Sprawdź się
Zapoznaj się z fragmentami tekstów źródłowych, a następnie dopasuj do nich właściwy portret polityka, który był autorem przytoczonych słów.
Dopasuj właściwe hasła do partii politycznych.
Przeanalizuj plakat wyborczy i ulotkę z lat 1928–1930, a następnie wykonaj polecenia.
Wskaż, które ugrupowanie polityczne jest autorem przytoczonej poniżej deklaracji programowej. Uzasadnij swoje zdanie, podając dwa argumenty.
[…] jest organizacją świadomych sił narodu, mających za zadanie uczynić go zdolnym do ujęcia w swe ręce spraw swoich, ażeby stał się panem swoich losów.
Celem naszego narodu […] jest stać się narodem wielkim, zarówno w życiu wewnętrznym państwa, jak w stosunkach międzynarodowych. Wielkim jest naród, który wysoko nosi sztandar swej wiary, cywilizacji i państwowości.
Wiara narodu polskiego, religia rzymsko‑katolicka, musi zajmować stanowisko religii panującej. Przy zapewnionej ustawami państwowymi wolności sumienia – zorganizowany naród nie może tolerować, ażeby jego wiara była przedmiotem ataków lub doznała ataków z czyjejkolwiek strony.
Cywilizacja polska, jeżeli ma być cywilizacją wielkiego narodu, musi się wyrażać:
a) w przywiązaniu i czci dla przeszłości, dla tradycji polskiej, w noszeniu z godnością imienia Polaka,
b) w głębokim poczuciu obowiązku wobec Ojczyzny […].Źródło: tekst dostępny online: polona.pl.
Przeanalizuj poniższe źródła i rozstrzygnij, czy były one elementem kampanii wyborczej tej samej partii (koalicji) politycznej. Uzasadnij swoje zdanie.
Źródło A
Czymś Wasze – Pepeesem,
Z kim się bratasz? Z samym biesem.
Co przynosisz polskiej chacie? Wielką figę w marynacie.
Czego aże chcesz? Nie chcę pracy.
Kto ci mistrzem? Wódz Ignacy.
Kogo pragniesz mieć u steru? Matadora z Belwederu.
W co ubierasz swą ojczyznę? W wielki pasek i drożyznę.
Kogo znieść nie możesz zgoła? Duchowieństwa i kościoła.
Kto ci serce rozwesela? Luba dziatwa z Izraela.
Kto bez ciebie byłby zerem? Wyzwolenie z Enpeerem.
Czym wojujesz na wyborach? Siłą pięści i w ozorach.
A co w myślach twoich bryka? Czerezwyczajna bolszewika
Jaki standar twój? Czerwony.
Jakie cele? Krwawe plony.
Wierzysz w Boga? Powiedz szczerze.
Szczerze mówię, w nic nie wierzę.Cytat za: Andrzej Paczkowski, Prasa a kultura polityczna w Drugiej Rzeczypospolitej: kampania wyborcza 1922 r., „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 17/4, 1978, s. 108.
Źródło B
Przeanalizuj tabelę przedstawiającą wyniki wyborów parlamentarnych z 1922 r., a następnie wykonaj polecenia.
Komitety wyborcze | Mandaty w sejmie | Mandaty w senacie |
|---|---|---|
Związek Ludowo‑Narodowy | 98 | 29 |
Blok Mniejszości Narodowych | 87 | 25 |
PSL‑Piast | 70 | 17 |
PSL‑Wyzwolenie | 48 | 8 |
Chrześcijańska Demokracja | 43 | 7 |
Polska Partia Socjalistyczna | 41 | 7 |
Stronnictwo Chrześcijańsko‑Narodowe | 28 | 11 |
Narodowa Partia Robotnicza [ta partię proszę pozostawić wpisaną na wykresie] | 18 | 3 |
Chłopskie Stronnictwo Radykalne [tą partię prosze pzoostawić wpisaną na wykresie] | 4 | 0 |
Pozostali | 5 | 4 |
Suma | 444 | 111 |
Indeks dolny Źródło: Andrzej Ajnenkiel, Historia sejmu polskiego, t. 2, cz. 2, (II Rzeczpospolita), Warszawa 1989, s. 327–328. Indeks dolny koniecŹródło: Andrzej Ajnenkiel, Historia sejmu polskiego, t. 2, cz. 2, (II Rzeczpospolita), Warszawa 1989, s. 327–328.
Wstaw w odpowiednie miejsce na wykresie nazwę partii w zależności od tego, jakie miejsce w spektrum politycznym zajmowała i jaki procent głosów otrzymała.
Zapoznaj się z opisem miejsc partii spektrum politycznym.
Grafika przedstawia podział w parlamencie po wyborach w 1922 roku. Na środku jest diagram w kształcie okręgu. Do lewicy należy 6 miejsc Polskie Stronnictwo Radyklane i Komunistyczny Związek Proletariatu, 41 miejsc Związek Parlamentarny Polskich Socjalistów i 48 miejsc PSL‑Wyzwolenie. Centrum 70 miejsc PSL‑Piast i 18 miejsc NPR. Prawica 43 chadecja i 98 miejsc Związek Ludowo‑Narodowy, 28 miejsc Chrześcijańsko‑narodowy Klub Sejmowy. Bez przynależności klubowej: 35 miejsc Żydzi, 18 Niemcy, 25 Ukraina, 11 Białoruś.
Przeanalizuj poniższy rysunek satyryczny i uzasadnij, że można go odnieść do polskiej sceny politycznej z początku lat 20.
Wyjaśnienie skrótów:
PPS – Polska Partia Socjalistyczna, PSL Wyzwolenie – Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”, PSL Piast – Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”, KL. Pr. Konst – Klub Pracy Konstytucyjnej, ZJ. Mieszcz – Zjednoczenie Mieszczańskie, ZJ. Lud. Nar – Narodowe Zjednoczenie Ludowe, Zw. Lud. Nar – Związek Ludowo‑Narodowy, Ch. Dem – Chrześcijańska Demokracja.
* Wincenty Witos (1874–1945) – premier rządu polskiego, sprawował funkcję od 24 lipca 1920 do 13 września 1921.
Wyjaśnij satyryczną wymowę rysunku, interpretując jego elementy graficzne.
Zapoznaj się z tekstem współczesnego historyka Tomasza Nałęcza dotyczącym oceny rządów parlamentarnych. Wyobraź sobie, że jesteś zwolennikiem sanacji. Napisz krótką notkę, w której podejmiesz polemikę z tezami przytoczonymi poniżej.
Rządy Sejmu 1921–1926Bilans rządów Sejmu w latach 1922–1926 ciągle budzi emocje publicystów i kontrowersje wśród historyków. Jedni uważają, że w maju 1926 roku demokracja w Polsce została zamordowana. Inni są zdania, że zmarła śmiercią naturalną, a czyn Marszałka tylko skrócił agonię.
[…] gromadzący dopiero doświadczenia parlamentaryzm miał też i wiele zalet. Jego zasługą była normalizacja w odbudowującym się z wojennego chaosu kraju. To zwołany w 1919 roku Sejm uporządkował życie polityczne i skierował je na tory legalizmu […].
Parlamentaryzm i demokracja w istotny sposób oddziaływały na kształtowanie się modelu nowoczesnego Polaka, myślącego kategoriami własnego państwa i stopniowo wyzwalającego się z naleciałości i kompleksów czasów niewoli. Dzięki instytucji wyborów, decydujących o obliczu najważniejszej instancji państwowej, kształtowało się myślenie o władzy w kategoriach „my”, nie „oni” – jak zawsze oceniano zaborczy aparat przemocy”.
Źródło: Tomasz Nałęcz, Rządy Sejmu 1921–1926, Warszawa 1991, Dzieje Narodu i Państwa Polskiego.