11
Pokaż ćwiczenia:
11
Ćwiczenie 1

Połącz daty z wydarzeniami.

RryVSSKrMc1yz
Podaj rok podanych wydarzeń: 1. rozpoczęcie obrad sejmu konwokacyjnego, 2. początek sejmu elekcyjnego, 3. sejmiki przedkonwokacyjne, 4. skonfederowanie sejmu, 5. zwołanie sejmu koronacyjnego, 6. ogłoszenie bezkrólewia po śmierci Augusta III, 7. koronacja Stanisława Augusta Poniatowskiego w kolegiacie św. Jana w Warszawie
11
Ćwiczenie 2

Wskaż portrety Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju koronacyjnym.

RxP4StwPAx3m7
Ukazane są cztery portrety Stanisława Augusta Poniatowskiego w różnych strojach.
R18TxxI0Lhzpb
Na podstawie dostępnych ci źródeł wskaż jakie elementy miał strój koronacyjny namalowany przez Marcello Bacciarellego na „Portrecie koronacyjnym Stanisława Augusta Poniatowskiego”. (Uzupełnij).

Indeks górny Źródło portretów: Wikimedia Commons, domena publiczna. Indeks górny koniec

21
Ćwiczenie 3

Uporządkuj informacje dotyczące zabytku, łącząc kategorie z odpowiadającymi im opisami.

RotJ9ytwvDkkI
Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju koronacyjnym
Źródło: dostępny w internecie: wikipedia.org, domena publiczna.
R9vBC2Gt7xxKD
Wyszukaj informacje kto jest autorem obrazu Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju królewskim.

Uzupełnij krótki opis zabytku.

RJtKfKw7j73XR
Uzupełnij zdania: Stanisław August Poniatowski stoi w srebrzystym (uzupełnij) i purpurowym płaszczu podbitym (uzupełnij). Król opiera lewą rękę na biodrze, w prawej, wyciągniętej w bok, trzyma (uzupełnij) – symbol władzy nad wojskiem. U lewego biodra połyskuje rękojeść (uzupełnij) koronacyjnego w kształcie głowy orła. Władca przyozdobiony jest dwoma orderami zawieszonymi na wstęgach. Na niebieskiej wstędze, przepasującej lewy bok króla, wisi (uzupełnij), a na jego szyi – Order Świętego Stanisława. Na prawo od władcy znajduje się złoty stolik. Leży na nim czerwona, aksamitna poduszka z (uzupełnij) władzy królewskiej: koroną, berłem oraz (uzupełnij). Możliwe odpowiedzi: 1. miecza, 2. stroju koronacyjnym, 3. Order Orła Białego, 4. diadem, 5. insygniami, 6. regiment, 7. jabłkiem, 8. kulą, 9. gronostajami, 10. Order Krzyża Gwiaździstego.
311
Ćwiczenie 4

Zapoznaj się z poniższymi tekstami źródłowymi, a następnie wykonaj polecenia.

Źródło A

KSIĄŻĘ WOJEWODA. [Wasza Królewska] Mość innych rad prócz naszych słuchasz, i to czyni zamieszanie.

KRÓL. Dobrze rozumiem, co znaczą te słowa. [Waszej Książęcej] Mości nie podobają się moi bracia, nierad ich widzisz przytomnych obradom naszym codziennym: aliści gdy są bracią mymi, gdy codziennie do wykonywania uradzonych między mną a [Waszą Książęcą] Mością zamiarów używanymi bywają, jużby też rzecz była nieludzka, abym ich od tych obrad ekskludował [odsuwał]. […] Powinienenbyś tedy [Wasza Książęca] Mość kontentować się temi dowodami istotnie przeze mnie zachowanej maksymy, że własnego mego zdania i zdań młodych radców nie przekładam nad zdania wiekiem i doświadczeniem upoważnionych u mnie wujów.

4a Źródło: Zapis rozmowy z wujami po wstąpieniu na tron, [w:] Stanisław August Poniatowski, Rozmowy z ludźmi, red. S. Wasylewski, Lwów 1930, s. 23–26.

Źródło B

[Książęta Czartoryscy] sądzili – i najczęściej słusznie – że drugim obok Repnina złym duchem króla jest jego najstarszy brat Kazimierz, podkomorzy koronny. Irytował jego hulaszczy tryb życia, wygórowane ambicje, jawne próby wyłamania się z solidarności klanowej i tworzenia oddzielnej „partii” dworskiej. […] pierwszy samodzielny krok Stanisława Augusta – łaska okazana Sasowi, zięciowi wojewody kijowskiego Potockiego Alojzemu Brühlowi – przyjęty został przez Familię z oburzeniem. Król nie tylko załatwił obu braciom Brühlom indygenat [szlachectwo] polski, ale Alojzemu przywrócił urząd generała artylerii koronnej i kilka starostw, a także dodał nowe, lipnickie i warszawskie. […] Jedno z najbogatszych w Rzeczypospolitej starostw, spiskie […] otrzymał zaraz na początku panowania brat Kazimierz Poniatowski. To także stało się kością niezgody w najbliższym otoczeniu króla.

4b Źródło: Krystyna Zienkowska, Stanisław August Poniatowski, Wrocław 2004, s. 154–156.
R1Y9iSEjsudHl
Dopasuj poniższe stwierdzenia do podanych źródeł: 1. Autor dokonuje ocen na podstawie zachowań uczestników wydarzeń, rozmów z nimi i doniesień osób postronnych. 2. Autor ocenia postaci z przeszłości na podstawie zachowanych dokumentów z epoki i opinii historyków. Autor negatywnie ocenia podkomorzego koronnego Kazimierza Poniatowskiego.
R15KX85QyXocE
Uzupełnij luki w tekście. 1. źródło A, 2. źródło BAutor dokonuje ocen na podstawie zachowań uczestników wydarzeń, rozmów z nimi i doniesień osób postronnych.
1. źródło A, 2. źródło BAutor ocenia postaci z przeszłości na podstawie zachowanych dokumentów z epoki i opinii historyków.
Autor negatywnie ocenia podkomorzego koronnego Kazimierza Poniatowskiego.
R18VskmWPfulx
Wynotuj trzy przyczyny narastającej niechęci Augusta Aleksandra i Michała Fryderyka Czartoryskich do ich bratanka Stanisława Augusta Poniatowskiego. Przyczyna 1 (Uzupełnij). Przyczyna 2 (Uzupełnij). Przyczyna 3 (Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 5

Przeczytaj poniższe fragmenty listów i zapoznaj się z mapą. Na ich podstawie wykonaj kolejne polecenia.

R1ciEmvPOq4Qq
Zidentyfikuj autorów podanych listów: 1. „Natura wolnego państwa, tak jak jest nasze, nie dozwala przypuścić, choć pod najściślejszymi warunkami, do prawodawstwa tych, którzy panującej nie wyznają wiary. […] racz Wasza Cesarska Mość wejrzeć w moją partykularnie sytuację. Od momentu elekcji mojej podejrzany byłem o tajemne porozumienie z tobą, Najjaśniejsza Pani, w materii dysydentów, czerniony jestem bez miary od źle życzących, jakaż będzie powszechna narodu opinia, gdy ujrzy, że twe wojska wyciągają actu w tej samej materii rzeczy, którymi się naród brzydzi i które zawsze mi wyrzucano […]”. 2. „Sprawa dysydentów nie ma być zupełnie pretekstem do rozkrzewienia w Polsce naszej wiary i protestanckich wierzeń, lecz jedynie dźwignią gwoli pozyskania sobie za pomocą naszych jednowierców i protestantów silnego i przyjaznego stronnictwa z prawem uczestnictwa we wszystkich polskich sprawach […]. W odniesieniu do naszych jednowierców nie ma powodu tego się obawiać, lecz z drugiej strony, przyczyniając się do zbytniego ich rozkrzewienia w taki sposób, by oni sami przez się, bez naszej pomocy mogli w Rzplitej bytować i dzielić jej rządy, moglibyśmy się narazić na szkodę, już tylko z powodu częstych zbiegostw, które z uwagi na panującą w Polsce wolność wierzeń i korzyści skojarzone ze swobodami narodowymi, musiałyby się obrócić na dotkliwą szkodę naszego państwa i wzniecić [na naszym dworze] słuszną obawę o pograniczne prowincje, prawami i obyczajami z Polską skojarzone”. 3. „Winniście zważyć, że gdyby nawet dysydenci mogli osiągnąć cel swoich pragnień, my niezawodnie utracilibyśmy wiele rodzin i innych ludzi w Polsce, którzy w obecnym stanie rzeczy woleliby się schronić do moich państw i zamieszkać w nich. Zgodnie więc z tym, co wam powiadam dla waszej tylko dyrektywy, powiecie, zresztą bardzo uprzejmie, tym dysydentom, którzy przyjdą do was z nagabywaniami, żeśmy zrobili dla nich wszystko, co było możebne, ale żeśmy napotkali trudność nie do przezwyciężenia. W razie więc, gdyby się ujrzeli uciskanymi przez katolików, ofiarowałbym im pewne schronienie bądź na Śląsku, bądź w jakiejś innej mojej prowincji, gdzie im będzie najdogodniej”. Możliwe odpowiedzi: Fryderyk II do posłów pruskich w Warszawie, 28 V 1764, Nikita Panin, minister Katarzyny II, do rosyjskiego ambasadora w Warszawie Mikołaja Repnina, 1767, Stanisław August Poniatowski do Katarzyny II, Warszawa, 5 X 1766

1 Źródło: Teksty źródłowe do nauki historii w szkole średniej. Panowanie Stanisława Augusta Poniatowskiego, t. 43, oprac. W. Konopczyński, Kraków 1924, s. 5–6. 2 Źródło: Correspondance de Stanislas-Auguste avec Catherine II et ses plus proches collaborateurs (1764–1796), oprac. Z. Zielińska, Kraków 2015, s. 97–99.

Wskaż miasta położone na ziemiach, które były „prawami i obyczajami z Polską skojarzone”.

R1S8sdC5AR5Gg
Wykonaj ćwiczenie zgodnie z poleceniem. Możliwe odpowiedzi: 1. Kijów, 2. Starodub, 3. Smoleńsk, 4. Biała, 5. Królewiec, 6. Kaługa, 7. Nowogród, 8. Korsuń, 9. Biała Cerkiew, 10. Homel
RXEsf75B2XRp8
Rzeczpospolita w I połowie XVII w. i potop szwedzki.
Źródło: Krystian Chariza i zespół.

Wskaż właściwe dokończenie zdania.

RGGR66rGy5GxN
Rzeczpospolita utraciła ziemie „prawami i obyczajami z Polską skojarzone” na mocy Możliwe odpowiedzi: 1. rozejmu w Andruszowie, 2. ugody perejasławskiej, 3. ugody w Białej Cerkwi, 4. unii hadziackiej
211
Ćwiczenie 6

Na podstawie tekstów z ćwiczenia 5 wynotuj odpowiednie fragmenty.

R19ZPZUfxrzpp
Zacytuj fragment listu Stanisława Augusta Poniatowskiego do Katarzyny II, w którym władca nie zgadza się na równouprawnienie dysydentów. (Uzupełnij) Zacytuj fragment źródła, w którym minister Nikita Panin tłumaczy, dlaczego Katarzyna II popiera sprawę dysydentów. (Uzupełnij) Zacytuj fragment źródła, w którym Fryderyk II pisze o negatywnych z jego punktu widzenia konsekwencjach wprowadzenia równouprawnienia różnowierców w Rzeczpospolitej. (Uzupełnij).
311
Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z poniższymi tekstami źródłowymi, a następnie wykonaj polecenia.

Źródło A

Wydatki sekretne [ambasadora rosyjskiego Mikołaja] Repnina podczas konfederacji radomskiej

30 sty[cznia] Podoskiemu na podróże do magnatów dukatów 500;

28 lutego Koniskiemu na podróż do Słucka i wysyłanie kurierów d[ukatów] 320;

10 marca Goltzowi na utworzenie konfederacji toruńskiej [dukatów] 1200; Grabowskiemu na utworz[enie] Konf[ederacji] Słuckiej [dukatów] 8000;

14 kwietnia Karolowi Radziwiłłowi na konfederację litewską 10000; […]

12 czerwca Gozdzkiemu pensja roczna 3333;

14 [czerwca] Podoskiemu na konfederację radomską 1000 […].

Wydatki Źródło: Wydatki sekretne [ambasadora rosyjskiego Mikołaja] Repnina podczas konfederacji radomskiej, [w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole średniej. Panowanie Stanisława Augusta Poniatowskiego, t. 43, oprac. W. Konopczyński, Kraków 1924, s. 6.

Źródło B

Depesza Nikity Panina do Mikołaja Repnina z dn. 13 września 1767

Za nadesłanie mi korespondencji biskupa krakowskiego i innych z hr. Wielhorskim bardzo panu dziękuję… Teraz, gdy już szelmostwa pomienionego biskupa [Kajetana Sołtyka] przekroczyły wszelką miarę i gdy już macie pozwolenie użycia przeciw niemu środków przymusowych, oczekuję niecierpliwie wiadomości, coście z nim uczynili, a zdaje mi się, że już czas dać za jego pośrednictwem innym fanatykom nauczkę i wsadzić Jego Wielebność do kozy.

Depesza Źródło: Depesza Nikity Panina do Mikołaja Repnina z dn. 13 września 1767, [w:] Teksty źródłowe do nauki historii w szkole średniej. Panowanie Stanisława Augusta Poniatowskiego, t. 43, oprac. W. Konopczyński, Kraków 1924, s. 7.

Źródło C

Nikita Panin do Mikołaja Repnina, luty 1768

Naciągnijcie wszystkie struny, by skłonić króla, ministerium i konfederację do udzielenia papieżowi odpowiedzi stanowczej. Nie żałujcie tutaj obietnic i przekupstw, gdyż oba te środki nie mogą być lepiej, jak właśnie w tym razie, użyte. Upewnijcie króla i wszystkich, że jeśli spełnią nasze żądanie, to mogą na pewno liczyć na łaski imperatorowej Jmci. Lecz gdy się stanie inaczej, powinniście aresztować na sejmie najoporniejszych.

Nikita Źródło: Nikita Panin do Mikołaja Repnina, luty 1768, [w:] Panowanie Stanisława Augusta Poniatowskiego, Teksty źródłowe do nauki historii w szkole średniej, oprac. Władysław Konopczyński, Kraków 1924, s. 7.
RtrqIcJwKacQv
Połącz cytat z fragmentem źródła, z którego został on zaczerpnięty. Możliwe odpowiedzi: 1. Mniemam, że gdy ów pierwszy i główny buntownik uśmierzonym zostanie, to zaraz stulą uszy jego naśladowcy; inaczej bowiem, rozpalając się coraz więcej, wyjdą ostatecznie z wszelkich granic przyzwoitości., 2. Co się tyczy gromu watykańskiego, który może zniweczyć cały gmach naszej na korzyść dysydentów podjętej roboty, to zalecam wam użycie pieniędzy, gróźb i wszelkich środków, aby doprowadzić króla i magnatów do jednomyślnego uznania grożącego niebezpieczeństwa. [...] Ośmielcie i przygotujcie króla i prymasa, by w swej odpowiedzi wskazali papieżowi, że minęły już czasy, gdy papieże mogli rządzić według własnego widzi mi się., 3. 25 [lipca] [Stanisławowi Brzostowskiemu] na sejmiki litewskie 6000[...] 1 września na wynajęcie lokali dla posłów sejmowych 450; [...]Szpiegowi księdzu Nauszczyńskiemu 40 – etc.
R1DFbd87qyx6r
Przedstaw metody wywierania wpływu na wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej stosowane przez Rosję. (Uzupełnij) Oceń, czy przyjmowanie pensji i podarków od ambasadora rosyjskiego przez szlachtę można uznać za praktykę moralnie naganną.(Uzupełnij).
311
Ćwiczenie 8
RAPr6gWnFuBEu
Wyjaśnij, dlaczego uchwalenie praw kardynalnych na sejmie delegacyjnym w 1768 r. można uznać za sukces ambasadora rosyjskiego Mikołaja Repnina. (Uzupełnij) Członkowie opozycji antykrólewskiej, którzy przystąpili do konfederacji radomskiej, byli zwolennikami wolności szlacheckich i republikańskiego ustroju w wydaniu znanym im z czasów panowania Augusta III. Dlaczego więc uchwalenie praw kardynalnych, które zablokowało reformatorskie zapędy dworu, wywołało wielkie oburzenie wśród tej części szlachty? (Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 9

Przeciągnij podpisy do odpowiednich elementów obrazu.

R1SFTs45U4L1G
Obraz przedstawia scenę rodzajową. Na wielkim, otwartym polu widoczne są tłumy ludzi. Biskupi, możnowładcy zasiadają pod baldachimami, przyglądają się przygotowaniom. Aż po horyzont widoczne są tłumy ludzi.
Bernardo Bellotto, Elekcja Stanisława Augusta, 1778 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RCLbeyglyhunQ
Wyjaśnij czym było myto. (Uzupełnij).