Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
1
Pokaż ćwiczenia:
RJv1dj78j7vgm11
Ćwiczenie 1
Na podstawie informacji zamieszczonych w sekcji „Przeczytaj” oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Starożytna formuła ut pictura poesis jest tłumaczona jako „poemat to jak obraz”. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Autorem toposu ut pictura poesis jest najprawdopodobniej Horacy. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zamiłowanie poetów młodopolskich do kolorów wynikało jedynie z ich zainteresowania malarstwem. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Młodopolscy poeci lubili komponować wielobarwne utwory, ale równie chętnie ograniczali się do wybranego koloru, tworząc wiersze o charakterze monochromatycznym. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Za jednego z największych młodopolskich poetów kolorystów jest uznawany Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz

Tekst do ćwiczeń 2–8

Kazimierz Przerwa-Tetmajer Na „Żelaznej drodze” pod Reglami

Zwolna zachodzi słońce.
Rdzawią się gór zielone kopy i ubocze,
fioletu i pąsu plamy gorejące,
na modro‑siny granit kładą się powoli;
różowią się niebiosów błękitne roztocze,
złoto, szkarłat, fiolet, brąz, razem zmieszane,
na biało‑żółtych chmurek rozlały się pianę,
z którą wietrzyk swawoli,
sunąc ją przez powietrznych fal bezdnie przezrocze.
Jakby przez mgłę przesiane,
pada światło słoneczne na cichą polanę,
gdzie wśród jasnej zieleni,
tu owdzie koniczyny główka się czerwieni,
błękitnieje goryczkagoryczkagoryczka, a brzegiem potoku
niezapominek modra koronka się mieni.
Niżej, na góry stoku,
za łanami zbóż sennych, o blasku złocistym,
czerni się las smrekowy w otęczeniuotęczeniuotęczeniu mglistem.
Cisza. Patrzę przed siebie,
źrenice moje błądzą po ziemi, po niebie,
idą przez ziemię cichą, szeroką, świetlaną,
płyną po nieba głuchem, niezmiernem przestworzu,
leniwo, wolno, jak łódź po spokojnem morzu,
gdy żagle pozwijano.
I ogarnia mię jakieś senne zamyślenie.
jakiś smutek, żal dziwny – i takie pragnienie
czegoś nieokreślnego duszę mą pochwyca:
że więcej bym owinąć nie pragnął w ramiona
tej, która mi na wieczność rzuciła wspomnienie...
I jakaś nieskończona,
nieskończona tęsknica
oblewa mię bezbrzeżnym marzeń oceanem,
na żądań zakrzewione wiedzie mię bezdroże...
Tęsknię za czemś nieznanem,
mistycznem i kryjomem,
za czemś, co mogło istnieć przed wieków ogromem
albo stanie się kiedyś po wieków powodzi,
lub dziś koło mnie może,
nieznane mi przechodzi...
A wieki zmarłe i te, co przyjdą, w ogniwa
nigdzie nieprzerwanego wszechbytu łańcucha,
wplatają, jako jedno z ogniw mego ducha,
i duch mój się rozszerza, rozdala, rozpływa,
wciela się w czas i w przestrzeń i wszechkształty – ginie,
nicestwieje wessany w bezdenie wszechbytu,
co jak olbrzymi polip: osnuł go milionem
ramion, splotów i więzów – nurzy się w głębinie,
przepada w nieskończonem...
A z skał sinego szczytu
schodząc, mrok się rozściela cichy po dolinie
i wielka melancholia nocy zwolna spływa
zdobiąc sklep nieba pierwszą senną, bladą gwiazdą,
a myśl moja zmęczona do lotu się zrywa
i na jej łono leci, jak gołąb na gniazdo.

3 Źródło: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Na „Żelaznej drodze” pod Reglami, [w:] Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Poezje, t. 1, Warszawa 1924.
goryczka
otęczeniu
Rn61sBf8m40Nd1
Ćwiczenie 2
We fragmencie wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera Na „Żelaznej drodze” pod Reglami zaznacz różne części mowy występujące w funkcji określeń kolorystycznych. Zwolna zachodzi słońce.
 Rdzawią się gór zielone kopy i ubocze,
 fioletu i pąsu plamy gorejące, 
na modro-siny granit kładą się powoli;
 różowią się niebiosów błękitne roztocze,
 złoto, szkarłat, fiolet, brąz, razem zmieszane, 
na biało-żółtych chmurek rozlały się pianę,
 z którą wietrzyk swawoli, 
sunąc ją przez powietrznych fal bezdnie przezrocze.
 Jakby przez mgłę przesiane,
 pada światło słoneczne na cichą polanę,
 gdzie wśród jasnej zieleni, 
tu owdzie koniczyny główka się czerwieni, błękitnieje goryczka, a brzegiem potoku 
niezapominek modra koronka się mieni. 
Niżej, na góry stoku, za łanami zbóż sennych, o blasku złocistym, 
czerni się las smrekowy w otęczeniu mglistem.
Źródło: Kazimierz Przerwa‑Tetmajer, Na „Żelaznej drodze” pod Reglami, [w:] tenże, Poezje, Warszawa 1924, t. 1, s. 219.
1
Ćwiczenie 2
R1RdJH9cqjDGu1
Zwolna zachodzi słońce. Rdzawią się gór zielone kopy i ubocze, fioletu i pąsu plamy gorejące, na modro-siny granit kładą się powoli; różowią się niebiosów błękitne roztocze, złoto, szkarłat, fiolet, brąz, razem zmieszane, na biało-żółtych chmurek rozlały się pianę, z którą wietrzyk swawoli, sunąc ją przez powietrznych fal bezdnie przezrocze. Jakby przez mgłę przesiane, pada światło słoneczne na cichą polanę, gdzie wśród jasnej zieleni, tu owdzie koniczyny główka się czerwieni, błękitnieje goryczka, a brzegiem potoku niezapominek modra koronka się mieni. Niżej, na góry stoku, za łanami zbóż sennych, o blasku złocistym, czerni się las smrekowy w otęczeniu mglistem. (Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 3

Wyjaśnij, jakie efekty uzyskał Kazimierz Przerwa‑Tetmajer, wprowadzając do swojego utworu różne części mowy w funkcji określeń kolorystycznych.

RVJiCagjbHzzY
(Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 4

Wiersz Tetmajera składa się z dwóch części o różnym charakterze obrazowania poetyckiego. Określ, gdzie przebiega granica między tymi częściami oraz czym różnią się te fragmenty między sobą.

R1SeZmzT0TmNj
(Uzupełnij).
R16MJt6iAonNY1
Ćwiczenie 5
Zaznacz inne niż kolor elementy malarskiego obrazowania poetyckiego, które pojawiają się w pierwszej części wiersza Na „Żelaznej drodze” pod Reglami. Możliwe odpowiedzi: 1. światło, 2. ostra kreska, 3. plama barwna, 4. kontur rysunku, 5. ścisłe określenie formy
Rxyr0Yhf6qMQO1
Ćwiczenie 6
Zaznacz kierunek malarski, z którym można połączyć obrazowanie pierwszej części wiersza Tetmajera uzyskane za pomocą środków językowych. Możliwe odpowiedzi: 1. impresjonizm, 2. symbolizm, 3. surrealizm, 4. ekspresjonizm
RRJGPOXbdBLhb21
Ćwiczenie 7
Połącz cytaty pochodzące z drugiej części wiersza Tetmajera z cechami określającymi postawę podmiotu. Patrzę przed siebie,
źrenice moje błądzą po ziemi
Możliwe odpowiedzi: 1. zamyślony, smutny, 2. tęskniący za czymś tajemniczym i bliżej nieokreślonym, 3. niepewny, poszukujący, 4. chcący oderwać się od doczesności, 5. pragnący duchowego zjednoczenia z naturą I ogarnia mię jakieś senne zamyślenie.
jakiś smutek, żal dziwny
Możliwe odpowiedzi: 1. zamyślony, smutny, 2. tęskniący za czymś tajemniczym i bliżej nieokreślonym, 3. niepewny, poszukujący, 4. chcący oderwać się od doczesności, 5. pragnący duchowego zjednoczenia z naturą Tęsknię za czemś nieznanem,
mistycznem i kryjomem
Możliwe odpowiedzi: 1. zamyślony, smutny, 2. tęskniący za czymś tajemniczym i bliżej nieokreślonym, 3. niepewny, poszukujący, 4. chcący oderwać się od doczesności, 5. pragnący duchowego zjednoczenia z naturą i duch mój się rozszerza, rozdala, rozpływa,
wciela się w czas i w przestrzeń i wszechkształty – ginie,
nicestwieje wessany w bezdenie wszechbytu
Możliwe odpowiedzi: 1. zamyślony, smutny, 2. tęskniący za czymś tajemniczym i bliżej nieokreślonym, 3. niepewny, poszukujący, 4. chcący oderwać się od doczesności, 5. pragnący duchowego zjednoczenia z naturą a myśl moja zmęczona do lotu się zrywa Możliwe odpowiedzi: 1. zamyślony, smutny, 2. tęskniący za czymś tajemniczym i bliżej nieokreślonym, 3. niepewny, poszukujący, 4. chcący oderwać się od doczesności, 5. pragnący duchowego zjednoczenia z naturą
31
Ćwiczenie 8
Wybierz obraz Leona Wyczółkowskiego, który według ciebie odpowiada charakterem obrazowania i nastrojem pierwszej części wiersza Kazimierza Przerwy‑Tetmajera. Swoją odpowiedź uzasadnij.
Wybierz obraz Leona Wyczółkowskiego, który według ciebie odpowiada charakterem obrazowania i nastrojem pierwszej części wiersza Kazimierza Przerwy‑Tetmajera. Swoją odpowiedź uzasadnij.
R1Gmh3wTVGOQk
(Uzupełnij).
Praca domowa

Dokonaj przetworzenia pierwszej części wiersza Na „Żelaznej drodze” pod Reglami w tekst prozatorski. Zachowaj malarski charakter opisu, wykorzystując jak największą liczbę określeń kolorystycznych występujących w utworze Tetmajera.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida