Świat po II wojnie światowej

Po zakończeniu działań zbrojnych i podziale terytorium Niemiec między zwycięskich aliantów zaczęła wzrastać nieufność w stosunkach pomiędzy niedawnymi sojusznikami. Zapoczątkował ją Józef Stalin, który w 1946 roku ogłosił wyższość systemu radzieckiego nad światem kapitalistycznym. Dało to początek nasilającej się kampanii antyzachodniej, w której imperializm zachodni uznano za wroga podobnego do faszyzmu.

W odpowiedzi Winston Churchill podczas wykładu w Fulton stwierdził, że trzeba zahamować ekspansję komunizmu.

Winston Churchill

Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem w poprzek całego kontynentu zapadła żelazna kurtynażelazna kurtynażelazna kurtyna. Poza tą linią leżą wszystkie stolice starych państw Europy Środkowej i  Wschodniej – leży strefa sowiecka.”

cytat Źródło: Winston Churchill, 1946.

Sprawa Niemiec

Niemcy były podzielone na cztery strefy okupacyjne: amerykańską, brytyjską, francuską i rosyjską. Podobny los spotkał Berlin. Alianci mieli różne pomysły co do przyszłości swoich stref. Spowodowało to wzrost napięcia na linii zachód – wschód. Ostatecznie alianci zachodni połączyli swoje strefy okupacyjne, tworząc Trizonię. W odpowiedzi ZSRS w czerwcu 1948 roku rozpoczął blokadę Berlina Zachodniego, odcinając miasto od dostaw z zachodu. Do Berlina Zachodniego zostały utworzone mosty powietrzne, które utrzymywano przez rok. 21 września 1949 roku z Trizonii powstała Republika Federalna Niemiec ze stolicą w Bonn. ZSRS ze swojej strefy okupacyjnej 7 października 1949 roku utworzył Niemiecką Republikę Demokratyczną ze stolicą we wschodniej części Berlina.

RL4RuQQY2uuXD
Podział Niemiec na strefy okupacyjne. Zastanów się, jakie zagrożenia mógł nieść taki podział.
Źródło: domena publiczna.

Powstanie NATO

Naprężenie w stosunkach wschód – zachód wywołane sprawą Niemiec spowodowało obawę w Europie Zachodniej, że wybuchnie nowy konflikt. Stany Zjednoczone z Kanadą zaproponowały utworzenie paktu wojskowego z Europą Zachodnią. 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie doszło do podpisania Traktatu Północnoatlantyckiego, na mocy którego 24 sierpnia 1949 roku utworzono Pakt Północnoatlantycki NATO (ang. North Atlantic Treaty Organization)Organizacja Paktu PółnocnoatlantyckiegoNATO (ang. North Atlantic Treaty Organization). Był to sojusz wojskowy, który miał bronić przed ekspansją komunizmu i agresją ze strony ZSRS i podległych mu państw satelickich.

Rjjjlwyp8Zrpk1
Mapa świata, na której zaznaczone są: 1949; Elementy: Belgia 1949, Portugalia 1949 (1949), Dania 1949 (1949), Niderlandy 1949 (1949), Islandia 1949 (1949), Kanada 1949 (1949), Luksemburg 1949 (1949), Norwegia 1949 (1949), Stany Zjednoczone 1949 (1949), Wielka Brytania 1949 (1949), Włochy 1949 (1949), Francja 1949 1952; Elementy: Grecja 1952 (1952), Turcja 1952 (1952)1955; Elementy: Republika Federalna Niemiec 1955 (od 1990 r. po zjednoczeniu – całe Niemcy) (1955)1982; Elementy: Hiszpania 1982 (1982)1999; Elementy: Czechy 1999 (1999), Polska 1999 (1999), Węgry 1999 (1999)2004; Elementy: Bułgaria 2004 (2004), Estonia 2004 (2004), Litwa 2004 (2004), Łotwa 2004 (2004), Słowacja 2004 (2004), Słowenia 2004 (2004), Rumunia 2004 (2004)2009; Elementy: Chorwacja 2009 (1999), Albania 2009 (1999)2017; Elementy: Czarnogóra 2017 (2017)2020; Elementy: Macedonia Północna 2020
Oprac. na podst.: NATO, pl.wikipedia.org [dostęp: 14.06.2021].
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Cele NATO

14‑punktowy Traktat Północnoatlantycki definiował najważniejsze zobowiązania sojuszników. Szczególne znaczenie miał artykuł 5 traktatu, który określał model zachowania się stron sojuszu na wypadek zbrojnej napaści na jednego z członków. Został on zastosowany po atakach terrorystycznych z 11 września 2001 roku.

Traktat północnoatlantycki

Artykuł 5. Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym, podejmując niezwłocznie, samodzielnie, jak i w porozumieniu z innymi Stronami, działania, jakie uzna za konieczne, łącznie z użyciem siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego.

cytat2 Źródło: Traktat północnoatlantycki.
RGp4jZ4khmIT81
Cele NATO: Ochrona wolności, wspólnego dziedzictwa i cywilizacji państw członkowskich., Ochrona zasad demokracji, wolności jednostki i praworządności., Popieranie stabilizacji i dobrobytu., Połączenie wysiłku państw członkowskich w celu własnej obrony, zachowania pokoju i bezpieczeństwa. Zadania NATO: Obowiązkowe konsultacje państw członkowskich w razie konieczności przeciwdziałania zagrożeniu zewnętrznemu., Obowiązek udzielenia pomocy każdemu członkowi Sojuszu w przypadku napaści zbrojnej na jedno lub kilka państw członkowskich., Przez udzielenie pomocy rozumie się natychmiastowe podjęcie indywidualnej i w porozumieniu z pozostałymi członkami takiej akcji, którą uzna się za konieczną, nie wyłączając użycia siły zbrojnej., W stosunkach wzajemnych członkowie zobowiązani są przestrzegać Kartę Narodów Zjednoczonych – powstrzymując się od groźby i przemocy, spory załatwiać pokojowo.

Organy NATO

R1XcARjty5zmX1
Rada Północnoatlantycka Najważniejszy organ decyzyjny NATO, wydający deklaracje i komunikaty, jest to platforma konsultacyjna dla państw członkowskich w kwestiach dotyczących ich bezpieczeństwa., Komitet Planowania Nuklearnego Organ decyzyjny NATO w kwestiach związanych z bronią jądrową., Komitet Planowania Obronnego Stanowił kluczowy organ decyzyjny i doradczy w kwestiach związanych z integracją sił militarnych państw członkowskich NATO. Komitet Planowania Obronnego został rozwiązany w czerwcu 2010 r., a jego kompetencje przejęła Rada Północnoatlantycka., Komitet Wojskowy Podlega Radzie Północnoatlantyckiej i Grupie Planowania Nuklearnego. Stanowi ważne ogniwo pomiędzy szczeblami politycznym i militarnym na poziomie strategicznym Sojuszu. Odpowiada za nadzorowanie rozwoju polityki i doktryn poprzez ścisłą współpracę z obydwoma dowódcami strategicznymi NATO w zakresie opracowania planów, formułowania zagadnień i zaleceń., Wysoki Komitet Planowania Centralnego na Sytuacje Nadzwyczajnych Zagrożeń Koordynuje i wydaje wytyczne dla każdego z dziewięciu podległych mu komitetów i zarządów. Głównym jego celem jest stworzenie procedur przyczyniających się do efektywnego użycia środków obrony cywilnej do realizacji strategicznych celów NATO., Sekretarz generalny Sekretarz generalny (wybierany na 4-letnią kadencję) jest odpowiedzialny za kierowanie i wspieranie opartego na konsultacjach procesu decyzyjnego Sojuszu. Może poddawać nowe tematy do dyskusji, uczestniczy aktywnie w podejmowaniu decyzji oraz wspiera rozwiązywanie konfliktów między państwami członkowskimi. Jest również głównym rzecznikiem NATO.

Misje zagraniczne Wojska Polskiego w ramach NATO i u boku USA

R1ORQe4S6cWmM1
Mapa misji zagranicznych Wojska Polskiego w ramach NATO i u boku USA. Rumunia Enhanced Forward Presence 2019. 250 żołnierzy Łotwa Enhanced Forward Presence2018. 00 żołnierzy. Baltic Air Policing 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2015. 100 żołnierzy. Peaceful Summit 2006. 95 żołnierzy. Litwa Baltic Air Policing 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2015, 100 żołnierzy. Estonia Baltic Air Policing 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2015, 100 żołnierzy. Bośnia i Hercegowina IFOR/SFOR 1996–2004. Maksymalnie 660 żołnierzy, 2 zabitych. Kosowo KFOR 1999–nadal. Maksymalnie 800 żołnierzy, 4 zabitych. Macedonia Amber Fox/Allied Harmony 2001–2002/2002–2003. Maksymalnie 25 żołnierzy, 2 zabitych. Grecja Distinguished Games 2004, 52 żołnierzy. Pakistan Swift Relief 2005–2006 140 żołnierzy. Albania AFOR 1999 140 żołnierzy. Afganistan NTM-A 2009–2014. Maksymalnie 70 żołnierzy. Resolute Support 2015–nadal, 120 żołnierzy. Enduring Freedom 2002–2009 Maksymalnie 100 żołnierzy. ISAF 2004–2014. Maksymalnie 2600 żołnierzy. Łącznie 44 zabitych. Irak NTM-I 2005–2011. Maksymalnie 20 żołnierzy. Iraqi Freedom 2003–2008. Maksymalnie 2500 żołnierzy. Łącznie 22 zabitych.
Gdzie najbardziej były zaangażowane oddziały Wojska Polskiego w ramach misji NATO?

Układ Warszawski

Układ WarszawskiUkład WarszawskiUkład Warszawski (oficjalna nazwa Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej) został utworzony 14 maja 1955 roku w Warszawie jako sojusz polityczno‑wojskowy państw bloku wschodniego. Dominującą rolę odgrywał w nim ZSRS. Doktryna wojenna układu miała oficjalnie charakter obronny. W rzeczywistości był on przeciwwagą dla NATO, a zwłaszcza dla Stanów Zjednoczonych. Jedyną operacją Układu Warszawskiego była operacja „Dunaj”, przeprowadzona 21 sierpnia 1968 roku na terenie Czechosłowacji przeciwko „Praskiej Wiośnie”. Układ Warszawski został rozwiązany 1 lipca 1991 roku w Pradze. Było to konsekwencją przemian, jakie miały miejsce w Europie Środkowo‑Wschodniej po upadku komunizmu w 1989 roku.

R1K701esFrIpE1
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Członkowie Układu Warszawskiego
    • Elementy należące do kategorii Członkowie Układu Warszawskiego
    • Nazwa kategorii: Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich
    • Nazwa kategorii: Ludowa Republika Albanii – zawiesiła współpracę w 1961 roku i wystąpiła z Układu 12 września 1968 roku
    • Nazwa kategorii: Ludowa Republika Bułgarii
    • Nazwa kategorii: Czechosłowacka Republika Socjalistyczna
    • Nazwa kategorii: Polska Rzeczpospolita Ludowa
    • Nazwa kategorii: Rumuńska Republika Ludowa
    • Nazwa kategorii: Węgierska Republika Ludowa
    • Nazwa kategorii: Niemiecka Republika Demokratyczna – w strukturach wojskowych od 1956 roku, wystąpiła z Układu 25 września 1990 roku
    • Koniec elementów należących do kategorii Członkowie Układu Warszawskiego

Słownik

doktryna Breżniewa
doktryna Breżniewa

zwana także doktryną „ograniczonej suwerenności”; przyjęta w 1968 roku doktryna radziecka, stwierdzająca, że w krajach Układu Warszawskiego obowiązuje ograniczenie suwerenności państw członkowskich na rzecz interesów wspólnoty socjalistycznej

Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego
Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego

NATO (ang. North Atlantic Treaty Organization) – układ wojskowy zawarty 4 kwietnia 1949 roku w celu obrony militarnej przed atakiem ze strony ZSRS przez USA, Kanadę i państwa zachodnioeuropejskie

Układ Warszawski
Układ Warszawski

oficjalna nazwa Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej; ang. Warsaw Pact, ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи; sojusz polityczno‑wojskowy państw bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRS; został zawarty w 1955 roku i istniał do 1991 roku

zimna wojna
zimna wojna

umowna nazwa trwającego w latach 1947–1991 stanu napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy blokiem wschodnim, czyli ZSRS i jego państwami satelickimi, a blokiem zachodnim, czyli państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 roku w NATO

żelazna kurtyna
żelazna kurtyna

określenie porządku pojałtańskiego, które spopularyzował Winston Churchill 5 marca 1946 roku, podczas historycznego przemówienia w amerykańskim mieście Fulton w stanie Missouri; wygłosił tam zdanie o „żelaznej kurtynie” (ang. iron curtain), przebiegającej od Szczecina po Triest