RCaniYMQyDpmI
Ilustracja przedstawia model komórki zwierzęcej. Elastyczna błona komórkowa oddziela wnętrze komórki od środowiska zewnętrznego. Komórka wypełniona jest cytoplazmą, w której zanurzone są różne organella. Pierwszym z nich jest Centriola – organellum zbudowane z filamentów mikrotubulowych ułożonych w formę cylindra. Kolejnym jest siateczka śródplazmatyczna gładka – jest to system błon oddzielających miejsca zachodzenie reakcji biochemicznych. Kolejnym elementem komórki zwierzęcej jest siateczka śródplazmatyczna szorstka. Jest to pofałdowana struktura, na której powierzchni występują rybosomy kuliste struktury zbudowane z dwóch dopasowanych do siebie podjednostek: małej i dużej. Schowane za siateczkami kuliste jądro komórkowe zawiera informacje genetyczną komórki. Otoczka jądrowa oddziela zawartość jądra komórkowego od środowiska wewnętrznego komórki. Aparat Golgiego zbudowany jest z diktiosomów, stosów spłaszczonych cystern. W tym organellum zachodzą procesy związane z sortowaniem, pakowaniem i kierowaniem związków do miejsc przeznaczenia wewnątrz i na zewnątrz komórki. Lizosomy to organella cytoplazmatyczne wytwarzane przez Aparat Golgiego. Są to niewielkie pęcherzyki otoczone pojedynczą błoną lipidowo‑białkową. Zawierają kwaśne hydrolazy. Kolejnym elementem budowy komórki są mitochondria, organellum o kształcie elipsoidalnym oraz nitkowatym, otoczony dwiema błonami. Zewnętrzna błona zawiera liczne poryny, dzięki którym większość związków chemicznych może łatwo przenikać do przestrzeni międzybłonowej. Błona wewnętrzna jest wysoce selektywna, tworzy liczne zgięcia nazywane grzebieniami mitochondrialnymi. W macierzy mitochondrialnej znajdują rybosomy mitochondrialne. Włókna cytoszkieletu to sieć włóknistych struktur, dzięki którym organella i substancje nie pływają swobodnie w cytozolu, ale zajmują pewne przypisane sobie miejsca. Peroksysomy to organella o owalnym kształcie, otoczone pojedynczą błoną. Rozmieszczone są nierównomiernie po całym wnętrzu komórki.

Błony biologiczne

Przez błonę komórkową mogą przenikać swobodnie tylko małe niepolarne cząsteczki, np. tlenu, z kolei te polarne, jak cząsteczki wody – tylko w ograniczonym stopniu. Transport jonów oraz dużych cząsteczek polarnych odbywa się dzięki odpowiednim białkom błonowym.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Sprawdź co umiesz

R9BCEPOKE3RV9
Ćwiczenie 1
Na czym polega charakter amfipatyczny cząsteczek fosfolipidów? Uzupełnij tekst prawidłowymi stwierdzeniami. Cząsteczka fosfolipidu jest zbudowana z 1. do jej środka, 2. polarnej, 3. niepolarnej, 4. hydrofobowy, 5. hydrofilowy, 6. niepolarnych, 7. dwuwarstwa, 8. hydrofilowy, 9. monowarstwa, 10. na zewnątrz, 11. hydrofobowy, 12. polarnych główki, nadającej jej charakter 1. do jej środka, 2. polarnej, 3. niepolarnej, 4. hydrofobowy, 5. hydrofilowy, 6. niepolarnych, 7. dwuwarstwa, 8. hydrofilowy, 9. monowarstwa, 10. na zewnątrz, 11. hydrofobowy, 12. polarnych oraz 1. do jej środka, 2. polarnej, 3. niepolarnej, 4. hydrofobowy, 5. hydrofilowy, 6. niepolarnych, 7. dwuwarstwa, 8. hydrofilowy, 9. monowarstwa, 10. na zewnątrz, 11. hydrofobowy, 12. polarnych ogonków z reszt kwasów tłuszczowych, które nadają jej charakter 1. do jej środka, 2. polarnej, 3. niepolarnej, 4. hydrofobowy, 5. hydrofilowy, 6. niepolarnych, 7. dwuwarstwa, 8. hydrofilowy, 9. monowarstwa, 10. na zewnątrz, 11. hydrofobowy, 12. polarnych. W środowisku wodnym samoistnie formuje się 1. do jej środka, 2. polarnej, 3. niepolarnej, 4. hydrofobowy, 5. hydrofilowy, 6. niepolarnych, 7. dwuwarstwa, 8. hydrofilowy, 9. monowarstwa, 10. na zewnątrz, 11. hydrofobowy, 12. polarnych fosfolipidowa, w której reszty kwasów tłuszczowych są skierowane 1. do jej środka, 2. polarnej, 3. niepolarnej, 4. hydrofobowy, 5. hydrofilowy, 6. niepolarnych, 7. dwuwarstwa, 8. hydrofilowy, 9. monowarstwa, 10. na zewnątrz, 11. hydrofobowy, 12. polarnych, a główki 1. do jej środka, 2. polarnej, 3. niepolarnej, 4. hydrofobowy, 5. hydrofilowy, 6. niepolarnych, 7. dwuwarstwa, 8. hydrofilowy, 9. monowarstwa, 10. na zewnątrz, 11. hydrofobowy, 12. polarnych.
R1JCT39G3U6MO
Ćwiczenie 2
Wskaż prawdziwą informację dotyczącą transportu biernego.
RJ3RLNKDJCHGF
Ćwiczenie 3
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 3
RNQRHTH26UGUM
Zaznacz odpowiedź, która nie dotyczy transportu aktywnego (czynnego).
RXU71Q67NXGPK
Ćwiczenie 4
Zaznacz poprawne określenia. Jednym z typów transportu substancji przez błony komórkowe jest transport biernytransport czynny, wśród którego możemy wyróżnić dyfuzję prostą. Polega ona na spontanicznymuporządkowanym transporcie cząsteczek pomiędzy roztworami o różnymtakim samym stężeniu. Substancje te przemieszczają się z roztworu o mniejszymwiększym stężeniu do roztworu o mniejszymwiększym stężeniu (roztwór hipotoniczny).
R1UDUADDN8BKO
Ćwiczenie 5
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Ćwiczenie 6
R1PQ2AGJEZRJ6
Przyporządkuj odpowiednie informacje do nazw roztworów. Roztwór hipotoniczny Możliwe odpowiedzi: 1. Potencjał osmotyczny roztworu jest taki sam jak potencjał osmotyczny roztworu, 2. ponieważ woda wypływa z niej do roztworu., 3. Komórka roślinna umieszczona w tym roztworze ulega deplazmolizie i zwiększa turgor, ponieważ woda napływa do niej z roztworu., 4. wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona., 5. wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona., 6. Komórka umieszczona w tym roztworze nie straci turgoru jeśli go ma, ale też nie zyska go, jeśli go nie ma., 7. Komórka umieszczona w tym roztworze pozostaje w równowadze – napływa do niej tyle samo wody, ile ją opuszcza., 8. Komórka roślinna umieszczona w tym roztworze ulega plazmolizie i traci turgor,, 9. Potencjał osmotyczny roztworu jest niższy od potencjału osmotycznego roztworu, 10. Potencjał osmotyczny roztworu jest wyższy od potencjału osmotycznego roztworu wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona. Roztwór hipertoniczny Możliwe odpowiedzi: 1. Potencjał osmotyczny roztworu jest taki sam jak potencjał osmotyczny roztworu, 2. ponieważ woda wypływa z niej do roztworu., 3. Komórka roślinna umieszczona w tym roztworze ulega deplazmolizie i zwiększa turgor, ponieważ woda napływa do niej z roztworu., 4. wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona., 5. wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona., 6. Komórka umieszczona w tym roztworze nie straci turgoru jeśli go ma, ale też nie zyska go, jeśli go nie ma., 7. Komórka umieszczona w tym roztworze pozostaje w równowadze – napływa do niej tyle samo wody, ile ją opuszcza., 8. Komórka roślinna umieszczona w tym roztworze ulega plazmolizie i traci turgor,, 9. Potencjał osmotyczny roztworu jest niższy od potencjału osmotycznego roztworu, 10. Potencjał osmotyczny roztworu jest wyższy od potencjału osmotycznego roztworu wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona. Roztwór izotoniczny Możliwe odpowiedzi: 1. Potencjał osmotyczny roztworu jest taki sam jak potencjał osmotyczny roztworu, 2. ponieważ woda wypływa z niej do roztworu., 3. Komórka roślinna umieszczona w tym roztworze ulega deplazmolizie i zwiększa turgor, ponieważ woda napływa do niej z roztworu., 4. wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona., 5. wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona., 6. Komórka umieszczona w tym roztworze nie straci turgoru jeśli go ma, ale też nie zyska go, jeśli go nie ma., 7. Komórka umieszczona w tym roztworze pozostaje w równowadze – napływa do niej tyle samo wody, ile ją opuszcza., 8. Komórka roślinna umieszczona w tym roztworze ulega plazmolizie i traci turgor,, 9. Potencjał osmotyczny roztworu jest niższy od potencjału osmotycznego roztworu, 10. Potencjał osmotyczny roztworu jest wyższy od potencjału osmotycznego roztworu wewnątrz komórki, która jest w nim umieszczona.
R7QG5Z48PEN2J
Ćwiczenie 7
Zaznacz odpowiednie określenia, aby uzupełnić tekst. Deplazmolizaplazmoliza jest procesem odwrotnym do deplazmolizyplazmolizy, zachodzącym w komórkach, w których zaszła deplazmolizaplazmoliza, umieszczonych następnie w roztworach hipotonicznychhipertonicznych. Polega ona na przemieszczaniu się wody ze środowiska zewnętrznego do wnętrza komórki. W jej wyniku ciśnienie turgorowe oraz objętość wakuol i komórek wzrastająmaleją.
Ćwiczenie 8

Dwa kawałki marchwi (A i B), wycięte w równoboczne sześciany o takich samych masach, włożono do dwóch naczyń. W pierwszym znajdował się kawałek A. Po kilkunastu minutach stał się on mniejszy i bardziej miękki. W drugim naczyniu znajdował się kawałek B, który po kilkunastu minutach stał się większy i twardszy.

RVTLPO9RVC6N8
Na podstawie opisu doświadczenia wybierz nazwę roztworu (hipotoniczny lub hipertoniczny), w którym znajdował się kawałek marchwi A, a w którym kawałek marchwi B. Podaj nazwę zjawiska, jakie zaszło w komórkach marchwi A, a jakie w komórkach marchwi B. Możliwe odpowiedzi: 1. A: hipertoniczny, plazmoliza; B: hipotoniczny, deplazmoliza, 2. A: hipertoniczny, deplazmoliza; B: hipotoniczny, plazmoliza, 3. A: hipotoniczny, plazmoliza; B: hipertoniczny, deplazmoliza, 4. A: hipotoniczny, deplazmoliza; B: hipertoniczny, plazmoliza
R9rebzN29woNW
Zapisz, w komórkach którego kawałka marchwi zaszło zjawisko plazmolizy? Plazmoliza zaszła w komórkach kawałka: Tu uzupełnij.
R1JBDKL4OT9US
Ćwiczenie 9
Oceń poprawność poniższych twierdzeń.. Po umieszczeniu komórek roślinnych w roztworach hipertonicznych zachodzi plazmoliza.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Po umieszczeniu komórek roślinnych w roztworach izotonicznych zachodzi deplazmoliza.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Konsekwencją plazmolizy jest utrata turgoru przez komórki roślinne.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. W komórkach zwierzęcych umieszczonych w roztworach hipotonicznych zachodzi deplazmoliza.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R1Z3A87OZ4VG3
Ćwiczenie 10
Ustaw w odpowiedniej kolejności etapy procesu endocytozy. Elementy do uszeregowania: 1. usunięcie resztek z pęcherzyka endocytarnego, 2. oderwanie się pęcherzyka endocytarnego, 3. formowanie się dołka w błonie komórkowej, 4. zbliżenie się pęcherzyka endocytarnego ze strawioną zawartością do błony komórkowej, 5. zlanie się pęcherzyka endocytarnego z błoną komórkową, 6. otoczenie cząsteczki przez błonę komórkową, 7. zbliżenie się cząsteczki i komórki żernej, 8. trawienie enzymami hydrolitycznymi
1
Ćwiczenie 11
RQ67LRDLKT7BX
Wyjaśnij na czym polega zjawisko osmozy i zastanów się, jak wiedzę na jej temat możesz wykorzystać w życiu codziennym. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 12
R186AV8Z4JTDB
Wyjaśnij na czym polega zjawisko osmozy i zastanów się, jak wiedzę na jej temat możesz wykorzystać w życiu codziennym. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 13
RsLUBII86eiD6
Wyjaśnij na czym polega zjawisko osmozy i zastanów się, jak wiedzę na jej temat możesz wykorzystać w życiu codziennym. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 14

Dzięki rozwijającej się technologii umożliwiającej wykorzystanie liposomów jako nośników leków, wiele produktów farmaceutycznych zostało dopuszczonych do badań klinicznych. Leki zamknięte w kapsułkach liposomowych mają wydłużony czas aktywności, co ma pozytywny wpływ na okres uwalniania leku w organizmie czy też obniżenie jego toksyczności.

RHfw0c7jnM2tn
Ilustracja przedstawia schemat. Lek wykazujący toksyczność plus liposom daje w efekcie lek zamknięty w liposomie ze zmniejszoną toksycznością i/lub zwiększoną efektywnością. Lek został przedstawiony jako kilka rzędów zielonych równoległoboków. Liposom został przedstawiony jako ułożone koliście niebieskie nitki zwieńczone zielonymi kulkami, które znajdują się w środku niebieskiego koła. Lek zamknięty w liposomie został przedstawiony podobnie jak liposom, w którym dodatkowo po środku znajduje się kilka rzędów zielonych równoległoboków.
Leki zamknięte w kapsułkach liposomowych.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RNxSCcJ59vpgK
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 15
R1U8XxWIrWDRz
Rysunek przedstawia schemat działania pompy sodowo‑potasowej. Umożliwia ona aktywny transport kationów potasu do wewnątrz komórki, a kationów sodu na jej zewnątrz. Ukazana jest błona komórkowa złożona z dwóch warstw ułożonych pionowo fosfolipidów, które zbudowane są z dwóch pałeczkowatych struktur zakończonych kulistą strukturą. W przestrzeni zewnątrzkomórkowej znajdują się dwie substancje: sód i potas. W etapie pierwszym i drugim związanie Na+ przez białko pompy w przestrzeni wewnątrzkomórkowej przy aktywacji ATP prowadzi do zmiany struktury przestrzennej pompy, w wyniku czego Na+ przeniesione zostaje na zewnątrz błony. Z kolei w etapie trzeciem i czwartym związanie K+ w przestrzeni zewnątrzkomórkowej i związana z tym defosforylacja umożliwiają pompie powrót do jej wyjściowej struktury przestrzennej. Prowadzi to do przeniesienia K+ przez błonę komórkową i uwolnienia go do cytozolu. W każdym cyklu trzy jony sodu opuszczają komórkę, a dwa jony potasu do niej wnikają. W wyniku tych procesów, gdy stężenie sodu rośnie, maleje stężenie potasu i na odwrót.
Źródło: Mariana Ruiz Villarreal, Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1CK8zheBnbMh
Przeanalizuj schemat i opisz jakiego typu białka on dotyczy oraz w jaki sposób to białko transportuje substancje przez błony komórkowe. (Uzupełnij).
R19uVkIuWNIfQ
Eksperymentuj i odkrywaj