Rw3SavYDuNAQf
Ilustracja przedstawia fragment przekroju poprzecznego przez korzeń lilii białej w powiększeniu mikroskopowym. Po prawej stronie znajduje się skupisko nierównomiernych komórek. Na ich brzegu znajduje się włosowaty, podłużny kształt – włośnik.

Gospodarka wodna roślin

Fragment przekroju poprzecznego przez korzeń lilii białej (Lilium candidum), z widocznym włośnikiem. Włośniki to wytwory ryzodermy zwiększające powierzchnię chłonną korzenia, odpowiedzialne za pobieranie wody i soli mineralnych z podłoża. Zdjęcie spod mikroskopu świetlnego, powiększenie 100×.
Źródło: Berkshire Community College Bioscience Image Library, Flickr, domena publiczna.

Sprawdź co umiesz

1
Ćwiczenie 1
R1Wnpg5TuXabP
(Uzupełnij).
RAC4cvtzBBTmR
Ćwiczenie 2
Wybierz poprawne dokończenie zdania.
Gutacja i płacz roślin związane są z: Możliwe odpowiedzi: 1. siłą ssącą transpiracji, 2. parciem korzeniowym, 3. ruchem aparatów szparkowych, 4. funkcją hydatod
RD0wAgPptz1T2
Ćwiczenie 3
Zdecyduj które informacje są fałszywe. Możliwe odpowiedzi: 1. Parcie korzeniowe zachodzi równolegle z procesem transpiracji., 2. Parcie korzeniowe zachodzi podczas dużej wilgotności powietrza., 3. Płacz roślin jest objawem wydzielania soku roślinnego przez hydatody., 4. Płacz roślin wykorzystywany jest do pozyskiwania soku z klonu zwyczajnego.
RICQNVbx0qB2x
Ćwiczenie 4
Gutacja spowodowana jest wpływem ujemnegododatniego ciśnienia osmotycznego.
Płacz roślin spowodowany jest wpływem ujemnegododatniego ciśnienia osmotycznego.
RDqbGPxtmADZg
Ćwiczenie 5
Łączenie par. Oceń poprawność poniższych twierdzeń..
1
Ćwiczenie 6
R1bXVfzYHOyES
Porównaj zjawisko płaczu roślin i gutacji. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 7
R16UkOnXbQ5cL
Wyjaśnij, jaka jest zależność pomiędzy wilgotnością powietrza a transpiracją i parciem korzeniowym. (Uzupełnij).
RV2CD6C2nZWKV
Ćwiczenie 8
Uzupełnij poniższy tekst, tak aby przedstawiał prawdziwe informacje. W każdym zdaniu wybierz właściwe określenie. W celu zaobserwowania parcia korzeniowego należy usunąć korzeń / pęd powyżej korzenia. Obserwowany w miejscu nacięcia wyciek soku ksylemowego nie może być następstwem biernego / aktywnego transportu wody. Parcie korzeniowe wymaga biernego / aktywnego transportu jonów nieorganicznych / cząsteczek wody. W warunkach naturalnych parcie korzeniowe zachodzi głównie w ciągu dnia / w nocy.
Ćwiczenie 9

Korzenie roślin naczyniowych wykazują liczne przystosowania zarówno do pobierania wody, jak i jej wyszukiwania w kapilarach glebowych. Zdolność wzrostu korzenia w kierunku wody nazywamy hydrotropizmem. Do niedawna zagadką pozostawało, w jaki sposób korzenie lokalizują źródło wody, co jest niezbędne do ukierunkowania wzrostu.

W 2017 r. opublikowane zostały wyniki badań sugerujących prawdopodobny mechanizm tego zjawiska. Podczas przeprowadzonych eksperymentów system korzeniowy grochu zwyczajnego (Pisum sativum) poddawano działaniu wilgoci (bliskości cząsteczek wody), drgań akustycznych identycznych z tymi, które emituje woda w kapilarach glebowych, oraz obu czynników jednocześnie. Drgania akustyczne powodowały ukierunkowany wzrost korzenia nawet przy braku obecności wilgoci. Gdy na system korzeniowy działały oba czynniki, korzenie rosły w kierunku źródła wilgoci, a nie drgań akustycznych.

Indeks górny Na podstawie: Monica Gagliano i in., Tuned in: Plant Roots Use Sound to Locate Water, „Oecologia” 2017, nr 184(1), s. 151–160. Indeks górny koniec

RikYS7Tv0bCh0
Spośród poniższych wybierz wszystkie adaptacje korzenia, które są przydatne do pobierania wody z gleby. Możliwe odpowiedzi: 1. Obecność włośników, 2. Skórka pokryta kutykulą, 3. Hydrotropizm, 4. Obecność hydatod, 5. Zdolność do aktywnego transportu jonów z parenchymy do ksylemu
1
Ćwiczenie 10

Parcie korzeniowe zostało po raz pierwszy zmierzone dla winorośli właściwej (Vitis vinifera) i wynosiło 0,1 MPa (megapaskala). Przebadanie licznych roślin wykazało, że silne parcie korzeniowe występuje głównie u roślin liściastych klimatu umiarkowanego. Dodatkowo zaobserwowano, że wartość ciśnienia mierzona w ksylemie korzeni tych roślin wahała się zarówno w cyklu dobowym, jak i rocznym.

Indeks górny Na podstawie: Stephen G. Pallardy, Physiology of Woody Plants, Academic Press – Elsevier 2008. Indeks górny koniec

R43aWdOqPlvlZ
Na podstawie powyższego tekstu i własnej wiedzy, wyjaśnij dlaczego silne parcie korzeniowe występuje częściej u drzew liściastych niż iglastych klimatu umiarkowanego. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 11
R1RKFaDfEEI82
Na podstawie tekstu do ćwiczenia nr 7 i własnej wiedzy wyjaśnij, skąd biorą się wahania dobowe i roczne w sile parcia korzeniowego drzew liściastych klimatu umiarkowanego. (Uzupełnij).
RwZvNh6wWwTqL
Ćwiczenie 12
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 12
RST5shZwuS1wA
Zaznacz, które z poniższych procesów występują w transporcie wody w roślinie. Możliwe odpowiedzi: 1. osmoza, 2. dyfuzja, 3. wchłanianie, 4. transpiracja
R1GZtPX8A6xnc
Ćwiczenie 13
Przyporządkuj rodzajom transportu struktury, którymi transportowane są związki. transport symplastyczny Możliwe odpowiedzi: 1. protoplast, 2. martwe elementy rośliny, 3. ściany komórkowe, 4. naczynia, 5. plasmodesmy, 6. przestrzenie międzykomórkowe, 7. cewki, 8. żywe części komórek transport apoplastyczny Możliwe odpowiedzi: 1. protoplast, 2. martwe elementy rośliny, 3. ściany komórkowe, 4. naczynia, 5. plasmodesmy, 6. przestrzenie międzykomórkowe, 7. cewki, 8. żywe części komórek
R1KNX0ZwRT2zy
Ćwiczenie 14
Przyporządkuj opisy do poszczególnych rodzajów transpiracji. transpiracja szparkowa Możliwe odpowiedzi: 1. parowanie przez aparaty szparkowe; zachodzi najintensywniej i może być regulowane przez roślinę, 2. parowanie bezpośrednio z powierzchni rośliny, przez skórkę pokrytą kutykulą, 3. parowanie przez przetchlinki znajdujące się w korku transpiracja perydermalna Możliwe odpowiedzi: 1. parowanie przez aparaty szparkowe; zachodzi najintensywniej i może być regulowane przez roślinę, 2. parowanie bezpośrednio z powierzchni rośliny, przez skórkę pokrytą kutykulą, 3. parowanie przez przetchlinki znajdujące się w korku transpiracja kutykularna Możliwe odpowiedzi: 1. parowanie przez aparaty szparkowe; zachodzi najintensywniej i może być regulowane przez roślinę, 2. parowanie bezpośrednio z powierzchni rośliny, przez skórkę pokrytą kutykulą, 3. parowanie przez przetchlinki znajdujące się w korku
Rm4Hjfw4mv2ue
Ćwiczenie 15
Wskaż prawidłowe sformułowania. Transport wody z solami mineralnymi w roślinie zachodzi od wyższego do niższegood niższego do wyższego potencjału wody. Różnice potencjału wody są utrzymywane dzięki zjawiskom fotosyntezytranspiracji i parcia korzeniowegotransportu aktywnego. Potencjał wody w wakuoli zawsze jest dodatniujemny.
Ćwiczenie 16

Cząsteczka wody to dipol, co oznacza, że jest silnie polarna. Dzięki takiej budowie w stanie ciekłym między cząsteczkami wody nieustannie tworzą się i rozrywają wiązania wodorowe. Oddziaływania te mają duże znaczenie dla właściwości fizykochemicznych wody. Warunkują m.in. duże ciepło właściwe, wysokie ciepło parowania, występowanie sił kohezji i adhezji oraz duże napięcie powierzchniowe.

R1cCVXXSy2j86
Łączenie par. Oceń prawdziwość zdań.. Woda w roślinach jest transportowana wyłącznie przez martwą tkankę (drewno).. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Dzięki budowie cząsteczki w wodzie działają siły kohezji.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Dzięki licznym wiązaniom wodorowym między cząsteczkami wody (siłom kohezji) możliwy jest jej transport w naczyniach w postaci nieprzerwanego słupa. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Cewki transportują wodę i sole mineralne sprawniej niż naczynia.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R1RSEXwafy1VY
Ćwiczenie 17
Uzupełnij tekst odpowiednimi sformułowaniami. 1. kutykularna, 2. komórki, 3. szparkowa, 4. zbyt wysoki, 5. parcie korzeniowe, 6. przetchlinki, 7. siły ssącej liści, 8. zbyt niski, 9. Transpiracja, 10. osmoza jest procesem parowania wody z części nadziemnych rośliny. Niewielka ilość wody odparowuje także bezpośrednio przez komórki skórki czy 1. kutykularna, 2. komórki, 3. szparkowa, 4. zbyt wysoki, 5. parcie korzeniowe, 6. przetchlinki, 7. siły ssącej liści, 8. zbyt niski, 9. Transpiracja, 10. osmoza korka. Znacząca część wody odparowuje przez wyspecjalizowane komórki skórki – to transpiracja 1. kutykularna, 2. komórki, 3. szparkowa, 4. zbyt wysoki, 5. parcie korzeniowe, 6. przetchlinki, 7. siły ssącej liści, 8. zbyt niski, 9. Transpiracja, 10. osmoza. Zjawisko to warunkuje wytwarzanie 1. kutykularna, 2. komórki, 3. szparkowa, 4. zbyt wysoki, 5. parcie korzeniowe, 6. przetchlinki, 7. siły ssącej liści, 8. zbyt niski, 9. Transpiracja, 10. osmoza, co przekłada się na transport wody na znaczne odległości bez zużycia energii. Kiedy potencjał wody w powietrzu jest 1. kutykularna, 2. komórki, 3. szparkowa, 4. zbyt wysoki, 5. parcie korzeniowe, 6. przetchlinki, 7. siły ssącej liści, 8. zbyt niski, 9. Transpiracja, 10. osmoza, transpiracja jest mocno ograniczona. Wówczas za transport wody z korzenia do liści odpowiada 1. kutykularna, 2. komórki, 3. szparkowa, 4. zbyt wysoki, 5. parcie korzeniowe, 6. przetchlinki, 7. siły ssącej liści, 8. zbyt niski, 9. Transpiracja, 10. osmoza.
1
Ćwiczenie 18
RcDUOrjXbAUzJ
Określ, jak na pobieranie wody przez rośliny wpłynie zbyt duże zasolenie gleby. W odpowiedzi uwzględnij zmianę potencjału wody w glebie i mechanizm pobierania wody. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 19
R1WiZzPGBEzue
Oceń prawdziwość stwierdzenia: „Na szybkość pobierania wody przez roślinę może mieć wpływ temperatura otoczenia”. Uzasadnij swoją opinię. (Uzupełnij).
R1ItbAymr4ne1
Ćwiczenie 20
Wskaż twierdzenia zawierające prawdziwe informacje. Możliwe odpowiedzi: 1. Włośniki zwiększają powierzchnie chłonną korzenia., 2. Woda w glebie ma niższy potencjał niż w roślinach., 3. Woda w roślinach ma niższy potencjał niż w atmosferze., 4. Potencjał wody w komórce wyraża zdolności komórki do pochłaniania wody na zasadzie osmozy.
RWh1O44sjQoUf
Ćwiczenie 21
Uzupełnij tekst odpowiednimi określeniami. Transpiracja jest procesem polegającym na 1. wzrost, 2. czynnym parowaniu wody, 3. wzrost, 4. natężenia światła, 5. czynnym parowaniu wody, 6. ciśnienia, 7. Zwiększenie, 8. Zmniejszenie, 9. Wzrost, 10. zmniejsza, 11. zwiększa. 1. wzrost, 2. czynnym parowaniu wody, 3. wzrost, 4. natężenia światła, 5. czynnym parowaniu wody, 6. ciśnienia, 7. Zwiększenie, 8. Zmniejszenie, 9. Wzrost, 10. zmniejsza, 11. zwiększa wilgotności i 1. wzrost, 2. czynnym parowaniu wody, 3. wzrost, 4. natężenia światła, 5. czynnym parowaniu wody, 6. ciśnienia, 7. Zwiększenie, 8. Zmniejszenie, 9. Wzrost, 10. zmniejsza, 11. zwiększa powoduje zwiększenie potencjału wody, a tym samym 1. wzrost, 2. czynnym parowaniu wody, 3. wzrost, 4. natężenia światła, 5. czynnym parowaniu wody, 6. ciśnienia, 7. Zwiększenie, 8. Zmniejszenie, 9. Wzrost, 10. zmniejsza, 11. zwiększa transpirację. Z kolei 1. wzrost, 2. czynnym parowaniu wody, 3. wzrost, 4. natężenia światła, 5. czynnym parowaniu wody, 6. ciśnienia, 7. Zwiększenie, 8. Zmniejszenie, 9. Wzrost, 10. zmniejsza, 11. zwiększa temperatury i 1. wzrost, 2. czynnym parowaniu wody, 3. wzrost, 4. natężenia światła, 5. czynnym parowaniu wody, 6. ciśnienia, 7. Zwiększenie, 8. Zmniejszenie, 9. Wzrost, 10. zmniejsza, 11. zwiększa zmniejsza potencjał wody i 1. wzrost, 2. czynnym parowaniu wody, 3. wzrost, 4. natężenia światła, 5. czynnym parowaniu wody, 6. ciśnienia, 7. Zwiększenie, 8. Zmniejszenie, 9. Wzrost, 10. zmniejsza, 11. zwiększa intensywność transpiracji.
1
Ćwiczenie 22
RsWnHWmGsczwy
Wyjaśnij, jaka będzie intensywność transpiracji w słoneczny dzień w porównaniu do pochmurnego dnia. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 23
R52RW9cuInjSa
Schemat przedstawia proces zamykania komórek aparatu szparkowego. Zachodzi wzrost poziomu jonów wapnia w cytozolu komórki szparkowej. W konsekwencji dochodzi do transportu jonów potasu z komórki szparkowej do apoplastu liścia. Zachodzi wtórny ruch wody z komórki szparkowej do apoplastu liścia i zamknięcie aparatu szparkowego. Funkcjonowanie szparek wiąże się ze do zmiany kształtu komórek szparkowych. Komórki te poprzez zmianę turgoru, wykorzystując zjawisko osmozy, powodują zamykanie (obniżenie turgoru) lub otwieranie (podwyższenie turgoru) szparek. Charakterystyczną cechą budowy komórek szparkowych jest nierównomierna grubość i specyficzna struktura ich ścian, związana z układem mikrofibryli celulozowych. Ruchy szparek spowodowane są zmianą ciśnienia osmotycznego kationów potasu przez komórki szparkowe przy jednoczesnym wydzielaniu protonów. Wzrost stężenia jonów wapnia w cytozolu komórek szparkowych powoduje obniżenie potencjału ciśnienia w komórkach szparkowych. Powoduje obniżenie ich turgoru. Prowadzi to do zamknięcia aparatów szparkowych i ograniczenia transpiracji.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RC00m0sE3SaVr
Przeanalizuj powyższy schemat, a następnie umieść na nim odpowiedni skutek wzrostu stężenia jonów wapnia i omów rolę tych jonów w procesie transpiracji. (Uzupełnij).
RUX2JrpNp26ZS
Ćwiczenie 24
Przyporządkuj nazwę fitohormonu do odpowiedniego opisu. Cytokininy Możliwe odpowiedzi: 1. Stymulują kiełkowanie, przyspieszają kwitnienie, odpowiadają za partenokarpię., 2. Opóźniają procesy starzenia, stymulują rozwój pędów bocznych., 3. Przyspiesza dojrzewanie owoców, 4. Odpowiadają za dominację wierzchołkową pędu, odgrywają ważną rolę w tropizmach., 5. Odpowiada za spoczynek nasion i pąków, bierze udział w reakcjach obronnych rośliny, odpowiada za zamykanie aparatów szparkowych. Auksyny Możliwe odpowiedzi: 1. Stymulują kiełkowanie, przyspieszają kwitnienie, odpowiadają za partenokarpię., 2. Opóźniają procesy starzenia, stymulują rozwój pędów bocznych., 3. Przyspiesza dojrzewanie owoców, 4. Odpowiadają za dominację wierzchołkową pędu, odgrywają ważną rolę w tropizmach., 5. Odpowiada za spoczynek nasion i pąków, bierze udział w reakcjach obronnych rośliny, odpowiada za zamykanie aparatów szparkowych. Etylen Możliwe odpowiedzi: 1. Stymulują kiełkowanie, przyspieszają kwitnienie, odpowiadają za partenokarpię., 2. Opóźniają procesy starzenia, stymulują rozwój pędów bocznych., 3. Przyspiesza dojrzewanie owoców, 4. Odpowiadają za dominację wierzchołkową pędu, odgrywają ważną rolę w tropizmach., 5. Odpowiada za spoczynek nasion i pąków, bierze udział w reakcjach obronnych rośliny, odpowiada za zamykanie aparatów szparkowych. Kwas abscysynowy Możliwe odpowiedzi: 1. Stymulują kiełkowanie, przyspieszają kwitnienie, odpowiadają za partenokarpię., 2. Opóźniają procesy starzenia, stymulują rozwój pędów bocznych., 3. Przyspiesza dojrzewanie owoców, 4. Odpowiadają za dominację wierzchołkową pędu, odgrywają ważną rolę w tropizmach., 5. Odpowiada za spoczynek nasion i pąków, bierze udział w reakcjach obronnych rośliny, odpowiada za zamykanie aparatów szparkowych. Gibereliny Możliwe odpowiedzi: 1. Stymulują kiełkowanie, przyspieszają kwitnienie, odpowiadają za partenokarpię., 2. Opóźniają procesy starzenia, stymulują rozwój pędów bocznych., 3. Przyspiesza dojrzewanie owoców, 4. Odpowiadają za dominację wierzchołkową pędu, odgrywają ważną rolę w tropizmach., 5. Odpowiada za spoczynek nasion i pąków, bierze udział w reakcjach obronnych rośliny, odpowiada za zamykanie aparatów szparkowych.
R2kTY6ZlhSnS4
Ćwiczenie 25
Łączenie par. W poniższej tabeli wskaż, jakiego rodzaju suszy – fizjologicznej czy klimatycznej – dotyczą przedstawione zdania.. Może ją wywołać niedobór wody w glebie lub jej silne parowanie z powierzchni.. Możliwe odpowiedzi: Susza klimatyczna, Susza fizjologiczna. Niski potencjał wody w zasolonej glebie powoduje, że woda staje się dla rośliny niedostępna.. Możliwe odpowiedzi: Susza klimatyczna, Susza fizjologiczna. Odnosi się do warunków meteorologicznych lub glebowych.. Możliwe odpowiedzi: Susza klimatyczna, Susza fizjologiczna
Ćwiczenie 26
RRYAPCejwu9x7
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
RdNM7rirrB7c7
Przyporządkuj odpowiednie wartości potencjału wodnego poszczególnym tkankom, roztworowi glebowemu oraz atmosferze, tak aby możliwy był transport wody z gleby przez całą roślinę aż do atmosfery. Atmosfera Możliwe odpowiedzi: 1. minus 0,1 MPa, 2. minus 10 MPa, 3. minus 0,01 MPa, 4. minus 1 MPa, 5. minus 100 MPa Strefa wzrostu pędu Możliwe odpowiedzi: 1. minus 0,1 MPa, 2. minus 10 MPa, 3. minus 0,01 MPa, 4. minus 1 MPa, 5. minus 100 MPa Zasadnicza część pędu Możliwe odpowiedzi: 1. minus 0,1 MPa, 2. minus 10 MPa, 3. minus 0,01 MPa, 4. minus 1 MPa, 5. minus 100 MPa Strefa korzeni bocznych Możliwe odpowiedzi: 1. minus 0,1 MPa, 2. minus 10 MPa, 3. minus 0,01 MPa, 4. minus 1 MPa, 5. minus 100 MPa Strefa wzrostu korzenia Możliwe odpowiedzi: 1. minus 0,1 MPa, 2. minus 10 MPa, 3. minus 0,01 MPa, 4. minus 1 MPa, 5. minus 100 MPa
RCFH09VP5aWN0
Ćwiczenie 27
Łączenie par. Oceń, czy podane stwierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.. Susza fizjologiczna może być spowodowana zbyt niską temperaturą powietrza lub zbyt małym stężeniem soli w środowisku.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Termin „stresor” określa wszystkie czynniki środowiska, których oddziaływanie może doprowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu i strukturze rośliny.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. W wyniku suszy fizjologicznej maleje turgor, co prowadzi do zahamowania wzrostu komórek.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. W odpowiedzi na deficyt wody rośliny mogą gromadzić w wakuoli substancje obniżające potencjał wody w komórce.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz