zjawisko optyczne, polegające na pojawieniu się wąskich smug (pasm) świetlnych układających się w kształt „gwiazdy” na powierzchni kamieni szlachetnych

wysokie, wąskie naczynie ze skalą, używane do pomiaru objętości cieczy

agregat drobnych kryształków, który kształtem przypomina rozgałęzione drzewo, krzew lub liść paproci; dendryty zazwyczaj tworzą tlenki lub wodorotlenki manganu i żelaza

efekt optyczny, polegający na pojawianiu się wąskiej smugi (pasma) świetlnej, przypominającej źrenicę kociego oka, która przemieszcza się po wypukłej i wypolerowanej powierzchni kamienia w trakcie jego obracania

naczynie w kształcie stożka z wąską szyjką i płaskim dnem

ciało obce (zazwyczaj ciecz lub gaz) znajdujące się w minerale

zjawisko optyczne, polegające na powstawaniu tęczowych barw w wyniku interferencji światła białego, odbitego od ciał składających się z wielu warstw o różnych właściwościach optycznych

wartościowe i rzadko spotykane odmiany niektórych minerałów i skał

naczynie o zaokrąglonym kształcie: płaskodenne (o długiej szyjce, służące do przechowywania odczynników) lub okrągłodenne (o krótkiej szyjce, służące do ogrzewania cieczy)

kwasy, które w roztworach (przy dostatecznie dużym rozcieńczeniu) całkowicie dysocjują na jony, tj. ich stopień dysocjacji elektrolitycznej jest równy $1$

pomieszczenie, w którym wykonuje się eksperymenty badawcze

naczynie w kształcie stożka z rozszerzonym wlotem i zakończone wąską rurką, służące do wlewania cieczy do kolb, butelek itp.

stosuje się ją do trzymania probówki, w której wykonuje się reakcję chemiczną; wykonana z drewna

ciało krystaliczne (pierwiastek, związek chemiczny), które powstało w wyniku procesów geologicznych lub kosmologicznych

termin umowny, rozumiany jako zdolność zasady do uwalniania jonów wodorotlenkowych (w roztworze) bądź zdolność do oddawania elektronów w reakcjach z akceptorami elektronów

związki pierwiastka z tlenem, w których atomy tlenu występują na stopniu utlenienia -I, np. ${\text{Na}}_2{\text{O}}_2$, ${\text{BaO}}_2$;

efekt optyczny, charakteryzujący się grą barw w postaci kolorowych wzorów plam, które zmieniają się w zależności od kąta obserwacji (typowy dla opali, ale występuje na wielu minerałach)

rodzaj palnika gazowego, który jest wypełniony gazem ziemnym (głównie metanem) lub mieszaniną propan‑butan

palnik stosowany w laboratoriach szkolnych, wypełniony denaturatem lub spirytusem

rurka szklana lub wykonana z tworzywa sztucznego, służąca do przenoszenia i odmierzania cieczy

służy do kontrolowanego podgrzewania zawartości kolb okrągłodennych

małe cylindryczne naczynie laboratoryjne, najczęściej szklane, służące do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych

właściwość związku chemicznego, który łatwo ulega utlenieniu i w ten sposób chroni przed utlenieniem (i destrukcją) inne ważne związki

przepuszczający promienie świetlne

rodzaj reakcji chemicznej, w wyniku której związek chemiczny ulega rozkładowi na pierwiastki lub mniejsze cząsteczki

reakcja chemiczna, w wyniku której następuje wymiana składników reagujących ze sobą substancji, czego efektem jest powstanie nowych cząsteczek lub atomów

przyjmowanie elektronów przez atom, cząsteczkę lub jon

barwa proszku, jaki powstaje po sproszkowaniu minerału; jest jedną z cech diagnostycznych przy rozpoznawaniu minerałów

Skala twardości Mohsa** to ułożone w kolejności minerały wzorcowe o określonej odporności na ścieranie, np. gips jest twardszy od talku, ale mniej twardy od kalcytu. Na poniższej grafice, z prawej strony umieszczone są przedmioty, którymi można szybko zidentyfikować twardość badanych minerałów, np. minerał gipsu ($2$ w skali Mohsa) zarysujemy paznokciem, ale rysy na kwarcu ($7$ w skali Mohsa) nie uda się zrobić nawet stalą narzędziową. Każdym kolejnym minerałem ze skali możemy zarysować poprzednie.

RTbCNtRGilV8b

Ilustracja przedstawiająca skalę twardości Mohsa. Po lewej stronie strzałka skierowana w dół z napisem "wzrost twardości", przy której zapisano wartości od jednego na górze do dziesięciu na dole. Po prawej stronie strzałki znajdują się nazwy minerałów, z których najtwardszy stanowi diament, a jego twardość w skali Mohsa wynosi $10$, znajduje się na samym dole ilustracji. Na skali od góry $1$ w skali Mohsa posiada talk, biały połyskliwy minerał daje się zarysować z łatwością paznokciem. Dalej $\mathrm{}$ w skali Mohsa ma gips, ciemnoszary minerał daje się zarysować paznokciem. Wartość równą trzy charakteryzuje szary minerał kalcyt, który daje się zarysować z łatwością miedzianym drutem. Dalej na skali przy wartości wynoszącej $4$ znajduje się fluoryt, minerał tworzący przeźroczyste, zielone kryształy daje się zarysować z łatwością ostrzem noża. $5$ w skali Mohsa charakteryzuje apatyt, szarawy minerał daje się zarysować z trudem ostrzem noża. Następnie przy wartości $6$ w skali Mohsa znajduje się ortoklaz, brązowo‑szary minerał daje się zarysować stalą. Przy wartości wynoszącej $7$ znajduje się kwarc, szarawy minerał, trudno jest zarysować stalą. Dalej $8$ w skali Mohsa odpowiada topazowi, który z łatwością rysuje szkło. Przy wartości równej $9$ w skali Mohsa znajduje się korund, który tnie szkło, daje się zarysować jedynie diamentem. Przy wartości wynoszącej $10$ występuje diament, który rysuje korund i daje się zarysować tylko innym diamentem.

zespół minerałów powstałych w wyniku procesów geologicznych (najpopularniejszy podział skał opiera się na ich genezie i obejmuje trzy główne grupy: skały magmowe, skały osadowe i skały metamorficzne)

reakcja, w wyniku której spalany jest dany pierwiastek lub związek chemiczny; towarzyszy jej wydzielanie się ciepła i światła

metalowy pręt na ciężkiej podstawie, służący do mocowania części aparatury

ładunek jonu, w jaki przekształciłby się atom danego pierwiastka, gdyby wszystkie tworzone przez niego wiązania miały charakter jonowy

wielkość kryształów w skale jest bardzo mała, a poszczególne składniki nie są widoczne makroskopowo, można je wyróżnić tylko pod mikroskopem

oznacza podawanie stopnia utlenienia pierwiastka lub centrum koordynacyjnego w nawiasie okrągłym, z pominięciem spacji przy danej nazwie związku chemicznego

stosuje się je do przenoszenia niewielkich ilości żrących substancji, do umieszczania na szalkach wagi substancji, do wydobywania proszków z kolb, umieszczania szklanej aparatury w łaźniach myjących, spalania niektórych metali

dwuskładnikowe związki tlenu z innymi pierwiastkami, w których atomy tlenu występują na $-\text{II}$ stopniu utlenienia

tlenki, które reagują z mocnymi kwasami oraz roztworami wodnymi mocnych wodorotlenków

tlenki, które reagują z zasadami, a nie reagują z kwasami

tlenki, które nie reagują ani z kwasami, ani z roztworami wodnymi wodorotlenków; nie reagują również z wodą

tlenki, które reagują z kwasami, a nie reagują z zasadami

naczynie ognioodporne, używane do ogrzewania ciał stałych w wysokich temperaturach

oddawanie elektronów przez atom, cząsteczkę lub jon

urządzenie do pomiaru masy ciał stałych i cieczy w naczyniach

wiązanie nietypowe elektrono–deficytowe, atomy je tworzące posiadają zbyt mało elektronów walencyjnych do związania tak dużej liczby wodorów, dlatego tworzone jest przez mostek między atomami np. $\text{B}—\text{H}—\text{B}$

to związki wodoru z innymi pierwiastkami; ze względu na skład wodorki możemy podzielić na:

• wodorki niemetali – związki, w których wodór występuje na $+\text{I}$ stopniu utlenienia

• wodorki metali – związki, w których wodór występuje na $-\text{I}$ stopniu utlenienia

związek chemiczny zbudowany z kationów metalu i anionów wodorotlenkowych

obce ciało stałe znajdujące się w minerale

parametr określający jedną z własności minerałów; minerały o dużej dyspersji, odpowiednio oszlifowane, mienią się różnymi barwami w wyniku rozszczepiania światła białego

wzór chemiczny, który podaje symbole pierwiastków oraz liczbę ich atomów tworzących dany związek chemiczny, określa skład jakościowy i ilościowy związku chemicznego

cylindryczne naczynie używane do przechowywania i ogrzewania cieczy