Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
1
Pokaż ćwiczenia:
R1czWjBXpJkiI11
Ćwiczenie 1
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
1
Ćwiczenie 1
RaxHlb4wgrsCJ
(Uzupełnij).
Stanisław Vincenz Koniec świata

Ze śmiercią mego dziadka pod koniec roku 1905, a po raz drugi dwanaście lat później, po spaleniu starego domu pod koniec pierwszej wojny, świat dla mnie naprawdę się skończył. I potem chyba jeszcze jakieś dwa razy. I to dobrze, bo na to się kończy, aby się znów zaczynało.
Goethe mówi o tym:
Jak długoś nie doszedł do tego:
Zgiń i na nowo się stań!
Jesteś tym mętnym gościem
Na tej ciemnej ziemi.
Każdy Raz, kiedy świat się skończy - a są epoki, które w to obfitują - człowiek, w którego żyłach sączy się jeszcze nieco krwi, mógłby zacząć raz jeszcze żyć. Pod jednym warunkiem. Mimo woli, nawet wbrew woli, zacytuję moją babcię Otylię, damę wyniosłą wobec pysznych, a głębokiego serca wobec biednych i słabych. Na moje zapytanie, który egoizm gorszy, młodociany czy starczy, odpowiedziała stanowczo: “Stary najgorszy, skostniały, ciasnego serca, zdolny do podeptania życia, wprost okrutny, niech cię Bóg broni od tego”. To był warunek, którego starałem się przestrzegać: Nie stać się starym! Z tym założeniem chcę na zakończenie opisać pewną scenę z pewnego salonu, tuż przed samym końcem świata.
Skąd ja do tego, aby pisać o salonach? Trzeba się przyznać. W moim dzieciństwie i jeszcze chłopięctwie wciąż krążyłem wokół salonów. Prowincjonalnych co prawda, ale przecie zaczepionych o słynną belle epoque, zarówno poprzez ludzi, jak poprzez modę.

2 Źródło: Stanisław Vincenz, Koniec świata, [w:] Stanisław Vincenz, Kosmopolityzm i sarmatyzm. Antologia powojennego eseju polskiego, oprac. Dorota Heck, Wrocław 2003, s. 202.
R1KfzHWmaFDWX1
Ćwiczenie 2
Zaznacz, które gatunki literackie są twoim zdaniem najbliższe esejowi. Możliwe odpowiedzi: 1. powieść, 2. gawęda, 3. felieton, 4. dramat, 5. dziennik, 6. referat, 7. polemika
Rs4kR1fVuW67A11
Ćwiczenie 3
Oceń prawdziwość zdań i zaznacz w tabeli. Nie wolno odbiegać od tematu, każda dygresja burzy logikę wypowiedzi. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Warto stosować konkretne sformułowania, typu: “Jak sądzę”, “Przyjmuje się, że”, “Następnie przejdźmy do”, ponieważ porządkują tekst i sprawiają, że staje się on przejrzysty. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Każdy eseista tworzy swój odrębny styl. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Należy powoływać się na obiektywne sądy, opinie czy wyniki badań naukowych, ponieważ uwiarygodniają one tekst. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
R1UUSURlYiShK1
Ćwiczenie 4
Spośród podanych propozycji słów i wyrażeń wybierz te, które pasują do poniższego opisu eseju: Tok wywodu poddany jest dowolnej na pozór grze skojarzeń/grze argumentów, lecz ta asocjacyjność, jeśli dotyczy eseju, a nie źle napisanego artykułu [...], jest wynikiem głębokich przemyśleń/analiz wyników badań, w istocie wrażenie dowolności powstaje jako rezultat kunsztownych zabiegów konstrukcyjnych. Symetria, paralelizm/logiczny porządek, wielokrotne powracanie do tego samego motywu należą do środków często stosowanych w kompozycji eseju. [...] Eseista [...] nie rozwiązuje postawionego problemu definitywnie/rozwiązuje postawiony problem definitywnie.
Na podstawie: Wstęp. Esej - gatunek uwikłany w paradoksy, [w:] Kosmopolityzm i sarmatyzm. Antologia powojennego eseju polskiego, wybór i oprac. D. Heck, Wrocław 2003, s. 5-6
21
Ćwiczenie 5

Bazując na fragmencie wstępu Wojciecha Karpińskiego do zbioru Zbiegi okoliczności Konstantego Jeleńskiego, wymień cechy eseisty.

Wojciech Karpiński Wprowadzenie

To było moje spotkanie prawdziwie swobodnego Polaka, lekcja indywidualnego stylu i społecznej wyobraźni. Także lekcja pamięci. Najbardziej kosmopolityczny z emigracyjnych pisarzy, obecny w kilku językach i tradycjach kultury, nie tylko dał uderzający przenikliwością zarys genealogii polskiej inteligencji, ale właśnie w konfrontacji z polską tematyką, na tle gospodarstwa polszczyzny, jego głos zyskiwał szczególną siłę i osobisty ton. [...] Jeleński, przymierzając zachodnie mody i dylematy, pozostaje sobą, zachowując stały wzorzec czy raczej stałą otwartość. Nie tylko przekłada Gombrowicza i Miłosza na języki obce. Tłumaczy zawartą w ich dziełach wizję człowieka na język najnowszych prądów intelektualnych, a jednocześnie pokazuje ich oryginalność, nową drogę wyznaczaną przez nich polskiej kulturze, ich odmienność od dominujących dziś w świecie wzorów pisania i myślenia. Posługuje się swobodnie kilkoma językami, lecz sam przyznaje, że jego domem jest polszczyzna. W kilku szkicach dał doskonałą interpretację bliskich mi pisarzy emigracyjnych. Bez pedantyzmu, jakby od niechcenia przedstawił drogi rozwoju literatury współczesnej. Co go interesuje? “Błysk i urok szczegółu”. Kto jest mu potrzebny? Nie “eschatologiczni prorocy”, lecz “ontologiczni mistycy, jasnowidzący - teraz i dziś - ukryte związki między poszczególnymi przedmiotami i istnieniami”. Analizuje indywidualną wyobraźnię i społeczną mitologię.

3 Źródło: Wojciech Karpiński, Wprowadzenie, [w:] Konstanty Jeleński, Zbiegi okoliczności, Paryż - Kraków 2018, s. 8–9.
RpLgoHAIzhFMo
(Uzupełnij).
21
Ćwiczenie 6

Jak rozumiesz poniższe słowa Wojciecha Karpińskiego o eseju? Czy zgadzasz się z nimi? Uzasadnij swoją odpowiedź.

Wojciech Karpiński Herb wygnania

Esej jest hybrydą i to najczęściej nietrwałą. Traci smak nie tylko poza granicami kultury i języka, ale i generacji, w których powstał. Tu tkwi sekret jego uroku i jego rozlicznych słabości. Cierpi na niedowład formy, tym różni się od poezji; na niedowład wyobraźni, tym różni się od prozy narracyjnej; na niedowład myśli, tym różni się od filozofii.

4 Źródło: Wojciech Karpiński, Herb wygnania, Paryż 1989, s. 55.
RT7ndf2Y1kUB1
(Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z początkiem eseju Pomieszanie języków Stanisława Barańczaka i zapisz w formie mapy myśli, w jakich kierunkach mogłyby potoczyć się dalsze rozważania, zaczynając od haseł: język, tłumaczenie.

RC2xfSZXF3tov1
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
R1OKWcgZ2KKDC
(Uzupełnij).
Stanisław Barańczak Pomieszanie języków

Emigration1Emigration, exile2exile, expatration3expatration - chyba jeszcze parę haseł tego rodzaju da się znaleźć w angielskich słownikach wyrazów bliskoznacznych, i zapewne każdy taki synonim zaczyna się od “e-” czy “ex-”, nostalgicznych przedrostków wyłączenia i wykluczenia. Każdemu “e-” towarzyszy jednak jakieś przeciwstawne co do sensu “in-”, znak inkorporacji, włączenia - nawet gdy występuje w tak ciężkich od obcości słowach jak “intruz” czy “imigrant”. Przypuszczam, że prawie każdy, komu zdarzyło się w życiu przekroczyć niewidzialną granicę między tym “e-” i “in-”, znalazł się przynajmniej raz w sytuacji, w której nawiedziło go dogłębne poczucie semantycznego rozchwiania przenikającego całą jego egzystencję. Dla skrótu można by nazwać to doznanie Syndromem Wieży Babel Emigration, exile, expatration - chyba jeszcze parę haseł tego rodzaju da się znaleźć w angielskich słownikach wyrazów bliskoznacznych, i zapewne każdy taki synonim zaczyna się od “e-” czy “ex-”, nostalgicznych przedrostków wyłączenia i wykluczenia. Każdemu “e-” towarzyszy jednak jakieś przeciwstawne co do sensu “in-”, znak inkorporacji, włączenia - nawet gdy występuje w tak ciężkich od obcości słowach jak “intruz” czy “imigrant”. Przypuszczam, że prawie każdy, komu zdarzyło się w życiu przekroczyć niewidzialną granicę między tym “e-” i “in-”, znalazł się przynajmniej raz w sytuacji, w której nawiedziło go dogłębne poczucie semantycznego rozchwiania przenikającego całą jego egzystencję. Dla skrótu można by nazwać to doznanie Syndromem Wieży Babel

5 Źródło: Stanisław Barańczak, Pomieszanie języków, [w:] Kosmopolityzm i sarmatyzm. Antologia powojennego eseju polskiego, Wrocław 2003, s. 498.
1
2
3
31
Ćwiczenie 8

Zredaguj esej na podany temat: Jaki wpływ na sposób postrzegania świata mają czasy, w których żyjesz? W pracy odwołaj się do własnych doświadczeń. Twoja praca powinna mieć co najmniej 400 słów.

RT7ndf2Y1kUB1
(Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida