1
Pokaż ćwiczenia:
R1SFhEfMiliaA1
Ćwiczenie 1
Zaznacz właściwe dokończenie zdania.
W 1989 r. wprowadzono wolnorynkowy plan... Możliwe odpowiedzi: 1. Balcerowicza., 2. Kiszczaka., 3. Rakowskiego., 4. Belki.
RXQClyRGRjQPd1
Ćwiczenie 2
Zaznacz właściwe dokończenia zdania.
Tendencje transformacji systemowej to przechodzenie... Możliwe odpowiedzi: 1. od gospodarki rynkowej do centralnej., 2. od autorytaryzmu do demokracji., 3. od monopolu partyjnego do wielopartyjności., 4. od elit politycznych do nomenklatury partyjnej.
R1YEJJtA9TkZo2
Ćwiczenie 3
Zaznacz, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe. W lipcu 1989 r. na prezydenta został wybrany Lech Wałęsa. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Efektem obrad Okrągłego Stołu były m.in. wybory czerwcowe. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Wybory samorządowe w 1990 r. były pierwszymi demokratycznymi wyborami od 1945 r. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Ostatni zjazd PZPR odbył się pod koniec 1995 r. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
21
Ćwiczenie 4

Zapoznaj się z wykresami i wykonaj ćwiczenie.

R1PeuOqL19oSx
Rozstrzygnięcie: (Wybierz: tak, nie). Uzasadnienie: (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 5

Zapoznaj się z tabelą i wykonaj ćwiczenie.

Czy z perspektywy czasu może Pan(i) powiedzieć, że warto czy też nie warto było w 1989 roku zmieniać w Polsce ustrój?

Czy zmiany, jakie zaszły w Polsce od roku 1989, przyniosły ludziom więcej korzyści czy strat?

Więcej korzyści niż strat

Tyle samo korzyści, co strat

Więcej strat niż korzyści

Trudno powiedzieć

w procentach

Zdecydowanie warto

67

27

8

11

Raczej warto

28

51

25

6

Raczej nie warto

1

5

33

3

Zdecydowanie nie warto

0

1

6

1

Trudno powiedzieć

4

17

28

78

Indeks górny  Źródło: Czy warto było zmieniać ustrój? Ocena przemian po 1989 roku, „Komunikat z badań” CBOS, nr 76/2019, dostępny w internecie: cbos.pl [dostęp 5.03.2021 r.]. Indeks górny koniec

R1aieyK55ZXvC
Podaj zależność między oceną zmian w Polsce po 1989 r. przez respondentów, a ich stosunkiem do tego, czy warto je było przeprowadzać. (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.

1
Grzegorz W. Kołodko Sukces na dwie trzecie. Polska transformacja ustrojowa i lekcje na przyszłość

Posocjalistyczna transformacja do gospodarki rynkowej nie jest celem samym w sobie, lecz instrumentem do osiągania nadrzędnego celu, którym jest zrównoważony społecznie, ekonomicznie i ekologicznie długofalowy rozwój. Ta konstatacja ma daleko idące implikacje dla oceny procesów transformacji. Otóż opiniując ją, trzeba odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu przyczynia się do podnoszenia dynamiki produkcji, poziomu rozwoju społeczno‑gospodarczego i jakości życia. Transformacja nie może być postrzegana i traktowana jako autonomiczne ćwiczenie z inżynierii systemowej, ale jako wiekopomne przedsięwzięcie służące lepszemu zaspokajaniu potrzeb społecznych.

3 Źródło: Grzegorz W. Kołodko, Sukces na dwie trzecie. Polska transformacja ustrojowa i lekcje na przyszłość, dostępny w internecie: tiger.edu.pl [dostęp 5.03.2021 r.].
R1Axg2Fn1RkNK
Wyjaśnij, na czym według autora polega znaczenie transformacji. (Uzupełnij).
1
311
Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z danymi i wykonaj ćwiczenie.

Tabela 1. Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych po 1989 r.*

Rok

1989

1990

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

Wskaźnik cen*1*

351,1

685,8

170,3

143,0

135,3

132,2

127,8

119,9

114,9

111,8

107,3

110,1

105,5

101,9

Indeks górny Źródło: Roczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach 1950–2003, GUS, stat.gov.pl. Indeks górny koniec

Tabela 2. Stopa bezrobocia rejestrowanego w latach 1990–2002

Rok

1990

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

Stopa bezrobocia

6,5

12,2

14,3

16,4

16,0

14,9

13,2

10,3

10,4

13,1

15,1

17,5

18,0

Indeks górny Źródło: opracowanie na podstawie strony internetowej GUS, Dane społeczno‑gospodarcze, Stopa bezrobocia w latach 1990–2003, stat.gov.pl. Indeks górny koniec

Indeks górny Źródło: Mariusz Onufer, Transformacja systemowa w Polsce: stracona szansa czy otwarcie drzwi do jednoczącej się Europy?, dostępny w internecie: repozytorium.uni.wroc.pl [dostęp 5.03.2021 r.]. Indeks górny koniec

R1ZFtGdHcC5ya
Na podstawie tabel nazwij dwa społeczno-gospodarcze skutki transformacji ustrojowej w Polsce. (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 8

Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.

1
Ewa Bujwid-Kurek, Dominika Mikucka-Wójtowicz Transformacja ustroju politycznego wybranych państw Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej

Zdaniem tego badacza [Samuela Huntingtona – dop. red.] wszystkie dotychczasowe demokratyzacje przebiegały falami, po których zwykle przychodziły fale odwrotu od demokratyzacji, kiedy to część krajów, które uprzednio wprowadziły demokratyczne rządy, decydowała się na powrót do rządów niedemokratycznych. Zgodnie z koncepcją Huntingtona „fala demokratyzacji jest grupą przemian z niedemokratycznych do demokratycznych systemów politycznych, które wystąpiły w określonym czasie i które były zdecydowanie liczniejsze od następujących w tym samym czasie przemian w przeciwnym kierunku”. Pierwsza (długa) fala demokratyzacji, mająca swoje korzenie w rewolucjach amerykańskiej i francuskiej, nastąpiła w latach 1828–1926 (towarzysząca jej fala odwrotu trwała od 1922 do 1942 r.), druga (krótka), związana przede wszystkim z procesem dekolonizacji, miała miejsce w latach 1943–1962 (fala odwrotu: 1958–1975), a trzecia, zapoczątkowana w kwietniu 1974 r., zdaniem sporej części tranzytologów utrzymywała się co najmniej do końca lat dziewięćdziesiątych. Jednak z uwagi na wspomnianą wielkowymiarowość przemian zachodzących w państwach środkowoeuropejskich liczna była też grupa badaczy (m.in. Claus Offe, Philippe C. Schmitter, Klaus von BeymeHans‑Jűrgen Puhle) postulująca, aby zachodzące w nich procesy demokratyzacji uznać za czwartą falę demokratyzacji.

5 Źródło: Ewa Bujwid-Kurek, Dominika Mikucka-Wójtowicz, Transformacja ustroju politycznego wybranych państw Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej, Kraków 2015, s. 24–25.
R1NEi44ulCtUk
Rozstrzygnięcie: (Wybierz: tak, nie). Uzasadnienie: (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 9

Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.

1
Wojciech Mościbrodzki Etapy transformacji systemowej w Europie Wschodniej

Transformacja systemowa oznacza jednak także nieuchronne przeformatowanie tożsamości – spokojne, nadzorowane bezpieczeństwo zostaje zastąpione przez dynamiczne środowisko dające szanse rozwoju, ale wiążące się z ryzykiem i ciągłą presją konkurencyjną. Rozpoczynające się przeobrażenie postawiło przed krajami wiele problemów. Transformacja nie jest zwykłą zmianą ekipy rządowej – jak jest to normalną praktyką demokratyczną; transformacja oznacza konieczność totalnej zmiany struktury państwa, stworzenia podwalin pod nowy system polityczny – a wszystko to dzieje się nagle, często bez przygotowania. Można nawet zaryzykować twierdzenie, że jest to swoiste „przegrupowanie pod ogniem” – i to przegrupowanie, które zakłada pełną modernizację własnych sił. Warto dodać, że w przypadku Europy transformacja często była inicjowana gwałtownymi wydarzeniami i przełomami, co sprawiało, że nowe elity nie tylko nie miały wizji nowej organizacji państwa, ale często w ogóle nie były przygotowane do przejęcia władzy. Wszystkie państwa dawnego bloku socjalistycznego odziedziczyły podobny model polityczny. Był on oparty o praktycznie monopartyjny system parlamentarny (choć często zdarzało się, że dla zachowania pozorów, utrzymywano fasadowe partie satelickie – jak polskie Stronnictwo Demokratyczne czy Zjednoczone Stronnictwo Ludowe). Partia cieszyła się też olbrzymim realnym wpływem na władzę, a od jej organów (takich jak Biuro Polityczne czy Komitet Centralny) zależał w istocie skład i kierunek działań rządu. Niewątpliwym wyróżnikiem krajów postsocjalistycznych była też wszechobecność komórek partyjnych i jej powiązanie z organizacjami społecznymi, lokalnymi i zakładami pracy (POP).

6 Źródło: Wojciech Mościbrodzki, Etapy transformacji systemowej w Europie Wschodniej, 2008 r., dostępny w internecie: wojmos.com [dostęp 8.03.2021 r.].
R1Gx3JOC7nfb8
Podaj problem transformacji ustrojowej, na który zwraca uwagę autor tekstu. (Uzupełnij).