Przeczytaj

bg‑azure

Wśród wielu funkcji, jakie oferuje arkusz kalkulacyjny, znajdują się także kategorie specjalistyczne, np. finansowe, inżynierskie, matematyczne oraz te, które zaprezentujemy w lekcji: statystyczne.

Microsoft Excel

Powyższe kategorie można odnaleźć, wybierając Formuły ze wstążki, a następnie w obszarze Biblioteka funkcji, wybierając opcję Więcej funkcji.

RcYEXJVVBkH141
Ilustracja przedstawia program Microsoft Excel. Ze wstążki wybrano zakładkę Formuły, a w niej: Więcej funkcji. Rozwinęła się lista, z której wybrano: Statystyczny. Po prawej stronie rozwinęła się kolejna lista, a na niej między innymi opcje: CHI.TEST, CZĘSTOŚĆ, F.TEST, FORECAST.ETS, GAMMA, GAUSS, KURTOZA, LICZ.JEŻELI, LICZ.PUSTE.
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Funkcje specjalistyczne przeznaczone są głównie dla użytkowników, którzy znają dany obszar wiedzy i jej zastosowań (np. dla statystyki funkcjefunkcje statystycznestatystyki funkcje te znajdują się w kategorii Statystyczny), jednak wśród tych funkcji możemy znaleźć także takie, które pomogą rozwiązać wiele częstych problemów u mniej zaawansowanych użytkowników.

LibreOffice Calc

Powyższe kategorie można odnaleźć, klikając ikonkę fx przy pasku formuły.

RfdecIJGY3FXE
Ilustracja przedstawia fragment paska formuły. Na początku jest fx. Obok jest symbol sumy.
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Opcja ta znajduje się również w menu głównym po wybraniu Wstaw.

R1aO2hWlucgZN
Ilustracja przedstawia okno programu LibreOffice Calc. Z menu wybrano opcję: Wstaw. Po rozwinięciu listy wybrano: Funkcja, Ctrl+F2.
Źródło: Contentplus.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W wyświetlonym oknie możemy łatwo wyszukać lub wybrać odpowiadającą nam funkcję, wpisać ją i od razu podejrzeć wynik.

R1BRVe4Mo8R2v
Ilustracja przedstawia okno dialogowe dotyczące Kreatora funkcji. Wybrano zakładkę: Funkcje. Na liście zaznaczono opcję Wszystko. Zastosowano przycisk OK.

Funkcje specjalistyczne przeznaczone są głównie dla użytkowników, którzy znają dany obszar wiedzy i jej zastosowań (np. dla statystyki funkcje te znajdują się w kategorii Statystyka), jednak wśród tych funkcji możemy znaleźć także takie, które pomogą rozwiązać wiele częstych problemów u mniej zaawansowanych użytkowników.

Przykład 1

W jednej ze szkół zorganizowano zawody o charakterze edukacyjnym, których celem było uświadomienie młodzieży zasad prawidłowej segregacji odpadów. Rywalizacja odbywała się w wyznaczonych dla każdej klasy kwartałach leśnych. Uczniowie mieli zbierać wyłącznie ten rodzaj śmieci, na który natknęli się jako pierwszy podczas pracy w terenie. Odpady należało segregować do worków przeznaczonych na szkło, metal, plastik oraz pozostałe frakcje.

Aby zarejestrować wyniki działań uczniów, przygotowano arkusz, w którym zapisywano liczbę całkowicie wypełnionych worków w poszczególnych kategoriach odpadów. Przykładowe dane znajdują się w załączniku poniżej.

RJTHCUA2PZKM1

Przycisk do pobrania pliku ZIP z treścią zadania.

Plik ZIP o rozmiarze 22.42 KB w języku polskim

Dane obrazujące rodzaj śmieci i ich ilość zostały przedstawione w dwóch odrębnych kolumnach (np. kolumny B i C dla EDYCJI 1). Ponieważ w trakcie zawodów okazało się, że trzeba przeprowadzić następne edycje rywalizacji (tak dużo śmieci zostało w lesie), organizator zdecydował się dołożyć następne pary kolumn za kolumną C. W kolumnie ostatniej (H) wprowadzono formułę sumującą wartości z trzech kolumn: C, E, G – co pokazuje ilościowy wynik osiągnięty przez daną klasę.

Microsoft Excel

Z tak zorganizowanego pliku danych można wydobyć wiele informacji. Na przykład: jeśli chcemy się dowiedzieć, ile klas znalazło śmieci z plastiku w pierwszej edycji, zastosujemy formułę LICZ.JEŻELI, która zwraca liczbę komórek spełniających określone kryterium. Składnia tej formuły jest następująca:

LICZ.JEŻELI(zakres;kryteria)

akres to adres pojedynczej komórki, kilku komórek lub całego obszaru komórek, natomiast kryteria określają warunek, jaki musi spełnić zawartość komórki z danego zakresu, aby została ona uwzględniona w zliczaniu.

Chcemy sprawdzić, ile klas w pierwszej edycji zawodów zbierało plastik. Formuła, którą należałoby wprowadzić w przedstawionym przykładzie do komórki A19, wygląda następująco:

LICZ.JEŻELI(B2:B16;"plastik")

Funkcja zwróci wartość 3.

Słowo „plastik” pojawiło się w kolumnie B trzykrotnie – w komórkach B2, B9 oraz B13. Zastosowana formuła zwróciła wartość 3, a więc poprawnie obliczyła, ile klas w pierwszej edycji zawodów zbierało worki z plastikiem.

Gdybyśmy natomiast chcieli się dowiedzieć, ile klas nie znalazło w pierwszej edycji żadnych śmieci, zastosowalibyśmy formułę LICZ.PUSTE, która zwraca liczbę komórek pustych w danym zakresie.

LICZ.PUSTE(zakres)

Przy czym zakres to adres pojedynczej komórki, różnych komórek lub obszaru komórek.

W przypadku zadania, który chcemy rozwiązać, formuła wprowadzona w zamieszczonym przykładzie do komórki A20 wyglądałaby następująco:

LICZ.PUSTE(B2:B16)

Funkcja zwróciła wartość 3 (klasa Ib, IVa, IVd)

W pierwszej edycji - w kolumnie B - znajdują się trzy komórki bez wpisanych wartości: B3, B8 oraz B12. Funkcja wpisana do komórki A20 zwróciła wartość 3, a więc poprawnie obliczyła, ile klas nie zebrało żadnych śmieci w pierwszej edycji zawodów.

Wyobraźmy sobie ponadto, że klasa Va, która zebrała łącznie 14 worków w trzech edycjach chce sprawdzić, które miejsce zajmie w zawodach. W takiej sytuacji zastosujemy funkcję POZYCJA.NAJW, która określa pozycję danej wartości względem pozostałych liczb na liście. Jeśli kilka liczb ma tę samą wartość, funkcja zwraca najwyższą możliwą pozycję. Składnia tej formuły jest następująca:

POZYCJA.NAJW(liczba;lista;[lp])

Przy czym:

  • liczba - wartość wpisana do komórki, dla której chcemy ustalić pozycję wśród pozostałych liczb;

  • lista - zakres komórek, w którym wyszukujemy tę wartość;

  • lp (parametr opcjonalny) - określa kierunek sortowania.

Jeśli chcemy sortować pozycje malejąco, wówczas lp=0, w przeciwnym wypadku lp=1. W przypadku zadania, które chcemy rozwiązać, formuła wprowadzona w zamieszczonym przykładzie do komórki A21 wyglądałaby następująco:

POZYCJA.NAJW(14;H2:H16;0)

Ważne!

Funkcja POZYCJA.NAJW nie występuje w wersji programu Excel 2007 oraz jego wcześniejszych wersjach. W tych wersjach można ją zastąpić funkcją POZYCJA, której argumenty są dokładnie takie same jak w funkcji POZYCJA.NAJW.

Co daje następujący wynik: 3

Sprawdźmy, czy zwrócona została poprawna wartość. Klasa Va zebrała 14 worków, więcej zebrała tylko klasa Vc – 17 worków oraz klasa Vd – 28 worków. Jak widzimy Klasa Va zajęła 3. miejsce. Formuła zwróciła wartość 3, a więc poprawnie obliczyła, na którym miejscu znajduje się klasa Va.

LibreOffice Calc

Z tak zorganizowanego pliku danych można wydobyć wiele informacji. Na przykład: jeśli chcemy się dowiedzieć, ile klas znalazło śmieci z plastiku w pierwszej edycji, zastosujemy formułę LICZ.JEŻELI, która zwraca liczbę komórek spełniających określone kryterium. Składnia tej formuły jest następująca:

LICZ.JEŻELI(zakres;kryteria)

Przy czym zakres to adres pojedynczej komórki, różnych komórek lub obszaru komórek, a kryteria to warunek, jaki musi spełnić zawartość komórki z zakresu, aby została ona zliczona.

W przypadku zadania, które chcemy rozwiązać, formuła wprowadzona w zamieszczonym przykładzie do komórki A19 wyglądałaby następująco:

LICZ.JEŻELI(B2:B16;"plastik")

Funkcja zwraca wartość 3.

Słowo „plastik” pojawiło się w kolumnie B trzykrotnie – w komórkach B2, B9 oraz B13. Zastosowana formuła zwróciła wartość 3, a więc poprawnie obliczyła ile klas w pierwszej edycji zbierało worki z plastikiem.

Gdybyśmy natomiast chcieli się dowiedzieć, ile klas nie znalazło w pierwszej edycji żadnych śmieci, zastosowalibyśmy formułę LICZ.PUSTE, która zwraca liczbę komórek pustych w danym zakresie.

LICZ.PUSTE(zakres)

Przy czym zakres, to adres pojedynczej komórki, różnych komórek lub obszaru komórek.

W przypadku problemu, który chcemy rozwiązać, formuła wprowadzona w zamieszczonym przykładzie do komórki A20 wyglądałaby następująco:

LICZ.PUSTE(B2:B16)

Funkcja zwraca wartość 3.

W pierwszej edycji – kolumna B – komórek bez żadnych wartości jest trzy – komórki B3, B8 oraz B12. Funkcja wpisana do komórki A20 zwróciła wartość 3, a więc poprawnie obliczyła ile klas nie zebrało żadnych śmieci w pierwszej edycji zawodów.

Wyobraźmy sobie ponadto, że klasa Va, która zebrała 14 worków w trzech edycjach chce sprawdzić, które miejsce w zawodach zajmie (zawody wygrywa klasa, która uzbierała najwięcej worków we wszystkich trzech edycjach). W takiej sytuacji zastosujemy formułę POZYCJA.NAJW, która pokazuje pozycję względem innych liczb na liście (jeśli więcej niż jedna liczba ma taką samą pozycję, wówczas zwracana jest pozycja najwyższa). Składnia tej formuły jest następująca:

POZYCJA.NAJW(wartość;dane;typ)

Przy czym:

  • wartość to liczba wpisana do komórki, której pozycji wśród innych liczb poszukujemy;

  • dane to zakres komórek, w którym dokonujemy poszukiwania;

  • typ (parametr opcjonalny) to kierunek sortowania.

Jeśli chcemy sortować pozycje w porządku malejącym, wówczas typ=0 lub zostawiamy parametr bez uzupełnienia, jeśli jednak chcemy sortować pozycje w porządku rosnącym, wpiszemy dowolną wartość inną niż zero. W przypadku zadania, które chcemy rozwiązać, formuła wprowadzona w zamieszczonym przykładzie do komórki A21 wyglądałaby następująco:

POZYCJA.NAJW(14;B2:B16;0)

Co daje następujący wynik: 3

Sprawdźmy, czy zwrócona została poprawna wartość. Klasa Va zebrała 14 worków, więcej zebrała tylko klasa Vc – 17 worków oraz klasa Vd – 28 worków. Jak widzimy Klasa Va zajęła 3. miejsce. Formuła zwróciła wartość 3, a więc poprawnie obliczyła, na którym miejscu znajduje się klasa Va.

Słownik

funkcje statystyczne
funkcje statystyczne

formuły w arkuszu kalkulacyjnym, które umożliwiają wyliczenie większości znanych statystyk charakteryzujących rozkład, takich jak statystyki z grup: struktura rozkładu i jego kształt, miary tendencji centralne i rozproszenia, miary współwystępowania i inne; formuły wyliczające częstości dają możliwość wyszukiwania w zbiorze określonych informacji zapisanych w poszczególnych komórkach

Wprowadzenie
Prezentacja multimedialna