Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
1
Pokaż ćwiczenia:
R6VdS8nIN93WA1
Ćwiczenie 1
Jan Kochanowski zerwał w Trenach z tradycją klasyczną, ponieważ: Możliwe odpowiedzi: 1. naruszył zasadę stosowności i wprowadził do utworów także wątki humorystyczne. związane z beztroskim dzieciństwem córki., 2. zamiast jednego obszernego utworu na cześć zmarłej stworzył cykl trenów., 3. zamiast sławić dokonania postaci wybitnej opiewa dwuipółletnią córkę., 4. nie zawarł wszystkich niezbędnych części, rezygnując w swoim cyklu z pocieszenia (consolatio) i napomnienia (exhortatio)., 5. głównym bohaterem lirycznym nie jest zmarła, ale przeżywający żałobę ojciec.
111
Ćwiczenie 2

Przeanalizuj dzieło francuskiego malarza Williama‑Adolphe’a Bouguereau, a następnie wyjaśnij, za pomocą jakich elementów artysta zobrazował pojęcie elegii.

R103LofFUyhGu
William-Adolphe Bouguereau, Elegia, 1899
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1U9PKOmdaJ54
(Uzupełnij).
111
Ćwiczenie 3

Wskaż postaci mitologiczne, które Jan Kochanowski przywołał w podanych fragmentach Trenów, i wyjaśnij, w jaki sposób dana postać łączy się z tematyką żałobną.

R1182LPqVGkjx
1. Takie fraszki mnie zbierać pożyteczniej było, Niżli, w co mię nieszczeście moje dziś wprawiło, Płakać nad głuchym grobem mej wdzięcznej dziewczyny I skarżyć sie na srogość ciężkiej Prozerpiny.(tren II). Postać (Uzupełnij). Znaczenie (Uzupełnij). 2. Nie dziwuję Nijobie, że na martwe ciała Swoich namilszych dziatek patrząc, skamięniała.(tren IV). (Uzupełnij). (Uzupełnij). Czy cię przez tęskliwe Charon jeziora wiezie i napawa zdrojem Niepomnym, że ty nie wiesz nic o płaczu moim?(tren X). Postać (Uzupełnij). Znaczenie (Uzupełnij). 3. Gdzie te wrota nieszczesne, któremi przed latyPuszczał sie w ziemię Orfeus, szukając swej straty, [...]A ty mię nie zostawaj, wdzięczna lutni moja, Ale ze mną pospołu pódź aż do pokoja Surowego Plutona: owa go [to] łzami, To temi żałosnemi zmiękczywa pieśniami(tren XIV). (Uzupełnij). (Uzupełnij). W dostatku będąc, ubóstwo chwalemy, W rozkoszy żałość lekce szacujemy, A póki wełny skąpej prządce zstaje, Śmierć nam za jaje.(tren XVI). Postać (Uzupełnij). Znaczenie (Uzupełnij).

TR Źródło: Jan Kochanowski, Treny, oprac. Janusz Pelc, Wrocław 2019.

kryjome
Wszytki
łzy Heraklitowe
lamenty, i skargi Symonidowe
frasunki
zaraz
w dom sie mój noście
płakać
wdzięcznej
pomoście
niepobożna
pociecha
zbawiła
liche
uboga
miece sie
prózno
na samę (…) zmierza
nieboga
ledwe umyka pierza
prze Bóg żywy
macamy, gdzie miękcej w rzeczy, a ono…
wszędy
błąd wiek człowieczy
przyrodzenie
gwałtem mocować
11
Ćwiczenie 4
Określ sytuację liryczną w Trenie I Jana Kochanowskiego. Odpowiedz na cztery zamieszczone poniżej pytania.
Określ sytuację liryczną w Trenie I Jana Kochanowskiego. Odpowiedz na cztery zamieszczone poniżej pytania.
1
Jan Kochanowski Tren I

WszytkiWszytkiWszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowełzy Heraklitowełzy Heraklitowe
lamenty, i skargi Symonidowelamenty, i skargi Symonidowelamenty, i skargi Symonidowe,
Wszytki troski na świecie, wszytki wzdychania
I żale, i frasunkifrasunkifrasunki, i rąk łamania,
Wszytki a wszytki zarazzarazzaraz w dom sie mój nościew dom sie mój nościew dom sie mój noście,
A mnie płakaćpłakaćpłakać mej wdzięcznejwdzięcznejwdzięcznej dziewki pomościepomościepomoście,
Z którą mię niepobożnaniepobożnaniepobożna śmierć rozdzieliła
I wszytkich moich pociechpociechapociech nagle zbawiłazbawiłazbawiła.
Tak więc smok, upatrzywszy gniazdo kryjomekryjomekryjome,
Słowiczki lichelicheliche zbiera, a swe łakome
Gardło pasie; tym czasem matka szczebiece
UbogaubogaUboga, a na zbójcę co raz sie miecemiece siesie miece.
PróznopróznoPrózno, bo i na samęna samę (…) zmierzana samę okrutnik zmierza,
A ta nieboganieboganieboga ledwe umyka pierzaledwe umyka pierzaledwe umyka pierza.
„Prózno płakać” – podobno drudzy rzeczecie.
Cóż, prze Bóg żywyprze Bóg żywyprze Bóg żywy, nie jest prózno na świecie?
Wszystko prózno; macamy, gdzie miękcej w rzeczy,
onomacamy, gdzie miękcej w rzeczy, a ono…ono wszędywszędywszędy ciśnie: błąd wiek człowieczybłąd wiek człowieczybłąd wiek człowieczy.
Nie wiem, co lżej: czy w smutku jawnie żałować,
Czyli sie z przyrodzeniemprzyrodzenieprzyrodzeniem gwałtem mocowaćgwałtem mocowaćgwałtem mocować.

tren1 Źródło: Jan Kochanowski, Tren I.
RA0IYQRpkPLfd
Kto mówi? (Uzupełnij). Do kogo mówi? (Uzupełnij). O czym mówi? (Uzupełnij). W jaki sposób mówi? (Uzupełnij).
RqMKpWUCGeFnd21
Ćwiczenie 5
Przeanalizuj treść Trenu I Jana Kochanowskiego, a następnie oceń prawdziwość podanych niżej stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Przywołanie postaci Heraklita oraz Symonidesa służy wpisaniu utworu w bogatą tradycję twórczości funeralnej. Możliwe odpowiedzi: P, F. Frazę „Wszystko prózno” można odczytać jako nawiązanie do biblijnej sentencji „Marność nad marnościami i wszystko marność”, mające na celu wprowadzenie do utworu tonu głębokiego pesymizmu. Możliwe odpowiedzi: P, F. Wątpliwość zawarta w ostatnich dwóch wersach trenu wskazuje na możliwość przełamania pesymizmu postaci mówiącej. Możliwe odpowiedzi: P, F.
Rn2zeDt6V7ZQq2
Ćwiczenie 6
Wśród podanych schematów typowych dla liryki funeralnej zaznacz te, które zastosowano w Trenie I. Możliwe odpowiedzi: 1. Utwór zawiera inwokację wzywającą do udziału w opłakiwaniu zmarłego., 2. Podmiot mówiący to człowiek cierpiący, co nadaje tekstowi charakter lamentacji., 3. Utwór zawiera przemyślenia na temat kruchości losu ludzkiego., 4. Utwór zawiera pochwałę zmarłego i wskazuje na jego liczne zalety.
311
Ćwiczenie 7

Wypisz z Trenu I przykłady wskazanych środków stylistycznych i określ ich funkcje.

R1H1UexafLjMG
1. Środek stylistyczny: antropomorfizacja. Cytat. (Uzupełnij). Funkcja. (Uzupełnij). 2. Środek stylistyczny: anafora. Cytat. (Uzupełnij). Funkcja. (Uzupełnij). 3. Środek stylistyczny: wykrzyknienie. Cytat. (Uzupełnij). Funkcja. (Uzupełnij). 4. Środek stylistyczny: pytanie retoryczne. Cytat. (Uzupełnij). Funkcja. (Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 8
Zapoznaj się z opartym na klasycznych regułach Trenem na śmierć żony Łukasza Górnickiego (1587), a następnie wypisz z utworu cytaty ilustrujące każdy ze wskazanych komponentów pieśni żałobnej.
Zapoznaj się z opartym na klasycznych regułach Trenem na śmierć żony Łukasza Górnickiego (1587), a następnie wypisz z utworu cytaty ilustrujące każdy ze wskazanych komponentów pieśni żałobnej.
1
Łukasz Górnicki Tren na śmierć żony

By płacz, najmilsza moja, mógł mi cię powrócić,
A to, co się już stało, chciał Bóg nazad wrócić,
Wylałbym wszystkie me łzy, aby się zmiłował
Bóg, a żywotem ciebie, mnie tobą darował.
Ale cóż ja to mówię! A więc już mej drogiej
Nie płakać, iż nie może zbyć rąk śmierci srogiej?
Płakać i nader płakać płaczem nieskończonym,
Jako Nijobe dziatek płakała swych onym;
Bo dlatego w żywocie Pan Bóg mnie zachował,
Żebym twych postradanych cnót znacznie żałował.
O moja droga żono, wierz mi, żeć dbam mało
O ten świat opłakany, gdy mi cię nie stało.
Takąś ty mnie po sobie teskność zostawiła,
Że ta słoneczna światłość najmniej mi niemiła.
Kto me maluczkie dziatki do cnoty powiedzie,
Gdy młodość jest podobna chodowi po ledzie?
Kto tak będzie dozorny, kto pilny, kto dbały,
Żeby me dziatki, jako ty, nie próżnowały?
A tym, co są u piersi, twą jedną osobą
Znikło wszystko - by mogły, biegłyby za tobą.
Wiek niedojrzałyś miała, lecz dojrzałą cnotę
I, co do tego trzeba, ku Bogu ochotę.
Nie było nic, czego bym w tobie nie miłował,
Przeto żaden mąż barziej żony nie żałował.
Wiemci, miła, że na cię nie przyszło nic złego
Śmiercią - owszem, dostałaś żywota lepszego.
Ale ja, gdy na twoje wspomnę piękne sprawy,
Żal nieznośny z mych oczu wyciska płacz krwawy.
O śmierci krwi niesyta, czemuś nie zabiła
Mnie, abym dał swój żywot za tę, co mi miła?
I podobniej mnie było w leciech podeszłego
Wziąć niż tę, co nie miała roku trzydziestego.
Aleś i tak, złośliwa, mnie nie ominęła,
Boś w ciele mojej lubej mnie więtszą część wzięła.
Dokonaj już, bezecna, a tym mnie przeprosisz,
Gdy tak mnie jako żonę twą ostrą pokosisz.

cw3 Źródło: Łukasz Górnicki, Tren na śmierć żony.
R5uyxhF6WVJzI
Część tematyczna trenu: 1. Demonstracja żalu. Cytat (Uzupełnij). 2. Pochwała zmarłego i wymienienie jego zalet. Cytat (Uzupełnij). 3. Ukazanie wielkości poniesionej straty. Cytat (Uzupełnij). 4. Pocieszenie. Cytat (Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida