1
Pokaż ćwiczenia:
R1Xwi3QoMKJ131
Ćwiczenie 1
Zaznacz, której z podanych zasad nie można uznać za zasadę natury demokratycznej. Możliwe odpowiedzi: 1. zasada wolnych wyborów, 2. zasada powszechności udziału obywateli w wyborach, 3. zasada równości głosu, 4. zasada pośredniości wypowiadania się w głosowaniu
R1N3g2Pq4RAJc1
Ćwiczenie 2
Zaznacz najważniejsze dziedziny życia publicznego, w których przejawia się transformacja ustrojowa. Możliwe odpowiedzi: 1. model władzy politycznej, 2. model systemu partyjnego, 3. powstanie elit politycznych, 4. sposób usuwania organów władzy publicznej
R17j8x7RwnbC92
Ćwiczenie 3
Zdecyduj, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe. Transformacja systemowa oznacza proces radykalnych przeobrażeń społeczeństwa, odrzucenie modelu uniformistycznego, a przyjmowanie pluralistycznego. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Kraje wschodnioeuropejskie w przeszłości praktykowały system partyjny oparty na monopolu partii faszystowskiej. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. W okresie władzy komunistycznej najważniejszym ogniwem sprawującym władzę polityczną były komitety partyjne. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Pojęcie transformacji systemowej służy do opisu radykalnej zmiany społecznej, która nastąpiła w państwach Europy Zachodniej po roku 1989. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R17k0UUUfnkk42
Ćwiczenie 4
Wskaż państwa, w których w 1989 roku rozpoczęła się transformacja ustrojowa.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
2
Ćwiczenie 4
R1Dfmfw0F927Z
(Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 5

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

1
Grzegorz Kołodko Wielka Transformacja 1989–2029. Uwarunkowania, przebieg, przyszłość

Różnica między rynkowymi reformami gospodarki realnego socjalizmu i posocjalistyczną transformacją rynkową jest zasadnicza. W pierwszym przypadku rzecz sprowadza się do zmian sposobu funkcjonowania istniejącego ustroju (…). Służyć temu miały próby uelastycznienia systemu i zwiększenia jego zdolności dostosowywania się do zmieniających się kulturowych i technicznych warunków gospodarowania. Celem tych wszystkich działań było podniesienie efektywności przedsiębiorstw i pozyskanie, jeśli nie społecznego poparcia, to przynajmniej tolerancji społeczeństwa dla funkcjonowania systemu.

transformacja Źródło: Grzegorz Kołodko, Wielka Transformacja 1989–2029. Uwarunkowania, przebieg, przyszłość, „Ekonomista” 2009, nr 2, s. 356–357.
R1SNYZ0L8xmoh
Wyjaśnij, dlaczego reform gospodarki przeprowadzanych w okresie realnego socjalizmu nie można nazwać transformacją rynkową. (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

1
Dorota Żygadło-Czopnik Niechaj powstają elity! Wybrane aspekty refleksji nad elitami w krajach Europy Środkowej i Wschodniej po roku 1989

Zasadniczym typem demokratycznych przeobrażeń jest transformacja, kiedy to elity polityczne podejmują decyzję o celowej inicjacji procesu demokratyzacji (…). Kontrolę nad tym procesem sprawuje cały czas ta sama elita. W przypadku innej formy przeobrażeń – zastąpienia – następuje wymiana elity politycznej (…). Kierowanie procesem demokratyzacji przejmują elity opozycyjne wobec poprzedniej ekipy. Realizacja procesu demokratyzacji przy współudziale i współpracy elit dotychczas rządzących i opozycyjnych określana jest jako przemieszczenie (…). Czwartą formą jest interwencja, gdy demokracja dokonuje się na skutek zewnętrznej interwencji i presji na rodzime elity polityczne.

elity Źródło: Dorota Żygadło-Czopnik, Niechaj powstają elity! Wybrane aspekty refleksji nad elitami w krajach Europy Środkowej i Wschodniej po roku 1989, „Miscellanea Posttotalitariana Wratislaviensis” 2015, nr 3, s. 18–19.
RUGRy4sDXcqKb
Wyjaśnij, który typ demokratycznych przeobrażeń miał miejsce w Polsce po 1989 r. (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenia.

1
Mariusz Onufer Transformacja systemowa w Polsce: stracona szansa czy otwarcie drzwi do jednoczącej się Europy

W styczniu 1990 r. wszedł w życie program radykalnych zmian polityki gospodarczej. Zawierał on cele ustabilizowania panującej wówczas sytuacji, zmiany systemu podatkowego, liberalizacji handlu, a także umocnienia pozycji banku centralnego jako gwarancji stabilności złotego. Poprawie sytuacji gospodarczej miały także służyć ustawy przyjęte w tamtym okresie. Spośród nich należy wymienić ustawę antymonopolową, ustawę o ubezpieczeniach, ustawę o powszechnym podatku dochodowym, ustawę o inwestycjach czy ustawę o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, która miała regulować tworzący się rynek kapitałowy. Z pewnością wszystkie te ustawy przyczyniły się do zbudowania nowego systemu prawnego, który był bliższy systemom obowiązującym w krajach kapitalistycznych.

Niestety, pierwszym latom transformacji i wszystkim korzystnym zmianom towarzyszył silny kryzys gospodarczy.

2 Źródło: Mariusz Onufer, Transformacja systemowa w Polsce: stracona szansa czy otwarcie drzwi do jednoczącej się Europy, dostępny w internecie: docplayer.pl [dostęp 25.03.2021 r.].
RRmhcGiKETWkN
Zaznacz, jak nazywany był program reform gospodarczych, o którym jest mowa w tekście. Możliwe odpowiedzi: 1. plan Hausnera, 2. plan Balcerowicza, 3. drugi etap reformy, 4. pakiet czterech reform
RwdpRuH2uVjk3
Wyjaśnij, na czym polegał kryzys gospodarczy, który towarzyszył transformacji. (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 8

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

1
Roman Kochnowski Geneza rozpadu Czechosłowacji

Rokowania odbyły się w sześciu rundach (8 czerwca 1992 r. - Brno, 11 czerwca 1992 r. - Praga, 17 czerwca 1992 r. - Praga, 19 czerwca 1992 r. - Brno, 22‑23 lipca 1992 r. - Bratysława, 26 sierpnia 1992 r. - Brno). Najlepiej charakter tych negocjacji oddaje wypowiedź ostatniego premiera federacji Jana Strânskiego z ODS (Klaus zrezygnował z ubiegania się o fotel premiera federacji, zadowalając się fotelem premiera Czech), która padła w przeszło dziesięć lat od tych wydarzeń, 15 listopada 2002 r. w wywiadzie dla telewizji czeskiej: „Przy rokowaniach odsunąłem na bok takie terminy, jak: wspólne państwo, unia, federacja czy konfederacja i pytałem się konkretnie: jeden bank emisyjny - tak czy nie? Jedna armia - tak czy nie? Wspólna polityka zagraniczna - tak czy nie? A gdy otrzymałem przeczącą odpowiedź, było już dla mnie jasne, że państwo [czyli CSRF - R.K.] musimy podzielić”.

geneza Źródło: Roman Kochnowski, Geneza rozpadu Czechosłowacji, „Studia Politicae Universitatis Silesiensis” 2005, nr 1, s. 172.
R1WJfODkPacKC
Wyjaśnij, dlaczego rozpad Czechosłowacji nazwano aksamitnym rozwodem. (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 9

Zapoznaj się z danymi z tabeli, a następnie wykonaj ćwiczenie.

Tempo zmian dochodu narodowego w europejskich krajach postkomunistycznych w latach 1990 – 1995.

państwo

 1990

 1991

 1992

 1993

 1994

1995 

 Albania

 -10

 -27,7

 -9,7

 11

 7,4

 6

 Białoruś

 -2,8

 -1,5

-10,1 

 -9

-21,5 

 -12

Bułgaria 

-9,1 

-11,5 

-7,3 

-1,5 

 1,8

 2,1

Chorwacja 

-7,1 

-21,1

-11,7 

-8 

5,9 

6,8 

Czechy

-1,2 

-11,5

-3,3 

0,6 

3,2 

6,4 

Estonia 

-8,1 

-13,6 

-14,2 

-9 

-2

4,3 

Jugosławia 

-7,5 

-11,2 

-26,1 

-30,3 

1,2 

8,6 

Litwa

-6,9

-5,7

-21,3

-16,2

-9,8

3,3

Łotwa

-3,5

-10,4

-34,3

-14,9

0,6

-0,8

Macedonia 

-5 

-9,8

-12,4 

-12 

-5,7 

-4 

Mołdawia 

-2,1 

 -1,5

-18,6 

-25 

-8,8 

-22,1 

Polska 

-11,6 

-7

2,6 

3,8 

5,2 

Rumunia 

-5,6 

-12,9

-8,8 

 1,5

3,9 

7,1 

Rosja

-3

-5

-14,5

-8,7

-12,7

-4,1

Słowacja

-2,5

-14,6

-6,5

-3,7

4,9

6,9

Słowenia

-4,7

-8,9

-5,5

2,8

5,3

4,1

Ukraina

-2,6

-11,6

-13,7

-14,2

-23

-12,2

Węgry

-3,5

-11,9

-3,1

-0,6

2,9

1,5

Indeks górny Źródło: Mariusz Onufer, Transformacja systemowa w Polsce: stracona szansa czy otwarcie drzwi do jednoczącej się Europy?, „Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne” 2004, nr 2, s. 135. Indeks górny koniec

R1Fy4YCgKd7Hv
Oceń tempo zmian gospodarczych w Polsce w okresie transformacji, porównując sytuację Rzeczpospolitej do innych państw byłego bloku wschodniego. W swojej odpowiedzi odwołaj się do danych z tabeli. (Uzupełnij).