Ćwiczenia

W powtórkowych lekcjach skupimy się na części poświęconej pytaniom. Odnoszą się one do wielu różnych materiałów źródłowych (nie tylko tekstów oraz ilustracji, ale również map, tabel czy wykresów itp.). Przede wszystkim musisz dokładnie zapoznać się z materiałami źródłowymi, ale także zwrócić uwagę na polecenia. Poniżej przybliżamy, jak rozumieć polecenia w zadaniach różnego typu:

RAmy0nWs0M2VC
wyjaśnij twoim zadaniem jest zrekonstruowanie związku przyczynowo‑skutkowego, opisanie od początku do końca, o co chodzi i dlaczego;, scharakteryzuj należy przeanalizować genezę, przebieg oraz konsekwencje danego procesu czy zjawiska, wymieniając uczestników wydarzeń (postacie, organizacje) lub inne istotne elementy;, porównaj twoim zadaniem jest zestawienie wydarzeń, zachodzących procesów, danych itp. pod kątem występujących między nimi podobieństw oraz różnic;, rozstrzygnij w tym wypadku oczekiwana odpowiedź jest jedna: „tak” lub „nie” - oczywiście wraz z uzasadnieniem, ale bez formułowania własnych ocen;, rozważ należy tu sformułować zarówno argumenty, jak i kontrargumenty, czyli „za” i „przeciw”, wartościując słuszność danego rozumowania;, oceń to polecenie pozwala ci przedstawić własną, subiektywną opinię na temat opisywanych zjawisk i procesów;
każda przedstawiona ocena – o ile będzie dobrze uzasadniona – zostanie uznana, dlatego też kluczową rolę odgrywa umiejętność budowania argumentacji;, udowodnij w poleceniu tym zawarta jest teza, a twoim zadaniem jest stworzenia krótkiej narracji z podaniem argumentów na rzecz jej prawdziwości;, uzasadnij zadanie podobne jak powyżej, ale w tym przypadku powinno się określić sposób rozumowania, który umożliwia postawienie danej tezy;, wykaż należy tu wykazać prawdziwość lub nieprawdziwość związków przyczynowo‑skutkowych, odnoszących się do tezy; podaj, wymień, wskaż – takie polecenia występują w zadaniach półotwartych, w których jest miejsce na twoją odpowiedź; podajesz wtedy pojęcie, nazwę własną (pełną, bez skrótów), imię i nazwisko osoby itp.

Pamiętajcie, że odpowiedź musi odnosić się do źródła – błędem jest bazowanie wyłącznie na swojej wiedzy i zignorowanie podanego źródła. Chodzi bowiem o to, aby osoba odpowiadająca na pytanie umiejętnie połączyła analizę materiału źródłowego z własną wiedzą. Nie bójcie się korzystać z posiadanych informacji i zawsze odwołujcie się do podanych źródeł. Pamiętajcie również o tym, by wczytywać się w polecenia – czasem wiedza własna nie jest potrzebna, czasem tekst to tylko inspiracja, a innym razem należy połączyć wiedzę z interpretacją tekstu.

Wybrane zagadnienia funkcjonowania UE

Budżet UE

Budżet oparty jest na porozumieniu zawieranym między instytucjami Unii Europejskiej – Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Europejską. Wykonaniem budżetu UE zajmuje się Komisja Europejska odpowiedzialna przed Parlamentem Europejskim. Od 1975 r. właśnie PE odgrywa decydującą rolę w procedurze uchwalania budżetu. Określa on kierunki polityki budżetowej, uchwala budżet, kontroluje jego wykonanie oraz udziela Komisji absolutorium z jego wykonania.

Budżet roczny wchodzi w skład długoterminowego planu wydatku – tzw. ram finansowych. Są one ustalane na siedem lat. Rok budżetowy trwa od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku. Przewodniczący Parlamentu Europejskiego ogłasza uchwalenie budżetu i podpisuje go, a następnie zostaje on opublikowany w „Dzienniku Urzędowym”„Dziennik Urzędowy”„Dzienniku Urzędowym”.

Prawo traktatowe zakazuje deficytu w budżecie UE – wszystkie wydatki muszą być pokrywane z dochodów.

Procedura uchwalania budżetu po wejściu w życie traktatu lizbońskiego

Traktat lizboński wprowadził kluczowe zmiany w procedurze uchwalania budżetu. Zniósł podział wydatków na obligatoryjne (obowiązkowe) i nieobligatoryjne (nieobowiązkowe):

  • wydatki obligatoryjne – wynikały z postanowień traktatowych bądź z umów międzynarodowych; ostateczny głos w ich kwestii miała Rada UE;

  • wydatki nieobligatoryjne – wszystkie pozostałe wydatki (m.in. wydatki z funduszy strukturalnych na badania, technologie); to w uchwalaniu tej części budżetu Parlament miał większe uprawnienia, jednak obecnie Parlament ma taki sam wpływ na wszystkie wydatki, co Rada UE.

Procedura uchwalania budżetu jest zbliżona do procedury prawodawczej w Unii Europejskiej – traktat lizbońskitraktat lizbońskitraktat lizboński wprowadza w obu przypadkach możliwość powołania komitetu pojednawczego (zob. pkt 4 poniżej).

R1QEcq6Avt62U1
Prezentacja.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Dochody UE

R1PVud65slEiQ1
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: źródła dochoduElementy należące do kategorii źródła dochoduNazwa kategorii: zasoby własneElementy należące do kategorii zasoby własneNazwa kategorii: opłaty wyrównawcze (cła importowe)Nazwa kategorii: subsydia eksportoweKoniec elementów należących do kategorii zasoby własneNazwa kategorii: opłaty rolneNazwa kategorii: opłaty wyrównawcze od cukruNazwa kategorii: pieniądze pochodzące z podatku VATNazwa kategorii: bezpośrednie środki wpłacane przez państwa członkowskieNazwa kategorii: inne źródłaKoniec elementów należących do kategorii źródła dochodu
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Na podstawie wpłacanych składek można w przybliżeniu określić zamożność państw w stosunku do innych państw członkowskich. Trzeba jednak pamiętać, że niektóre z państw korzystają ze zniżek podczas obliczania swoich składek (dzieje się tak w przypadku Niderlandów, Austrii i Szwecji).

Obecnie większość państw otrzymuje z budżetu UE więcej środków, niż wpłaca. Wynika to z tego, że proporcjonalnie więcej otrzymują państwa mniej zamożne niż te bogatsze.

RmCp28LEu5qJR1
Wykres kolumnowy. Lista elementów: 1. zestaw danych:Rok: 1996*należności celne i opłaty wyrównawcze od cukru: 19; Podpis osi wartości: %dochody z VAT: 51; Podpis osi wartości: %dochody uzależnione od DNB: 30; Podpis osi wartości: %pozostałe dochody: 0; Podpis osi wartości: %2. zestaw danych:Rok: 2007należności celne i opłaty wyrównawcze od cukru: 15; Podpis osi wartości: %dochody z VAT: 17; Podpis osi wartości: %dochody uzależnione od DNB: 62; Podpis osi wartości: %pozostałe dochody: 7; Podpis osi wartości: %3. zestaw danych:Rok: 2008należności celne i opłaty wyrównawcze od cukru: 15; Podpis osi wartości: %dochody z VAT: 15; Podpis osi wartości: %dochody uzależnione od DNB: 54; Podpis osi wartości: %pozostałe dochody: 6; Podpis osi wartości: %4. zestaw danych:Rok: 2009należności celne i opłaty wyrównawcze od cukru: 13; Podpis osi wartości: %dochody z VAT: 12; Podpis osi wartości: %dochody uzależnione od DNB: 72; Podpis osi wartości: %pozostałe dochody: 3; Podpis osi wartości: %5. zestaw danych:Rok: 2014należności celne i opłaty wyrównawcze od cukru: 12; Podpis osi wartości: %dochody z VAT: 13; Podpis osi wartości: %dochody uzależnione od DNB: 74; Podpis osi wartości: %pozostałe dochody: 1; Podpis osi wartości: %
*W 1996 r. należności celne i opłaty wyrównawcze od cukru są połączone z pozostałymi dochodami.
Oprac. na podst.: Budżet ogólny Unii Europejskiej na rok finansowy 2007, 2008, 2009, 2010, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2007, 2008, 2009, 2010; K. Janiak, Budżet Unii Europejskiej, MSZ, Warszawa 2015.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RoY3H71w2lno31
Wykres kolumnowy. Lista elementów: 1. zestaw danych:Rok: 2007Całkowity dochód: 113 845.82; Podpis osi wartości: mln euro2. zestaw danych:Rok: 2008Całkowity dochód: 115 771.28; Podpis osi wartości: mln euro3. zestaw danych:Rok: 2009Całkowity dochód: 113 000; Podpis osi wartości: mln euro
Oprac. na podst.: Budżet ogólny Unii Europejskiej na rok finansowy 2007, 2008, 2009, 2010, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2007, 2008, 2009, 2010 r.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wydatki UE

Rodzaje zobowiązań

Środki na pokrycie zobowiązań – budżet 2008 (w milionach euro, według cen bieżących)

Rama finansowa 2007–2013

Trwały wzrost

57 653

436 770

Zarządzanie zasobami naturalnymi i ich ochrona

59 193

413 061

Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość

1 362

12 216

UE jako partner na arenie międzynarodowej

7 002

55 935

Administracja

7 380

55 925

Wyrównania

207

862*

Razem

132 797

974 769

* Dane dotyczące lat 2007–2009

Indeks górny Źródło: Indeks górny Budżet ogólny Unii Europejskiej na rok finansowy 2010, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2010 r. Indeks górny koniec

RqJvBwjY3RFQr1
Wykres kołowy. Lista elementów: trwały wzrost; Wartość: 43; Udział procentowy: 43%zarządzanie zasobami naturalnymi i ich ochrona; Wartość: 44; Udział procentowy: 44%obywatelstwo; Wartość: 1; Udział procentowy: 1%UE jako partner na arenie międzynarodowej; Wartość: 6; Udział procentowy: 6%administracja; Wartość: 6; Udział procentowy: 6%
Oprac. na podst.: Budżet ogólny Unii Europejskiej na rok finansowy 2010, Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2010 r.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Nowa perspektywa finansowa na lata 2014–2020 (w mld €)

Wieloletnie ramy finansowe w zobowiązaniach (w cenach 2011 r.)

2014

2015

2017

2018

2019

2020

Ogółem 2014–2020

1. Inteligentny wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu

60283

61725

64238

65528

67214

69004

450763

w tym 1b: spójność społeczna, gospodarcza i terytorialna

44678

45404

46545

47038

47514

47925

325149

2. Trwały wzrost gospodarczy: zasoby naturalne

55883

55060

53448

52466

51503

50558

373179

w tym wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie

41585

40989

39837

39079

38335

37605

277851

3. Bezpieczeństwo i obywatelstwo

2053

2075

2232

2312

2391

2469

15686

4. Globalny wymiar Europy

7854

8083

8375

8553

8764

8794

58704

5. Administracja

8218

8385

8807

9007

9206

9417

61629

W tym wydatki administracyjne instytucji

6649

6791

7110

7278

7425

7590

49798

6. Wyrównania

27

0

0

0

0

0

27

2 Źródło: Budżet Unii Europejskiej, dostępny w internecie: gov.pl [dostęp 6.04.2020 r.].

Skąd pochodziły pieniądze w 2014 r.?

RdNvSEnpxnEK3
Wykres kołowy. Lista elementów: cła i opłaty wyrównawcze w sektorze cukru; Wartość: 12; Udział procentowy: 12%zasoby pochodzące z VAT; Wartość: 13; Udział procentowy: 13%inne dochody; Wartość: 1; Udział procentowy: 1%zasoby własne oparte na DNB; Wartość: 74; Udział procentowy: 74%
Oprac. na podst.: Budżet Unii Europejskiej, gov.pl [dostęp: 08.06.2021].
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Budżet na lata 2021–2027

Rozporządzenie w tej sprawie przewiduje budżet dla 27 krajów UE w wysokości 1074,3 mld euro w cenach z 2018 r. Dodając do tego Fundusz Odbudowy w wysokości 750 mld euro (Komisja Europejska zostanie upoważniona do pożyczenia takich pieniędzy w cenach z 2018 r. na rynkach kapitałowych w celu zaradzenia skutkom kryzysu związanego z COVID‑19), będzie to razem 1,8 bln euro.

Planowane wydatki

Jednolity rynek, innowacje i gospodarka cyfrowa

143,4 mld euro

Spójność, odporność i wartości

1099,7 mld euro

zasoby naturalne i środowisko

373,9 mld euro

migracje i zarządzanie granicami

22,7 mld euro

bezpieczeństwo i obrona

13,2 mld euro

sąsiedztwo i świat

98,4 mld euro

europejska administracja publiczna

73,1 mld euro

Słownik

„Dziennik Urzędowy”
„Dziennik Urzędowy”

specjalny rodzaj publikacji, służący do urzędowego ogłaszania aktów normatywnych i innych aktów prawnych, które w myśl ustawy muszą być ogłaszane w taki sposób; wydawany jest przez Urząd Oficjalnych Publikacji w Luksemburgu

traktat lizboński
traktat lizboński

umowa międzynarodowa zakładająca m.in. reformę instytucji Unii Europejskiej