##Słownik

BHP
BHP

skrót określający zbiór zasad i przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, a także niezależna dziedzina wiedzy zajmująca się określaniem warunków pracy

Hipoteza
Hipoteza

(ang. hypothesis) - przypuszczenie (przewidywanie) skutku jakiegoś działania. Działanie może być procesem naturalnym, a może być celowo wywołane przez człowieka. Ważne jest, by hipoteza była weryfikowalna (ew. falsyfikowalna), by można było ją potwierdzić (lub obalić).

Eksperyment
Eksperyment

(ang. experiment) - przedsięwzięcie naukowe podjęte w celu uzyskania nowych informacji na dany temat w celu sprawdzenia określonych przewidywań teoretycznych, zbadania procesów dotychczas niezbadanych, zmierzenia wartości dotychczas niezmierzonych itd. Eksperyment jest zasadniczo przedsięwzięciem unikalnym, choć może być powtarzany dla potwierdzenia wyników, zwykle z pomocą innej metody pomiarowej lub aparatury.

konfiguracja elektronowa
konfiguracja elektronowa

opis atomu; polega na rozkładzie elektronów na podstawie prawdopodobieństwa ich położenia w atomie w funkcji odległości od jądra

elektrony walencyjne
elektrony walencyjne

elektrony, które występują na zewnętrznych powłokach elektronowych atomu (wyjątki blok d i f); zajmują orbitale o największej energii (dla danego pierwiastka), biorą udział w tworzeniu wiązań chemicznych i decydują o właściwościach chemicznych pierwiastka

prawo okresowości
prawo okresowości

prawo sformułowane po raz pierwszy przez Dmitrija Mendelejewa (1869 r.), w obecnej formie mówiące, że właściwości pierwiastków chemicznych, uporządkowanych zgodnie ze wzrastającą liczbą atomową, powtarzają się okresowo; na podstawie tego prawa powstała tzw. tablica Mendelejewa – układ okresowy pierwiastków chemicznych

blok energetyczny
blok energetyczny

grupa pierwiastków o podobnym schemacie rozmieszczenia elektronów walencyjnych na orbitalach atomowych

periodyczny
periodyczny

regularnie powtarzający się

elektroujemność
elektroujemność

miara zdolności atomów do przyciągania elektronów

promień atomowy
promień atomowy

liczba, która określa wielkość atomu; dla cząsteczek dwuatomowych jest to połowa długości pojedynczego wiązania kowalencyjnego w tej cząsteczce; dla metali to połowa odległości między sąsiadującymi jonami metalu w sieci krystalicznej

pierwsza energia jonizacji
pierwsza energia jonizacji

energia potrzebna do oderwania elektronu od atomu i przekształcenia go w jednododatni jon prosty

druga energia jonizacji
druga energia jonizacji

energia potrzebna do oderwania elektronu od jednododatniego jonu prostego i przekształcenia go w jon dwudodatni

grupa główna
grupa główna

pionowa kolumna w układzie okresowym pierwiastków chemicznych; w obecnym układzie okresowym są to grupy 1., 2. oraz od 13. do 17..

izomorfizm
izomorfizm

występowanie różnych substancji w tym samym typie struktury krystalicznej, przy jednoczesnej zdolności tworzenia przez te substancje kryształów mieszanych

polimorfizm
polimorfizm

występowanie substancji o tym samym składzie chemicznym w dwu lub więcej odmianach krystalicznych

alotropia
alotropia

(gr. állos ,,obcy’”, ,,inny”; trópos ,,sposób”, ,,postać”) – występowanie tego samego pierwiastka chemicznego w wielu odmianach znajdujących się w tym samym stanie skupienia

odmiana alotropowa
odmiana alotropowa

odmiany pierwiastków różniące się budową krystaliczną (np. grafit i diament są odmianami alotropowymi węgla C) lub liczbą atomów występujących w cząsteczce pierwiastka (np. tlen tworzy cząsteczki dwuatomowe O2 – ditlen, i trójatomowe O3 – ozon, tritlen). Każda odmiana alotropowa jest trwała w pewnym zakresie temperatury i ciśnienia. Odpowiednia zmiana tych warunków może spowodować określoną przemianę alotropową. Odmiany alotropowe tworzą także m.in.: arsen, cyna, fosfor, selen, siarka

atom
atom

najmniejsza część pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości chemiczne

elektron
elektron

cząstka elementarna (niepodzielna) zajmująca przestrzeń wokół jądra atomu posiadająca ładunek ujemny

jądro atomowe
jądro atomowe

centralna część atomu, tworzą ją nukleony (protony i neutrony); prawie cała masa atomu zgromadzona jest w jądrze

neutron
neutron

cząstka obojętna (nie posiada ładunku elektrycznego) będąca składnikiem jądra atomowego; neutrony nie są cząstkami elementarnymi, składają się z mniejszych elementów, tzw. kwarków (górnego i dwóch kwarków dolnych)

proton
proton

cząstka o ładunku dodatnim będąca składnikiem jądra atomowego; składa się z jednego kwarka dolnego i dwóch kwarków górnych

liczba atomowa
liczba atomowa

liczba protonów w jądrze atomowym, która jest równa liczbie elektronów danego atomu; informuje nas też o miejscu pierwiastka w układzie okresowym

liczba masowa
liczba masowa

liczba nukleonów w jądrze atomowym, równa sumie liczby protonów i liczby neutronów

orbital
orbital

funkcja falowa, opisująca stan jednego elektronu, zależna od współrzędnych określających jego położenie w atomie (orbital atomowy) i w cząsteczce (orbital molekularny, orbital cząsteczkowy)

dualizm korpuskularno‑falowy
dualizm korpuskularno‑falowy

właściwość materii (np. fotonów, elektronów) polegająca na przejawianiu, w zależności od sytuacji, właściwości falowych (np. dyfrakcja) lub korspuskularnych (np. pęd)