzystywany jest przy tym uchwyt wypełniania – taką nazwę nosi mały kwadrat pojawiający się w prawym dolnym rogu zaznaczonej komórki.

Załóżmy, że wprowadziliśmy do komórki A1 liczbę 5 i teraz chcemy, aby w komórkach z zakresu od A1 do A5 znalazła się taka sama wartość. W tym celu umieszczamy kursor w prawym dolnym rogu komórki A1, a następnie przeciągamy go w dół do komórki A5.

Rlt2SS6wu4sIn
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Innym sposobem wypełniania obszaru jest skopiowanie zawartości komórki.

Importowanie danych

Dane można zaimportować do arkusza MS Excel lub LibreOffice Calc. Różne możliwości importowania danych są dostępne na wstążce w programie MS Excel, w zakładce Dane. Importowanie w LibreOffice Calc jest możliwe poprzez wybranie Plik z menu głównego, a następnie Otwórz...

Dla zainteresowanych

Więcej na temat importu danych z plików tekstowych znajdziesz w e‑materiale Import danych z plików tekstowych w arkuszu kalkulacyjnymP10xnCm7GImport danych z plików tekstowych w arkuszu kalkulacyjnym.

Wykonywanie obliczeń

Gdy chcemy wykonać obliczenia za pomocą arkusza kalkulacyjnego, wpisujemy w wybranej komórce odpowiednią formułę. Zawsze zaczyna się ona od znaku równości (=).

Do wykonywania działań na liczbach służy pięć operatorów:

  • + dodawanie,

  • - odejmowanie,

  • * mnożenie,

  • / dzielenie,

  • ^ potęgowanie.

Poniżej znajduje się kilka formuł, które odpowiadają różnym działaniom matematycznym w arkuszu kalkulacyjnym.

Dwa plus dwa:

Linia 1. znak równości 2 plus 2.

Jedna czwarta plus dwie trzecie:

Linia 1. znak równości otwórz nawias okrągły 1 prawy ukośnik 4 zamknij nawias okrągły plus otwórz nawias okrągły 2 prawy ukośnik 3 zamknij nawias okrągły.

Dwa do potęgi drugiej pomnożone przez trzy czwarte:

Linia 1. znak równości 2 kareta 2 asterysk otwórz nawias okrągły 3 prawy ukośnik 4 zamknij nawias okrągły.

Dane do obliczeń nie muszą zostać przedstawione wprost. Zamiast konkretnych liczb można podać adres komórki, w której znajduje się dana wartość. Posługujemy się wówczas ich adresami. Dzięki temu możemy wykonywać obliczenia wielokrotnie dla raz zdefiniowanej formuły przy argumentach (danych) zmieniających się w komórkach, których adresy zawarliśmy w danej formule.

Przykładowo, wpisując formuły zawierające argumenty w postaci konkretnych danych, uzyskamy – po naciśnięciu klawisza ENTER – następujące wyniki (i tylko takie):

R168QFlJi0ZOP
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

B6 – 4
B8 – 0,917
B10 – 3

Natomiast po wpisaniu formuł zawierających adresy uzyskamy wyniki w oknie formuły (każdorazowo adekwatne do zmienianych wartości danych w  zaadresowanych komórkach).

RpTa8YWUkamhv
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przy wprowadzonych danych wyniki będą następujące:

D6 – 4
D7 – 0,916 w okresie
D8 – 6

R1BUqvO0ZBFLD
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Pobierz teraz PRZYKŁAD 1, zmień wartości danych w szarym obszarze i sprawdź poprawność działania formuł.

RiRwNJDFJe42f

Plik ZIP zawierający przykładowy arkusz.

Plik ZIP o rozmiarze 17.95 KB w języku polskim

Arkusz kalkulacyjny umożliwia obliczanie wartości na podstawie znajdujących się już w arkuszu danych. Załóżmy, że chcemy obliczyć i narysować wykres funkcji f(x)=aIndeks górny x. Do arkusza wprowadźmy dane:

Ru7Cdr1hsJS7t1
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RAgZW8mfP7F0Z

Plik ZIP zawierający wykresy funkcji.

Plik ZIP o rozmiarze 54.43 KB w języku polskim

Obliczmy teraz wartość funkcji dla a równego 2 i wartości wykładnika równej 1. Aby to zrobić, zastosujemy adresowanie mieszane. Do komórki B2 wprowadźmy formułę:

Linia 1. znak równości $A2 kareta B$1.

Skopiujmy ją teraz do pozostałych komórek tabeli. Tak powinny wyglądać formuły w tych komórkach:

R16HCeMqsT3JK1
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Tak prezentują się wyniki działania wprowadzonych formuł:

R1d6vM4jMCJWs1
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Oto wykres stworzony na podstawie wyliczonych danych:

RAboUkCphjr2T1
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Rozwiązanie, wraz z formułami użytymi do obliczenia wartości funkcji, znajdziesz w pliku Wykres funkcji - Rozwiązanie.

LibreOffice Calc

Zadanie można wykonać w dokładnie taki sam sposób w LibreOffice Calc.

Dla zainteresowanych

Więcej na temat adresowania komórek znajdziesz w e‑materiale Adresowanie komórek w arkuszu kalkulacyjnymPZ1KSZgQiAdresowanie komórek w arkuszu kalkulacyjnym.

Informacje jak tworzyć wykresy znajdziesz w e‑materiale Wykresy w arkuszu kalkulacyjnymPF9vCJOtwWykresy w arkuszu kalkulacyjnym.

Formatowanie komórek arkusza

Pierwsze skojarzenie, gdy myślimy o rodzaju danych, jakie można wpisywać do arkusza kalkulacyjnego, to liczby. W arkuszu można jednak zapisać także teksty, daty albo inne informacje. Wprowadzając zawartość do komórek, dostosowujemy do niej format danych w wybranej części arkusza.

Dane mogą mieć różne formaty, np.: liczbowy, walutowy, tekstowy, daty i kilka innych. W zależności od tego, który z nich przypiszemy danym znajdującym się w komórce, program będzie je odpowiednio interpretował w trakcie wykonywania obliczeń. Załóżmy, że wpisane wartości zostaną sformatowane jako data – wówczas odejmowanie nie pokaże nam arytmetycznej różnicy między liczbami, ale liczbę dni, jakie dzielą jedną datę od drugiej.

Jak ustalamy format danych?

Aby sformatować zawartość komórki, zaznaczamy interesujące nas komórki, a następnie naciskamy prawy przycisk myszy i z menu kontekstowego wybieramy opcję Formatuj komórki.

RixSkbE1AiYL5
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W tym oknie dialogowym możemy ustalić nie tylko format danych, które znajdują się w komórce lub grupie komórek (jeśli wcześniej zaznaczymy ich zakres), ale inne parametry komórki, także o charakterze edycyjnym (decydującym o wyglądzie danych w komórce).

Możemy zatem zmienić:

  • format danych przechowywanych w komórce (do wyboru mamy m.in. wartości liczbowe, procentowe, tekstowe i daty),

  • wyrównanie tekstu (ustalamy, w której części komórki pojawiać się będą dane; możemy też określić, co ma się stać, jeżeli zapisana informacja ma długość większą niż rozmiar komórki),

  • czcionkę (jej typ, kolor, rozmiar itp.),

  • obramowanie (styl oraz kolor),

  • wypełnienie komórki (kolor oraz styl),

  • dostęp do komórki (ochronę jej zawartości przed zmianami – w tym przypadku efekt działania jest widoczny dopiero po włączeniu ochrony arkusza w sekcji Recenzja).

Załóżmy, że w komórce A1 mamy pewną wartość. Tak ona wygląda przy zastosowaniu automatycznego formatowania komórek Ogólne:

R9cJybDce0DgO
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wybieramy tę komórkę, a następnie przechodzimy do okna Formatowania komórek. Wybieramy formatowanie Liczbowe.

R12yBSWA5w5NL
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W oknie pojawią się opcje ustawienia liczby wyświetlanych miejsc po przecinku, możliwość zastosowania separatoraogranicznikseparatora oraz sposób wyświetlania liczb ujemnych. Tak wygląda zawartość komórki A1 po zastosowaniu powyższej konfiguracji.

RJxNyQQmlg3QX
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Podana liczba jest bardzo duża, więc dobrym ruchem byłoby zastosowanie formatowania o nazwie Naukowe.

R1IL0rKTpIeOi
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przy tej kategorii możemy zmieniać jedynie liczbę wyświetlanych miejsc po przecinku.

R1aCcd5VvyGtx
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Tak sformatowana komórka może wydawać się błędna, ale tak nie jest. W notacji naukowej znak E możemy zinterpretować jako mnożenie razy liczbę 10, a znaki stojące po prawej stronie E oznaczają potęgę, do której podnosimy liczbę. Tak więc wartość w komórce możemy przedstawić jako 8,4517*10Indeks górny 14 w notacji wykładniczej.

Instrukcja dla LibreOffice Calc

Ustawienia dla komórek dostępne są w menu głównym FormatKomórki. Dostępne opcje formatowania w większości pokrywają się z tymi z programu MS Excel.

R1G3CTmm2HcL01
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Definiowanie własnego formatu prezentacji danych

RvF9TaVTdmLHv

Plik ZIP zawierający Własne formaty

Plik ZIP o rozmiarze 20.52 KB w języku polskim

Lista rozwijalna w zakładce Liczby zawiera opcję Niestandardowe. Pozwala zdefiniować własny format danych.

  • 0 – numerycznego znaku zero użyjemy jeśli chcemy, by zera nieznaczące były wyświetlane; np.: użycie kodu #,000 spowoduje, że liczba 1,5 zostanie wyświetlona jako 1,500, a użycie kodu 0000,000 spowoduje, że ta sama liczba zostanie poprzedzona zerami wiodącymi i wyświetlona jako 0001,500

  • # – symbol zastępczy cyfry, który działa podobnie do znaku 0. Tego znaku użyjemy, jeśli chcemy, by zera nieznaczące nie były wyświetlane; np.: użycie kodu #,# spowoduje, że liczba 2456,78 zostanie wyświetlona jako 2456,8, a użycie kodu ######,###### spowoduje, że ta sama liczba zostanie wyświetlona jako 2456,78

  • ? – użycie znaku zapytania umożliwi między innymi wyrównywanie liczb w kolumnie wokół separatorów dziesiętnych; np. użycie kodu ???,??? spowoduje, że liczby w kolumnie, w tych komórkach, dla których zastosowano taki właśnie niestandardowy format, będą wyglądały następująco:

R1JwvxLCx7g9F
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przykładowo, jeżeli chcemy, aby liczba 12,00 (albo inna mająca dwa miejsca dziesiętne) była wyświetlana jako 12,00 złotych, w polu Typ wpiszemy:

0,00" złotych"

Można także określić sposób wyświetlania liczb przed i po przecinku.

Teksty takie jak poprzedzone spacją słowo „złotych” wpisuje się zawsze w cudzysłowie.

Jeżeli chcemy, żeby format był inny w przypadku gdy wartość w komórce jest ujemna, po średniku możemy dodać osobny format dla tego przypadku.

Poniższy format niestandardowy dla komórki z wartością walutową sformatowaną na polskie złote:

Linia 1. kratka kratka kratka 0 przecinek 00 zł cudzysłów zysku cudzysłów średnik otwórz nawias kwadratowy Czerwony zamknij nawias kwadratowy kratka kratka kratka 0 przecinek 00 zł cudzysłów straty cudzysłów.

Powyższa formuła wyświetli wartości w komórkach w sposób następujący:

RpFMCTYKNh2Va
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Natomiast format:

Linia 1. kratka kratka kratka 0 przecinek 00 zł cudzysłów zysku cudzysłów średnik otwórz nawias kwadratowy Czerwony zamknij nawias kwadratowy minus kratka kratka kratka 0 przecinek 00 zł cudzysłów straty cudzysłów.

wyświetli te wartości w sposób następujący:

R1b0LKzCcZ1xl
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W przypadku gdy chcemy, żeby wartość była wyświetlana w formacie procentowym, pod koniec formatu dodamy znak %.

Przy tworzeniu formatu daty użyjemy trzech liter:

  • d - dzień,

  • m - miesiąc,

  • r - rok.

Przykładowym formatem, który wyświetli datę 5.10.2019 jako 05.2019.10:

Linia 1. dd kropka rrrr kropka m.

LibreOffice Calc

Okno edycji formatu otworzysz, zaznaczając najpierw komórki, które chcesz formatować, a następnie po naciśnięciu prawym przyciskiem myszy wybierając Formatuj komórki. W zakładce Liczby znajdziemy wszystkie dostępne formaty. W kategorii Użytkownika możesz stworzyć własny format, wpisując go w pole Kod formatu.

RfRoyyCQSU0vh1
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Słownik

ogranicznik
ogranicznik

znak rozdzielający (separator) – jest identyfikowany przez arkusz kalkulacyjny przy importowaniu danych z zewnętrznego pliku tekstowego w celu rozdzielenia wartości do osobnych komórek znajdujących się w kolejnych kolumnach