Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Tekst do ćwiczenia 1.

Stanisław Ignacy Witkiewicz Szewcy

KMIEĆ rozstawiając ręce
Nie rozumiemy cię, panie. My tu przyszli z dobrą wolą, jak równy z równym gadać; bo chłop na zagrodzie zawsze w modzie, mocium panie tego, a każda morda dobra jest do korda, a z dobrego pługa nie zrobisz, asińdziej, kańczuga.

cw1 Źródło: Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy, [w:] tegoż, Dramaty, wybór K. Puzyna, Warszawa 1983, s. 426.
1
Pokaż ćwiczenia:
R1IrY31c6okcA1
Ćwiczenie 1
Do jakiej sztuki polskiego romantyzmu może nawiązywać przytoczony powyżej fragment Szewców? Możliwe odpowiedzi: 1. Dziady cz. II Adama Mickiewicza, 2. Zemsta Aleksandra Fredry, 3. Balladyna Juliusza Słowackiego, 4. Nie-Boska komedia Zygmunta Krasińskiego
R1Ql7wgr3kmT611
Ćwiczenie 2
Oceń prawdziwość zdań. Witkacy całkowicie odcinał się od wpływów młodopolskiej literatury. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. W Szewcach można zauważyć elementy autoparodii, w których autor ujawnia dystans do własnego dzieła. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Stanisław Ignacy Witkiewicz w Szewcach nie tylko parodiował poglądy filozoficzne innych myślicieli, lecz także merytorycznie z nimi polemizował. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Nastawienie parodystyczne było nieodłącznym elementem Witkacowskiej koncepcji teatru. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz.
RHXlyP6VFyW3A1
Ćwiczenie 3
Które z wymienionych motywów typowych dla literatury młodopolskiej Witkacy sparodiował w Szewcach? Możliwe odpowiedzi: 1. impresjonistyczny opis krajobrazu, 2. chłopomania, 3. moralność mieszczańska, 4. mediumizm, 5. franciszkanizm, 6. nadczłowiek
111
Ćwiczenie 4

Znajdź w Szewcach fragmenty będące parafrazami pojęć filozoficznych oraz cytatów z tekstów kultury i zapisz je w tabeli.

R9i2xZnwnLgWg
Oryginał 1. „byt sam w sobie” (pojęcie filozoficzne Immanuela Kanta). Parafraza (Uzupełnij). Oryginał 2. „Bóg się rodzi” (Franciszek Karpiński, Pieśń o Narodzeniu Pańskim, [w:] tegoż, Poezje wybrane, oprac. T. Chachulski, Wrocław 1997, s. 138). Parafraza (Uzupełnij). Oryginał 3. [...] znajdzie się ktoś, co przyjdzie tam z kluczami, (może wyrobnik, dziewka bosa), i pierwszy uchyli wrot, — — … (Stanisław Wyspiański, Wyzwolenie, oprac. A. Łempicka, Wrocław 1970, s. 211). Parafraza (Uzupełnij). Oryginał 4. [...] bo prochem jesteś i w proch się obrócisz!(Rdz 3, 19). Parafraza (Uzupełnij). Oryginał 5. [...] w takim razie jest wiele prawd wielu rzeczy prawdziwych, lecz do jednej rzeczy należy tylko jedna prawda.(św. Tomasz z Akwinu, Dysputa o prawdzie. Dysputy problemowe o prawdzie. Kwestia 1, tłum. A. Białek, Lublin 2018, s. 53). Parafraza (Uzupełnij).
RRQhdrJURbIhk
Oryginał 1. „byt sam w sobie” (pojęcie filozoficzne Immanuela Kanta). Oryginał 2. „Bóg się rodzi” (Franciszek Karpiński, Pieśń o Narodzeniu Pańskim, [w:] tegoż, Poezje wybrane, oprac. T. Chachulski, Wrocław 1997, s. 138). Oryginał 3. [...] znajdzie się ktoś, co przyjdzie tam z kluczami, (może wyrobnik, dziewka bosa), i pierwszy uchyli wrot, — — … (Stanisław Wyspiański, Wyzwolenie, oprac. A. Łempicka, Wrocław 1970, s. 211). Oryginał 4. [...] bo prochem jesteś i w proch się obrócisz!(Rdz 3, 19). Oryginał 5. [...] w takim razie jest wiele prawd wielu rzeczy prawdziwych, lecz do jednej rzeczy należy tylko jedna prawda.(św. Tomasz z Akwinu, Dysputa o prawdzie. Dysputy problemowe o prawdzie. Kwestia 1, tłum. A. Białek, Lublin 2018, s. 53). (Uzupełnij).

Tekst do ćwiczeń 5. i 6.

Stanisław Ignacy Witkiewicz Szewcy

Tłoczą się chłopi, stary KMIEĆ i młody KMIOTEK, pchając przed sobą olbrzymiego chochoła — za nimi DZIWKA wiejska z dużą tacą. Stroje krakowskie.

[...]
I CZELADNIK Zacofane plemię — jakbym jakieś echa ślachcickie, sienkiewiczowskie jeszcze słyszał. Oni się dopiero uślachcają — taż to skandal — przekładaniec ewolucyjny anachronicznych warstw pirszej klasy.

KMIOTEK
Będę się streszczał: my tu przyszli z chochołem samego pana Wyspiańskiego, z którego idei nawet faszyści chcieli zrobić podstawę metafizyczno‑narodową ich radosnej wiedzy o użyciu życia i użyciu państwa dla celów samoobrony międzynarodowej koncentracji kapitału, a także…

SAJETAN
Milcz, chamie, bo dam w pysk!

KMIOTEK
Nie dałeś mi pan skończyć i wyszedł krwawy nonsens à la Witkacy. Ja znam waszą krytykę… e, co tam! Śpiewajmy lepiej — przez muzykę pojmą nas — no: Przyszli my tu z tym chochołem I z tym sercem naszem gołem.

DZIWKA wysuwa się na pierwszy plan z tacą, na której dyszy wolno wielkie jak u tura serce — mechanizm zegarowy
Mówić chcemy po wyspiańsku,
A nie nowocześnie drańsku.
Z nami jest ta „dziwka bosa”
(mówi) Ino teraz się obuła dla przyzwoitości, bo jakże tak między ludzi boso — wicie — haj! (śpiewa dalej)
Co świat cały zbawić miała.
Ja kosynier — moja kosa
To jest siła moja cała.

[...]

KMIOTEK Śpiwajma chórem (śpiewają chórem)
O lo Boga, lo świentego,
Coby nic nie było złego,
O lo Boga, lo świentego,
Coby nic nie wyszło z tego.
(do Dziwki) Śpiewaj à tue‑tête, dziwko bosa, tymczasowo tylko obuta.

DZIWKA głosem skrzeczącym à tue‑tête
O lo Boga, lo świentego, Coby nic nie było z tego.

KMIEĆ STARY O na ten tryjant Boży
Niech nam kto we łby włoży
Mądrość, jaką się da,
I dalej w nas ją pcha!
Cha, cha!

SAJETAN strasznym głosem
Gnizdy jedne, wont!! (Wszyscy trzej rzucają się na chłopów i wyrzucają ich. Tamci uciekają w popłochu, pozostawiając stojącego chochoła na lewo. Chochoł powoli się wywraca i leży. Słychać okrzyki takie, jak: Wspomagaj Bóg! Ludzie na świecie! Wciórnaści! Rany Boskie! Kiz dziadzi! O, Jezu!!! itp., bez liku. Sajetańczycy pracują nad chłopami w milczeniu, sapiąc tylko ciężko. Ledwo wrócili na środek sceny. I CZELADNIK krzyczy nie zwracając uwagi na słowa SAJETANA. SAJETAN wracając powoli i sapiąc) Tak to załatwiliśmy kwestię chłopską — haj!

5i6 Źródło: Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy, [w:] tegoż, Dramaty, wybór K. Puzyna, Warszawa 1983, s. 426.
21
Ćwiczenie 5

Wynotuj pięć nawiązań do Wesela Stanisława Wyspiańskiego, które pojawiają się w zacytowanym fragmencie.

R1EEWewdctBut
(Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 6

Na podstawie fragmentu Szewców wyjaśnij, co znaczy „mówić po wyspiańsku”.

RTai2PL3vHryk
(Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 7

Poniższy fragment pochodzi z powieści Stanisława Ignacego Witkiewicza 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta. Wypisz cztery elementy młodopolskiego stylu, które zostały w nim sparodiowane.

Stanisław Ignacy Witkiewicz 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta

Na skale czarnej, spadającej w morze stoi mój zamek. Oplata go galeria w koronki z białego marmuru. Słyszę co chwila, jak fala zatapia swe kły w spękane massy u dołu. Siedzę w oknie i przesuwam w mych wychudłych rękach zeschłe błękitne kwiatki, kamyki zbierane w dzieciństwie, listy mej siostry Anzelmy, która umarła, nie będąc nigdy narodzoną (tajemnica mojej rodziny, której wyjawić nie mogę). Oglądałem też kość z ręki ludzkiej, znalezioną na opuszczonym cmentarzysku, o którą upomni się przechodzień z bielmem na oku, bez palca wskazującego u ręki lewej…
A głos ten mówił prędko, jakby bez tchu: HABELE, ZEMGÓWAN, KANÁRWE GÓ*.
I noc tę pamiętam, kiedy przerażenie bezbrzeżne objęło najtajniejsze fibry mego mózgu i słyszałem tylko ten straszny bełkot w rozdziawionej paszczy niewiadomego, tego czegoś ślepego, zwróconego ostrzem ku samemu sobie. I wiem, że wzrok oczodołów tej pustki jest tym, czego boję się nazwać, boję się zrozumieć – jest śmiercią…
Zostawcie mnie samego! Chcę mówić z moim potworem. Żyj we mnie, ale się nie śmiej. Błagam o litość.

Indeks górny * Bungo sam nie wiedział, co znaczą te słowa. Słyszał je kiedyś w dzieciństwie w potwornym strachu, kiedy poszedł na cmentarz dla wyrobienia w sobie odwagi. Dotąd nie wiedział, czy ktoś je wymówił naprawdę, czy też była to halucynacja. Akcent według wskazówek. (przyp. aut.). Indeks górny koniec

cw7 Źródło: Stanisław Ignacy Witkiewicz, 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta, s. 60–61.
R1dln2axIcsrH
(Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 8

Napisz rozprawkę na 200 słów, w której odpowiesz na pytanie: Jakie funkcje pełnią parodie w Szewcach Witkacego?

RB2Wne48LMm2I
(Uzupełnij).
Praca domowa

Na podstawie Szewców Witkacego wyjaśnij pojęcie parodii. Sformułuj wypowiedź pisemną.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida