Schemat
Na podstawie schematu wskaż, co łączy fraternitas i minoritas.
Na podstawie schematu podaj, co łączy fraternitas i minoritas.
Na podstawie schematu wyjaśnij, dlaczego radość jest ważnym elementem franciszkańskiej duchowości.
Franciszek nawiązuje więź z Bogiem za pomocą modlitwy, która ma trojaki charakter: uwielbienia, dziękczynienia i prośby. Wyrazem tego jest komentarz Świętego do modlitwy „Ojcze nasz”. 2. Chrystocentryzm. Czynił z Franciszka ludzką kopię osoby Chrystusa. Franciszek upodabnia się i naśladuje Chrystusa poprzez wyrzeczenie się siebie, bogactw oraz miłość do ludzi. Zbawiciel prowadzi do Ojca, jest prawdą zaspokajającą w pełni umysł i serce oraz prawdziwym życiem w doczesności i wieczności. 3. Pobożność eucharystyczna. Wynika z czci, jaką Franciszek żywił do Eucharystii. Msza jest bezinteresowną ofiarą miłości Zbawiciela. W liście do kierujących narodami pisał:
Dlatego radzę wam z całego serca, moi panowie, abyście odsunęli na dalszy plan swoje troski i zabiegi i przyjmowali Najświętsze Ciało i Najświętszą Krew Pana naszego Jezusa Chrystusa w Jego świętej pamiątce. U św. Franciszka z czcią Eucharystii wiąże się ściśle cześć dla kapłanów. 4. Pobożność Maryjna. Matka Boża zajmuje w duchowości franciszkańskiej miejsce uprzywilejowane, ze względu na rolę, jaką odegrała w Bożym planie zbawienia. 5. Synowskie umiłowanie Kościoła rzymskokatolickiego. Filozofia i teologia św. Franciszka polegała na mistycznym przeżywaniu prawdy o zbawieniu, jakie Chrystus swoim cierpieniem ofiarował wszystkim ludziom. Miejscem tej prawdy był Kościół, nie wymarzony, który wcale nie składa się z geniuszów intelektu, lecz z ludzi słabych, gotowych zawsze do zdrady, do odejścia i do powrotów. Franciszek uważał, że Kościół w swojej ludzkiej postaci jest zawsze w drodze do ideału, ale Chrystus jest i będzie z nim aż do skończenia świata. Taki właśnie Kościół św. Franciszek ogarniał swoją miłością i w ramach jego struktur pragnął go odnowić. Świadectwem szacunku i miłości do Kościoła jest jego postawa czci i zrozumienia wobec kapłanów. 6. Cechy charyzmatu franciszkańskiego. Właściwością franciszkańskiego charyzmatu jest radykalizm ewangeliczny realizowany przez św. Franciszka swoim życiem i wyrażony w jego 226 pismach. 7. Fraternitas (braterstwo). Pragnieniem św. Franciszka było, aby ludzie ożywieni duchem Chrystusa żyli razem, stanowiąc grupę braterską. Franciszek mianem „brat” i „siostra” określał wszystko, co go otaczało – słońce nazywając bratem, a księżyc i wodę siostrą, gdyż w całym kosmosie i dziejach ludzkości widział ślady przejścia miłości Bożej. Stąd rodzi się również szacunek dla charakterystycznych cech, jakie każdy człowiek otrzymał od Boga – szacunek dla jego oryginalności. Duch franciszkańskiego braterstwa jest otwarciem się na drugiego człowieka i otaczający świat. 8. Minoritas (duch pokory i służby). Stanowi drugą zasadniczą cechę franciszkańskiego charyzmatu. „Mniejszy” jest ten, kto jest uległy wszystkim i chce służyć wszystkim dla miłości Chrystusa. Dlatego Reguła mówi o umiejętności słuchania jeden drugiego, wykluczeniu wszelkich prób panowania i przemocy czy narzucania się nawet w celach duchowych. Dla doświadczania samemu radości wynikającej z dobra drugiego człowieka należy stosować się do ewangelicznej zasady wypowiedzianej ustami Jana Chrzciciela:
Potrzeba, by On wzrastał, a ja się umniejszał(J 3, 30). Taka postawa służby zakłada konieczność prostoty, która jest zaprzeczeniem wszelkiej mądrości tego świata i egoistycznej roztropności, ponieważ widzi wszystko w świetle Bożym i uważa siebie za narzędzie w służbie Bożej. 9. Realizacja ideału franciszkańskiego. Normą życia franciszkańskiego jest życie według Ewangelii, aż do całkowitego upodobnienia się do Chrystusa. Naśladowanie i pójście za Boskim Mistrzem realizuje się praktycznie w duchowości franciszkańskiej, m.in. przez miłość, ubóstwo, posłuszeństwo, czystość, pokorę, radość i modlitwę. 10. Miłość. Powszechna, która wszystkich i wszystko widzi w Chrystusie, wszystkich i wszystko kocha w Nim i przez Niego. Franciszkanin powinien ujmować ludzi o różnych poglądach przez swoją dobroć, życzliwość i miłość. By nikogo nie krzywdząc i niczego nie niszcząc, swoim przykładem życia uobecniać miłość, udowadniając, że może i musi być inaczej, a więc lepiej niż było, czyli może być po Bożemu. 11. Ubóstwo. Stanowi wartość nadprzyrodzoną objawioną przez Jezusa, oznacza ono nie tylko zachowanie właściwego stosunku do dóbr tego świata, bez żądzy posiadania czegokolwiek, ale ufność do Boga i pewność jutra, które przyniesie człowiekowi nowe dary Opatrzności. Stąd ubóstwo franciszkańskie ma szerszą treść, niż wyraża samo to słowo. Święty z Asyżu wyjaśnia to następująco:
«Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie» (Mt 5, 3). Wielu jest takich, którzy oddają się gorliwie modlitwie i praktykom pobożnym, i obarczają swoje ciało licznymi postami i umartwieniami; lecz z powodu jednego tylko słowa, które zdaje się być krzywdą dla ich ciała, lub z powodu jakiejś rzeczy, której się ich pozbawia, wzburzają się i wpadają w gniew. Ci nie są ubodzy w duchu. Kto bowiem jest rzeczywiście ubogi w duchu, ten nienawidzi siebie samego i kocha tych, którzy uderzają w policzek. Dla św. Franciszka ubóstwo nie stanowi środka do celu, lecz przywilej i dar Boży. 12. Posłuszeństwo. Jest sprawnością duszy wybitnie nadprzyrodzoną, z której wszystkie inne cnoty wypływają, nie wyłączając ubóstwa. Zrozumienie w pełni posłuszeństwa franciszkańskiego jest możliwe w kontekście braterstwa. W Regule z 1221 r. św. Franciszek napisał:
Nikogo nie można nazywać przeorem, lecz wszyscy bez różnicy niech się nazywają braćmi mniejszymi. Realizowanie posłuszeństwa nie wyraża się w formie ślepego poddaństwa czy w formie takiej uległości woli, by zakonnik nie czynił ani mniej, ani więcej, ani odmiennie od tego, co mu rozkazano. Posłuszeństwo i wolność są koordynowane za pomocą chrześcijańskiej miłości. Jeśli czasem istnieje między nimi konflikt, czy przez egoistyczne nadużycie, czy przez zwykłą ograniczoność ludzką, rozwiązania nie należy szukać w buńczucznej rebelii, ale w pokornej postawie, która nie niszczy wspólnoty z bratem mającym władzę. O realizowaniu posłuszeństwa we właściwym duchu można mówić wtedy, gdy obie strony są na tyle dojrzałe pod względem osobowym i duchowym, że same cenią sobie wzniosłość ideału franciszkańskiego i wewnętrzną wartość samego posłuszeństwa. 13. Czystość. Według Franciszka jest wymogiem i warunkiem wstępnym życia chrześcijańskiego w ogóle. Człowiek czysty, nie przywiązuje się do rzeczy ziemskich. Wolny od wszelkiego przywiązania egoistycznego do ludzi i rzeczy, jako czysty zajmuje się wszystkim ze względu na Boga, nie podąża za pragnieniami własnego „ja”, ale jest całkowicie zwrócony ku Bogu.
Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą(Mt 5, 8). Czystego serca są ci, którzy gardzą dobrami ziemskimi, a szukają niebieskich i nie przestają nigdy czystym sercem i duszą uwielbiać Pana, Boga żywego i prawdziwego. W tej totalnej czystości powinno się mieścić życie w celibacie i ślubie czystości. 14. Pokora. Św. Franciszek pokorę nazywa siostrą ubóstwa, autentyczność ubóstwa mierzy pokorą, która mu towarzyszy. Nie podaje konkretnej definicji pokory; jest to życie ubogiego Chrystusa odczytane w Ewangelii i konkretnych braciach i siostrach. Człowiek nie staje się pokorny za sprawą słów, lecz czynów. Prawdziwa pokora nie jest tylko sztucznym gestem upokorzenia lub wyrzeczenia, ale oznacza spojrzenie na siebie w prawdzie, dostrzeganie zarówno dobra jak zła, które znajduje się w nas obiektywnie. Pokorny człowiek prezentuje się takim, jakim jest. Dlatego zachowuje się naturalnie. Pragnie, by również inni widzieli i oceniali go takim, jakim jest. Zdaniem świętego z Asyżu, „człowiek jest tym tylko, czym jest w oczach Boga i niczym więcej”. 15. Radość. Łączność z Bogiem i dystans w stosunku do rzeczy rodzi w sercu pokój i radość, którą źródła franciszkańskie nazywają radością doskonałą. Przejawia się ona w różnych sytuacjach życia, tak pomyślnych, jak i bolesnych dla człowieka. Prawdziwie radosnym może być tylko człowiek o czystym sumieniu. 16. Modlitwa. Obejmuje religijną motywacją każdą czynność dnia, kierując ją do Boga jako wypełnienie woli Bożej. Nie odnosi się do pojedynczych aktów pobożności.
Zapoznaj się z wierszem świętego Franciszka Pieśń słoneczna, albo pochwała stworzeń, a następnie podaj dwa argumenty potwierdzające, że tekst ten jest realizacją wartości franciszkańskich.
Pieśń słoneczna, albo pochwała stworzeńNajwyższy, Wszechmogący, dobry Panie,
twoja jest sława,
chwała i cześć
i wszelkie błogosławieństwo.
Tobie jednemu, Najwyższy, one przystoją
i żaden człowiek nie jest godny
mówić o tobie.
Pochwalony bądź, Panie mój,
ze wszystkimi twymi stworzeniami,
szczególnie z szlachetnym bratem słońcem,
przez które staje się dzień
i nas przez nie oświecasz.
I ono jest piękne i świecące wielkim blaskiem:
o tobie, Najwyższy, oznajmia.
Pochwalony bądź, Panie mój,
przez siostrę księżyc i gwiazdy:
ukształtowałeś je na niebie jasne
i cenne, i piękne.
Pochwalony bądź, Panie mój, przez brata wiatr
i przez powietrze, i chmury,
i przejrzystość nieba, i wszelką pogodę,
przez które twoim stworzeniom
dajesz utrzymanie.
Pochwalony bądź, Panie mój,
przez siostrę wodę,
która jest bardzo pożyteczna i pokorna, i cenna i czysta.
Pochwalony bądź, Panie mój,
przez brata ogień,
którym rozświetlasz noc:
i jest on piękny i wesoły,
i krzepki i mocny.
Pochwalony bądź, Panie mój,
przez siostrę naszą, matkę ziemię,
która nas utrzymuje i chowa,
i wydaje różne owoce
z barwnymi kwiatami i trawami.
Pochwalony bądź, Panie mój, przez tych,
którzy przebaczają
dla twej miłości
i znoszą słabości
i prześladowania.
Błogosławieni ci, którzy je zniosą w pokoju,
ponieważ przez ciebie, o Najwyższy,
będą uwieńczeni.
Pochwalony bądź, Panie mój,
przez siostrę naszą śmierć cielesną,
której żaden człowiek
żywy uniknąć nie może.
Biada tym, którzy umierają
w grzechach śmiertelnych!
Błogosławieni ci, których [śmierć] zastanie
w twej najświętszej woli,
ponieważ śmierć druga
nie uczyni im zła.
Chwalcie i błogosławcie mojego Pana
i dziękujcie mu, i służcie
z wielką pokorą.Źródło: św. Franciszek, Pieśń słoneczna, albo pochwała stworzeń, tłum. Kajetan Ambrożkiewicz, dostępny w internecie: https://encyklopedia.pwn.pl/materialy-dodatkowe/haslo/Franciszek-z-Asyzu-Piesn-sloneczna-albo-pochwala-stworzen;503456.html [dostęp 31.03.2021 r.].
Modlitwa świętego Franciszka ma trojaki charakter: uwielbienia, dziękczynienia i prośby. Wskaż i zinterpretuj te trzy elementy.
Modlitwa świętego Franciszka ma trojaki charakter: uwielbienia, dziękczynienia i prośby. Podaj i zinterpretuj te trzy elementy.
Modlitwy Św. Franciszka – Wykład modlitwy „Ojcze nasz”O Najświętszy Ojcze nasz: Stwórco, Odkupicielu, Pocieszycielu i Zbawicielu nasz.
Który jesteś w niebie: w aniołach i w świętych. Oświecasz ich, aby Cię poznali, bo Ty, Panie jesteś światłością. Rozpalasz ich, aby Cię kochali, bo Ty, Panie, jesteś miłością. Zamieszkujesz w nich i napełniasz, aby ich uszczęśliwić, bo Ty, Panie, jesteś dobrem najwyższym, wiecznym, od którego pochodzi wszelkie dobro, bez którego nie ma żadnego dobra.
Święć się Imię Twoje: niech zajaśnieje w nas poznanie Ciebie, abyśmy poznali, jaka jest szerokość Twoich dobrodziejstw, długość Twoich obietnic, wysokość majestatu i głębokość sądów.
Przyjdź królestwo Twoje: abyś Ty królował w nas przez łaskę i doprowadził nas do Twego królestwa, gdzie będziemy oglądać Cię bez zasłon, miłować doskonale i w radosnym zjednoczeniu cieszyć się Tobą na wieki.
Bądź wola Twoja jak w niebie, tak i na ziemi: abyśmy Cię kochali z całego serca, zawsze o Tobie myśląc; z całej duszy, zawsze za Tobą tęskniąc; całym umysłem, ku Tobie kierując wszystkie nasze intencje, szukając we wszystkim Twojej chwały i ze wszystkich naszych sił, obracając wszystkie nasze siły i władze duszy i ciała na służbę Twej miłości, a nie na co innego; i bliźnich naszych kochajmy jak samych siebie, wszystkich pociągając według sił do Twojej miłości, ciesząc się z dobra innych jak z własnego i współczując w nieszczęściu, i nikomu nie dając żadnego zgorszenia.
Chleba naszego powszedniego: umiłowanego Syna Twego, Pana naszego Jezusa Chrystusa, daj nam dzisiaj: na pamiątkę i dla zrozumienia, i uczczenia miłości, którą nas darzył, oraz tego, co dla nas powiedział, uczynił i wycierpiał.
I odpuść nam nasze winy: przez Twoje niewysłowione miłosierdzie, przez moc męki umiłowanego Syna Twego i przez zasługi, i wstawiennictwo Najświętszej Dziewicy i wszystkich wybranych Twoich.
Jako i my odpuszczamy naszym winowajcom: a czego nie odpuszczamy w pełni, Ty, Panie, naucz nas w pełni odpuszczać, abyśmy dla Ciebie prawdziwie kochali nieprzyjaciół i modlili się za nich pobożnie do Ciebie, nikomu złem za złe nie oddając, i abyśmy starali się w Tobie wszystkim służyć pomocą.
I nie wódź nas na pokuszenie: ukryte czy jawne, nagłe czy uporczywe.
Ale nas zbaw ode złego: przeszłego, obecnego i przyszłego.Źródło: Modlitwy Św. Franciszka – Wykład modlitwy „Ojcze nasz”, dostępny w internecie: http://franciszkaniewtoruniu.net/sw-franciszek-z-asyzu/modlitwy-sw-franciszka-wyklad-modlitwy-ojcze-nasz/.
Napisz własny komentarz do modlitwy Ojcze nasz.