1
Pokaż ćwiczenia:
1
Ćwiczenie 1

Zapoznaj się z fragmentem tekstu Marii Janion pt. Zmierzch paradygmatuparadygmatparadygmatu i na jego podstawie uzupełnij zdania, wybierając właściwą możliwość spośród podanych.

Maria Janion Zmierzch paradygmatu

[…] romantyzm w Polsce bynajmniej nie skończył się, jak w większości krajów europejskich, wraz z wiekiem XIX. Jego panowanie rozciągnęło się jeszcze na cały wiek XX i miało w nim trzy kulminacje. Pierwsza z nich przypada na początek wieku XX, na okres poprzedzający I wojnę światową i na samą wojnę. Pobudzenie niepodległościowych dążeń było bardzo wyraźne w okolicach pięćdziesiątej rocznicy Powstania Styczniowego, które okazało się bynajmniej nie ostatnim powstaniem romantycznym. […] Szczególną rolę należy […] przypisać literackim inspiracjom czynu Piłsudskiego. Przeszedł on od kultu Mickiewicza do kultu Słowackiego, traktując ich poezję jako wyraz polskiej wielkości dziejowej oraz podnietę do jej spełniania w życiu. […] patronem stał mu się Słowacki jako wielbiciel życia heroicznego, tyran duchowej wielkości, piewca „piękna moralnego”. […] Z tej romantycznej wizji artystycznej poczęła się Druga Rzeczpospolita. […] romantyzm był stale obecny w świadomości pokoleń kształcących się w Drugiej Rzeczypospolitej. Bowiem i w okresie niepodległości międzywojennej, która była wyłomem w trwałym ciągu naszych nieszczęść dziejowych, rodzących zazwyczaj romantyczne nastawienia u jednostek i w zbiorowości, utrzymywała się edukacja romantyczna w szkole, inspirowana przez poezję romantyków oraz kult Piłsudskiego. Trzeba dodać, że to wychowanie w duchu romantycznym stworzyło wielu wspaniałych ludzi, dzięki którym Polska zdołała przetrwać straszliwe zagrożenia wojny i okupacji. Ich symbolem może być Krzysztof Kamil Baczyński, który ginie w przedostatnim powstaniu romantycznym – w Powstaniu Warszawskim.

cw1 Źródło: Maria Janion, Zmierzch paradygmatu, [w:] tejże, Czy będziesz wiedział, co przeżyłeś, Gdańsk 2000, s. 6–7.
R1M4XNI48Vgo7
Wartości odziedziczone po romantyzmie przez XX wiek to: Możliwe odpowiedzi: 1. heroizm, dążenie do wybitności, 2. nienawiść do zaborcy, wolność
RjfoX7RqUuFUP
Młodzież w okresie dwudziestolecia międzywojennego poznawała ideały romantyczne poprzez: Możliwe odpowiedzi: 1. edukację szkolną i publiczny kult dokonań Józefa Piłsudskiego, 2. publiczny kult dokonań Józefa Piłsudskiego i obchody rocznic powstania styczniowego
R3M4WzYGOCIjg
„Romantyczne nastawienia u jednostek i w zbiorowości” oznaczają: Możliwe odpowiedzi: 1. kult poezji Słowackiego i bierną zgodę na niewolę, 2. gotowość do walki i poświęcenia życia za wolność
RBMkKPrejOIVG
Śmierć Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w powstaniu warszawskim jest symbolem: Możliwe odpowiedzi: 1. porażki ideałów Drugiej Rzeczypospolitej, 2. trwałości ideałów romantycznych
11
Ćwiczenie 2

Zapoznaj się z fragmentem wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego pt. Autobiografia i nazwij trzy zabiegi artystyczne zastosowane przez poetę w celu zbudowania nastroju grozy.

RLhstEddOJ817
(Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij).
paradygmat
111
Ćwiczenie 3

Uzupełnij tabelę: dopisz do elementów przyrody epitety z wiersza Autobiografia i określ funkcję tych epitetów.

R1oqF8XndkI4h
topole. (Uzupełnij). (Uzupełnij). zieleń. (Uzupełnij). (Uzupełnij). las. (Uzupełnij). (Uzupełnij). ziemia. (Uzupełnij). (Uzupełnij). strumień. (Uzupełnij). (Uzupełnij). oceany. (Uzupełnij). (Uzupełnij).
RdgDnPaYbN17L1
Ćwiczenie 4
Oceń prawdziwość zdań dotyczących wiersza Autobiografia. Nastrój wiersza jest podobnie jak w balladach romantycznych tajemniczy i groźny. Przyroda w wierszu jest tak jak w balladach romantycznych nieskażona złem. Wiersz zawiera typowe dla ballad romantycznych elementy frenezji. Przyroda w wierszu jest podobnie jak w balladach romantycznych tłem, nie bierze udziału w wydarzeniach.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
2
Ćwiczenie 5

Przeanalizuj ponownie fragment wiersza Autobiografia Krzysztofa Kamila Baczyńskiego oraz fragment Improwizacji z III cz. Dziadów Adama Mickiewicza, a następnie zaznacz zdania trafnie charakteryzujące oba teksty.

Krzysztof Kamil Baczyński Autobiografia

Ja jestem demon
strasznych ekspresów
rwących po niebie
w ciemność i przeszłość.

Mam klucz od kuli,
w której zamknięci,
szukacie cudów
martwej pamięci.

Ja jestem demon
białych lodowców
wybudowanych
chmur czarnym owcom.

Ciskam lawiny,
jak dzwonów pęki
z nieba, jak z gromu
otwartej ręki.

Ja jestem demon
złych oceanów,
konkwistadorówkonkwistadorkonkwistadorów
w snach zabłąkanych.

Porywam morza,
rzucam do planet,
jak lustra grozy
śmiercią nalane.

W orkanach czasu,
przepaści ciemnej,
buchnę przestrzenią,
co kończy się we mnie.

Ja, poszukiwacz ludzi prawdziwych,
ja, zaklinacz wężów wijących się nade mną,
zastygłem w pomnik ze wzniesionym mieczem,
którym człowieka rozetnę czy ciemność?

kkb Źródło: Krzysztof Kamil Baczyński, Autobiografia, Kraków 1979, s. 505–506.
Adam Mickiewicz Dziady

Ja mistrz!
Ja mistrz wyciągam dłonie!
Wyciągam aż w niebiosa i kładę me dłonie
Na gwiazdach jak na szklannych harmoniki kręgach.
To nagłym, to wolnym ruchem,
Kręcę gwiazdy moim duchem.
Milijon tonów płynie; w tonów milijonie
Każdy ton ja dobyłem, wiem o każdym tonie;
Zgadzam je, dzielę i łączę,
I w tęcze, i w akordy, i we strofy plączę,
Rozlewam je we dźwiękach i w błyskawic wstęgach. –

Odjąłem ręce, wzniosłem nad świata krawędzie,
I kręgi harmoniki wstrzymały się w pędzie.
Sam śpiewam, słyszę me śpiewy –
Długie, przeciągłe jak wichru powiewy,
Przewiewają ludzkiego rodu całe tonie,
Jęczą żalem, ryczą burzą,
I wieki im głucho wtórzą;
A każdy dźwięk ten razem gra i płonie,
Mam go w uchu, mam go w oku,
Jak wiatr, gdy fale kołysze,
Po świstach lot jego słyszę,
Widzę go w szacie obłoku.

Boga, natury godne takie pienie!
Pieśń to wielka, pieśń‑tworzenie.
Taka pieśń jest siła, dzielność,
Taka pieśń jest nieśmiertelność!

dziad Źródło: Adam Mickiewicz, Dziady, Warszawa 1992, s. 174–175.
RYJvXkBoTaCSJ

Możliwe odpowiedzi: 1. Osoba mówiąca jest pewna skutków swoich czynów., 2. Osoba mówiąca jest jednostką obdarzoną wybitnymi zdolnościami., 3. Przyroda jest narzędziem w rękach osoby mówiącej., 4. Osoba mówiąca zwraca się bezpośrednio do odbiorców., 5. Osoba mówiąca jest dumna ze swoich zdolności., 6. Osoba mówiąca stawia się na równi z Bogiem., 7. Przeszłość jest według osoby mówiącej martwa i należy się od niej oderwać.
2
Ćwiczenie 6

Zapoznaj się z wierszem Krzysztofa Kamila Baczyńskiego pt. Mazowsze i połącz w pary cytaty z tekstu z wydarzeniami historycznymi, które opisują.

Krzysztof Kamil Baczyński Mazowsze

1
Mazowsze. Piasek, Wisła i las.
Mazowsze moje. Płasko, daleko –
pod potokami szumiących gwiazd,
pod sosen rzeką.

Jeszcze tu wczoraj słyszałem trzask:
salwa jak poklask wielkiej dłoni.
Był las. Pochłonął znowu las
kaski wysokie, kości i konie.

2
Zda mi się, stoi tu jeszcze szereg,
mur granatowy. Strzały jak baty.
Czwartego pułkuczwarty pułkCzwartego pułku czapy i gweryczapy i gweryczapy i gwery
i jak obłoki – dymią armaty.

3
Znowu odetchniesz, grzywo zieleni,
piasek przesypie się w misach pól
i usta znowu przylgną do ziemi,
będą całować długi świst kul.

Wisło, pamiętasz? Lesie, w twych kartach
widzę ich, stoją – synowie powstań
w rozdartych bluzach – ziemio uparta –
– jak drzewa prości.

4
W sercach rozwianych, z hukiem dwururekdwururkadwururek
rok sześćdziesiąty trzeci.
Wiatr czas zawiewa. Miłość to? Życie?
Płatki ich oczu? Płatki zamieci?

5
Piasku, pamiętasz? Ziemio, pamiętasz?
Rzemień od broni ramię przecinał,
twarze, mundury jak popiół święty.
Wnuków pamiętasz? Światła godzinę?

6
I byłeś wolny, grobie pokoleń.
Las się zabliźnił i piach przywalił.
Pługi szły, drogi w wielkim mozole,
zapominały.

7
A potem kraju runęło niebo.
Tłumy obdarte z serca i ciała,
i dymił ogniem każdy kęs chleba,
i śmierć się stała.

Piasku, pamiętasz? Krew czarna w supły
związana – ciekła w wielkie mogiły,
jak złe gałęzie wiły się trupy
dzieci – i batów skręcone żyły.

Piasku, to tobie szeptali leżąc,
wracając w ciebie krwi nicią wąską,
dzieci, kobiety, chłopi, żołnierze:
„Polsko, odezwij się, Polsko”.

Piasku, pamiętasz? Wisło, przepłyniesz
szorstkim swym suknem po płaszczu plemion.
Gdy w boju padnę – o, daj mi imię,
moja ty twarda, żołnierska ziemio.
24.VII.43 r.

kkb6 Źródło: Krzysztof Kamil Baczyński, Mazowsze, Kraków 1979, s. 59–61.
R1BB8DxGUhwVq

Zda mi się, stoi tu jeszcze szereg,
mur granatowy. Strzały jak baty.
Czwartego pułku czapy i gwery
Możliwe odpowiedzi: 1. powstanie styczniowe, 2. powstanie II Rzeczypospolitej, 3. powstanie listopadowe, 4. wybuch II wojny światowej W sercach rozwianych, z hukiem dwururek
rok sześćdziesiąty trzeci.
Możliwe odpowiedzi: 1. powstanie styczniowe, 2. powstanie II Rzeczypospolitej, 3. powstanie listopadowe, 4. wybuch II wojny światowej I byłeś wolny, grobie pokoleń.
Las się zabliźnił i piach przywalił.
Możliwe odpowiedzi: 1. powstanie styczniowe, 2. powstanie II Rzeczypospolitej, 3. powstanie listopadowe, 4. wybuch II wojny światowej kraju runęło niebo.
Tłumy obdarte z serca i ciała,
i dymił ogniem każdy kęs chleba,
i śmierć się stała.
Możliwe odpowiedzi: 1. powstanie styczniowe, 2. powstanie II Rzeczypospolitej, 3. powstanie listopadowe, 4. wybuch II wojny światowej
czwarty pułk
czapy i gwery
dwururka
konkwistador
31
Ćwiczenie 7
R1FPx9ItOAf1E
Obrazy, które podmiot liryczny widzi:. Przykład. widzę ich, stoją – synowie powstań w rozdartych bluzach. Twój przykład. (Uzupełnij). Obrazy, które podmiot liryczny przywołuje z pamięci:. Przykład. Jeszcze tu wczoraj słyszałem trzask: salwa jak poklask wielkiej dłoni. Był las. Pochłonął znowu las kaski wysokie. Twój przykład. (Uzupełnij). Obrazy, które podmiot liryczny przewiduje:. Przykład. Znowu odetchniesz, grzywo zieleni, piasek przesypie się w misach pól. Twój przykład. (Uzupełnij). Wniosek: miejsce podmiotu lirycznego w czasie i przestrzeni (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 8

Sformułuj własnymi słowami tezę historiozoficzną zawartą w wierszu Mazowsze oraz dwa argumenty, jakimi podmiot liryczny uzasadnia tę tezę. Każdy argument opatrz przykładem – cytatem z tekstu.

RfpfVWjOcxZr51
Wykonaj ćwiczenie zgodnie z poleceniem. Teza:. (Uzupełnij). Argument 1:. (Uzupełnij). Przykład 1:. (Uzupełnij). Argument 2:. (Uzupełnij). Przykład 2:. (Uzupełnij).
Praca domowa

Przyjaciel Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, poeta i krytyk literacki Jerzy Zagórski nadał artykułowi wspomnieniowemu o nim tytuł Śmierć Słowackiego. Poszukaj informacji na temat biografii Juliusza Słowackiego i wypisz pięć powodów, dla których można porównywać Baczyńskiego ze Słowackim.

Zagór Źródło: Jerzy Zagórski, [w:] tegoż, Żołnierz, poeta, czasu kurz. Wspomnienia o Krzysztofie Kamilu Baczyńskim, red. Z. Wasilewski, Kraków 1970, s. 331–339.

RfadjpL3UP1td1
(Uzupełnij).