Sprawdź się
Dokończ zdanie. Nadmierne użycie modnego wyrazu powoduje, że zaciera się jego…
- etymologia.
- wartość.
- forma.
- znaczenie.
Wśród poniższych leksemów zaznacz synonimy wyrazu generalnie.
- oficjalnie
- zasadniczo
- kluczowo
- istotnie
- na ogół
- dobrze
- świetnie
- różnie
- różnorako
- znakomicie
- powszechnie
- wielorako
Wskaż poprawne twierdzenia odnoszące się do mody językowej.
- Moda językowa nie służy wypełnianiu luk w systemie języka polskiego.
- Modne wyrażenia to wyłącznie zapożyczenia z języków obcych.
- Moda językowa dotyczy tylko czasów współczesnych.
- Modny wyraz wypiera swoje synonimy.
- Internet sprzyja rozkwitowi mody językowej.
- We współczesnej polszczyźnie dominuje moda na zapożyczenia z języka francuskiego.
Zapoznaj się z opinią XVII‑wiecznego jezuity Wojciecha Kojałowicza na temat zwyczajów językowych Polaków. Odpowiedz na pytanie: Jakie przyczyny mody
na „słowa cudzoziemskie” dostrzega Kojałowicz?
Historia języka polskiegoWojciech Kojałowicz (1609–1677), jezuita, rektor akademii wileńskiej, autor rozpraw apologetycznych i historyk, tak pisał: „Starodawne to i pospolite złe jest: za granicą nabyć coś z cudzoziemczyzny, powrócić z nudą w sercu i wzgardą rzeczy ojczystych; i aby się pokazać więcej umiejącymi nad lud pospolity, zarzucić rodowite domowe słowa, na miejscu ich używać słów cudzoziemskich albo je z ojczystymi ustawnie mieszać”.
Źródło: Zenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, Warszawa 2020, s. 337.
Przeczytaj poniższy fragment książki Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne Andrzeja Markowskiego i odpowiedz na pytanie:
Czy według tego ujęcia używanie wyrazów modnych wynika ze świadomej postawy osoby mówiącej/piszącej? Odpowiedź uzasadnij.
Zapoznaj się z poniższym fragmentem książki Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne Andrzeja Markowskiego i odpowiedz
na pytanie: Czy według tego ujęcia używanie wyrazów modnych wynika
ze świadomej postawy osoby mówiącej/piszącej? Odpowiedź uzasadnij.
Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalneWcześniejsze, wywodzące się właśnie z prac Danuty Buttler, rozumienie [terminu wyrazy modne] określa wyrazy modne jako te elementy leksykalne, które w jednych ze swoich znaczeń są w pewnym okresie używane w tekstach o wiele częściej, niżby to wynikało z potrzeb komunikacyjnych. Jest to spowodowane przez „pewnego rodzaju automatyzm mówiących, dawanie przez nich pierwszeństwa elementom szczególnie często słyszanym. Zjawisko mechanicznego kopiowania użyć wyrazów o dużej frekwencji, ekspansywnych nosi nazwę mody językowej”Indeks górny 11 Indeks górny koniec11. Tak więc osoba mówiąca czy pisząca, chociaż teoretycznie ma do wyboru jedno z kilku określeń, posługuje się stale tym samym wyrazem czy wyrażeniem, gdyż właśnie ono „narzuca się samo”, „jest w pogotowiu myślowym”. Mówiącemu wydaje się, że tak będzie najlepiej, gdyż „tak mówią wszyscy”, a zwłaszcza osoby ważne, cieszące się autorytetem, a przynajmniej takie, które często wypowiadają się publicznie, a więc dziennikarze, politycy, aktorzy i prezenterzy telewizyjni. W gruncie rzeczy nie mamy w tym wypadku do czynienia z wyborem czegokolwiek, lecz z niemal automatycznym posługiwaniem się danym elementem językowym.
Źródło: Andrzej Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2005, s. 188.
Do podanych wyrazów dopisz ich synonimy, a następnie ułóż 6 zdań: 3 z wyrazami modnymi i 3 z ich synonimami. Zastanów się i napisz, czy zastosowanie wyrazów modnych może wpływać na skuteczność komunikacji między użytkownikami języka.
Przeczytaj zamieszczony poniżej krótki dialog. Przełóż go na język zrozumiały dla wszystkich użytkowników języka, zastępując wyrazy modne synonimami. Zastanów się i oceń komunikatywność tego typu wypowiedzi.
Zapoznaj się z zamieszczonym poniżej krótkim dialogiem. Przełóż go na język zrozumiały dla wszystkich użytkowników języka, zastępując wyrazy modne synonimami. Zastanów się i oceń komunikatywność tego typu wypowiedzi.
– A ty znowu na krancz tajmie?
– Tak, bo tim lider nie zahajlajtował w brifie nowego dedlajna, kejs w plecy, łorkfloł leży…
Źródło: dostępny w internecie: https://www.praca.pl/poradniki/rynek-pracy/korpomowa-co-to-jest,przyklady_pr-3845.html [dostęp 5.06.2021].
Sformułuj wypowiedź pisemną, w której odpowiesz na pytanie: Czy moda językowa to zjawisko pozytywne, czy negatywne? Omów zagadnienie na podstawie e‑materiału oraz wybranego tekstu kultury albo własnych doświadczeń językowych.