RVqtqnLznxezR1
Fotografia przedstawia otwartą, starą, średniowieczną księgę z zapisem nutowym.

Renesans w muzyce oraz znaczenie reformacji dla rozwoju chorału protestanckiego

Źródło: Marcin Simela.
bg‑yellow

Słownik

A cappella
A cappella

czysto wokalne wykonanie utworu.

bulla
bulla

(łac. bulla - bańka, bąbel), dokument papieski o szczególnej wadze

Camerata florencka
Camerata florencka

grupa poetów, kompozytorów i teoretyków muzyki działająca we Florencji pod koniec XVI w., głosząca potrzebę odejścia od polifonii wokalnej na rzecz nowego stylu deklamacyjnego.

Cantus firmus
Cantus firmus

[łac., ‘śpiew stały’], muzyczna struktura melodyczna stanowiąca podstawę kompozycji wielogłosowej, najczęściej zapożyczona z wcześniej istniejącego utworu jedno- lub wielogłosowego, rzadziej — napisana specjalnie dla mającej powstać kompozycji.

elektor
elektor

(z łac. elector – wyborca) tytuł książąt Rzeszy uprawnionych do udziału w wyborze cesarza

Fauxbourdon
Fauxbourdon

technika trzygłosowa, polegająca na stosowaniu równoległych akordów w pierwszym przewrocie (akordów sekstowych).

Kancjonał
Kancjonał

zbiór pieśni kościelnych i religijnych.

Kantyczki
Kantyczki

rękopiśmienne lub drukowane zbiory pieśni religijnych, zwłaszcza kolęd, pastorałek, przeznaczone dla ludu, wydawane, zwykle bez nut, XVIII–XIX w.

Linearyzm
Linearyzm

muzyczny rodzaj polifonii, którego cechą jest nadrzędna rola linii melodycznych w stosunku do harmoniki.

Modalny system
Modalny system

system dźwiękowy oparty na stałych strukturach dźwiękowych (typach skal) oraz schematach melicznych i rytmicznych zwanych modi.

Monodia akompaniowana
Monodia akompaniowana

styl wykształcony na przełomie XVI/XVII w., w którym deklamacyjnemu śpiewowi towarzyszy akordowy akompaniament – basso continuo.

Nota contra notam
Nota contra notam

z łaciny nuta przeciw nucie; technika polegająca na tworzeniu głosów o tych samych wartościach rytmicznych.

Organum
Organum

muzyczna technika kompozytorska stosowana w początkowej fazie rozwoju wielogłosowości eur. (od IX do pocz. XIII w.), także forma dźwiękowa charakterystyczna dla muzyki tego okresu (kompozycja oparta na tej technice).

Preludium
Preludium

praeambulum, muz. początkowo krótki utwór o charakterze improwizacyjnym na organy lub lutnię, z fragmentami akordowymi i figuracyjnymi

Proprium missae
Proprium missae

części zmienne mszy, m.in. introit, offertorium.

Przygrywka chorałowa
Przygrywka chorałowa

utwór organowy oparty na chorale protestanckim, grany przed śpiewaniem chorału przez wiernych.

Stile antico
Stile antico

(wł. styl dawny), znany też jako stile osservato lub stile romano, to w muzyce XVII–XVIII wieku styl kontrapunktyczny oparty na tradycji G.P. da Palestriny. Charakteryzuje się surowością, dostojeństwem i powściągliwością, stanowiąc kontrast dla nowej monodyi akompaniowanej (stile concitato). Stosowany często w muzyce kościelnej jako styl obowiązkowy..

Toni ficti
Toni ficti

dźwięki prowadzące utworzone poprzez chromatyczne podwyższenie dźwięków w ramach skal modalnych.