Sonet I: O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego

EchejechejEchej, jak gwałtemgwałtemgwałtem obrotne obłokiobrotne obłokiobrotne obłoki
i TytanTytanTytan prędki lotne czasy pędzą,
a chciwa może odciąć rozkosz nędząchciwa może odciąć rozkosz nędząchciwa może odciąć rozkosz nędzą
śmierć – tuż za nami spore czyni kroki.

A ja, co dalej, lepiej cień głęboki
błędów mych widzę, które gęsto jędzągęsto jędzą […] nędzągęsto jędzą
strwożone serce ustawiczną nędzągęsto jędzą […] nędząstrwożone serce ustawiczną nędzą,
i z płaczem ganię młodości mej skoki.

O moc o rozkosz o skarby pilnościpilnościpilności,
choćby nie darmo byłychoćby nie darmo byłychoćby nie darmo były, przedsię szkodzą,
bo naszę chciwośćchciwośćchciwość od swej szczęśliwości
własnejwłasnejwłasnej (co Bogiem zowiemy) odwodzą

niestałe dobra. O stokroć szczęśliwy,
który tych cieniów w czas zna kształt prawdziwy.

cyt1 Źródło: Sonet I: O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego, [w:] Mikołaj Sęp-Szarzyński, Antologia polskiej poezji metafizycznej epoki baroku. Od Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego do Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, oprac. K. Mrowcewicz, Warszawa 1993, s. 49.
echej
gwałtem
obrotne obłoki
Tytan
chciwa może odciąć rozkosz nędzą
gęsto jędzą […] nędzą
pilności
choćby nie darmo były
chciwość
własnej
Sonet II: Na one słowa Jopowe: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore etc.

Z wstydem poczęty człowiek, urodzony
z boleścią, krótko tu na świecie żywie,
i to odmiennieodmiennieodmiennie, nędznie, bojaźliwie,
ginie, od Słońca jak cień opuszczony.

I od takiego, Boże nieskończony,
(w sobie chwalebnie i w sobie szczęśliwie
sam przez się żyjąc) żądasz jakmiarzjakmiarzjakmiarz chciwie
być miłowany i chcesz być chwalony?

Dziwne są Twego miłosierdzia sprawy:
tym się Cherubim – przepaść rozumnościCherubim - przepaść rozumnościCherubim – przepaść rozumności –
dziwi zdumiały i stąd pała prawy
płomień – SerafimPłomień - Serafimpłomień – Serafim w szczęśliwej miłości.

O Święty Panie, daj, niech i my mamy
to, co mieć każesz, i tobie oddamy.

cyt2 Źródło: Sonet II: Na one słowa Jopowe: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore etc., [w:] Mikołaj Sęp-Szarzyński, Antologia polskiej poezji metafizycznej epoki baroku. Od Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego do Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, oprac. K. Mrowcewicz, Warszawa 1993, s. 50.
Job (Jop)
Homo natus de muliere, brevi vivens tempore etc
odmiennie
jakmiarz
Cherubim - przepaść rozumności
Płomień - Serafim
Sonet V: O nietrwałej miłości rzeczy świata tego

I nie miłować ciężko, i miłować
nędzna pociecha, gdy żądzą zwiedzione
myśli cukrującukrowaćcukrują nazbyt rzeczy one,
które i mienić, i muszą się psowaći mienić, i muszą się psowaći mienić, i muszą się psować.

Komu tak będzie dostatkiemdostatkiemdostatkiem smakować
złoto, sceptrsceptrsceptr, sława, rozkosz i stworzone
piękne oblicze, by tym nasycone
i mógł mieć serce, i trwóg się warowaćtrwóg się warowaćtrwóg się warować?

Miłość jest własny bieg bycia naszegoMiłość jest własny bieg bycia naszegoMiłość jest własny bieg bycia naszego,
ale z żywiołów utworzone ciałoz żywiołów utworzone ciałoz żywiołów utworzone ciało –
to chwaląc, co zna początku równegoco zna początku równegoco zna początku równego –
zawodzi duszę, której wszystko mało,

gdy Ciebie, wiecznej i prawej piękności
samej nie widzi – celu swej miłości.

cyt3 Źródło: Sonet V: O nietrwałej miłości rzeczy świata tego, [w:] Mikołaj Sęp-Szarzyński, Antologia polskiej poezji metafizycznej epoki baroku. Od Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego do Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, oprac. K. Mrowcewicz, Warszawa 1993, s. 51–52.
cukrować
i mienić, i muszą się psować
dostatkiem
sceptr
trwóg się warować
Miłość jest własny bieg bycia naszego
z żywiołów utworzone ciało
co zna początku równego
1
Pokaż ćwiczenia:
RKFpv8eHqHz9P11
Ćwiczenie 1
Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz Prawdę, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub Fałsz – jeśli jest fałszywe. Podmiot liryczny w Sonecie I: O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego żałuje, że wcześniej nie dostrzegał marności rzeczy doczesnych, np. bogactwa. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Podmiot liryczny w Sonecie II: Na one słowa Jopowe: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore nie rozumie działania Boga, ale poddaje się Jego woli. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Według podmiotu lirycznego w Sonecie V: O nietrwałej miłości rzeczy świata tego rozkosz, sława, pieniądze pomagają zwalczyć obawę przed śmiercią. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
11
Ćwiczenie 2

Podmiot liryczny w sonetach Mikołaja Sępa Szarzyńskiego ujawnia swoją obecność. Określ, w czyim imieniu się wypowiada. Odpowiedź uzasadnij.

R1dUGcW5TSMwy
(Uzupełnij).
R16psDeUcpEQ811
Ćwiczenie 3
Na podstawie Sonetu II: Na one słowa Jopowe: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore etc. scharakteryzuj Boga i człowieka. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F – jeśli jest fałszywa. Człowiek jest zagubiony, niepewny, jedyną nadzieją jest dla niego boskie miłosierdzie. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Człowiek tylko dzięki swojej wolnej woli potrafi odróżnić dobro od zła i w ten sposób zyskać zbawienie. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Człowiek nie rozumie miłosierdzia Boga, ale poddaje się Jego potędze. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Bóg jest początkiem i końcem, jego potęga jest niezmierzona. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Nieskończony Bóg żąda miłości od bojaźliwego człowieka. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Człowiek może być posłuszny Bogu tylko wtedy, gdy otrzyma od Niego wskazówki i pomoc. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
21
Ćwiczenie 4

W jakim celu Bóg stworzył człowieka? Aby to wytłumaczyć, zinterpretuj ostatnią zwrotkę Sonetu II: Na one słowa Jopowe: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore etc.

RRTXmuJwiQ0OL
(Uzupełnij).
RAXVE8CWlORmL2
Ćwiczenie 5
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
2
Ćwiczenie 5
R1OpSEGyZXhcS
(Uzupełnij).
RDbgdOJ5b3xJg2
Ćwiczenie 6
Na podstawie sonetów Mikołaja Sępa Szarzyńskiego podaj przyczyny lęku, który dręczy człowieka na ziemi. Zaznacz wszystkie prawidłowe odpowiedzi. Możliwe odpowiedzi: 1. śmierć, 2. brak boskiej opieki, 3. bogactwo, 4. krótki czas ludzkiego życia, 5. grzechy, błędy popełniane przez człowieka, 6. młodość
31
Ćwiczenie 7

Na podstawie trzech sonetów wyjaśnij, jakie jest według Mikołaja Sępa Szarzyńskiego prawdziwe przeznaczenie człowieka.

R12HSZ9nzF3ma
(Uzupełnij).
31
Ćwiczenie 8
Zapoznaj się z opisem obrazu siedemnastowiecznego malarza flamandzkiego. Obraz przedstawia Hioba w otoczeniu żony i trzech przyjaciół. Przypomnij sobie biblijną historię Hioba. Napisz krótki dialog między nim a jedną z pozostałych postaci. W dialogu użyj cytatów z utworów Mikołaja Sępa Szarzyńskiego.
Zapoznaj się z opisem obrazu siedemnastowiecznego malarza flamandzkiego. Obraz przedstawia Hioba w otoczeniu żony i trzech przyjaciół. Przypomnij sobie biblijną historię Hioba. Napisz krótki dialog między nim a jedną z pozostałych postaci. W dialogu użyj cytatów z utworów Mikołaja Sępa Szarzyńskiego.
RNX4TZD9whwN9
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R15vRD21H73nz
Gerard Seghers, Cierpiący Hiob
Źródło: dostępny w internecie: Wikimedia Commons.