R1C9ERBND85OP
Obraz przedstawia pejzaż. Na pierwszym planie ogromna, błękitna rzeka. W centrum obrazu, na łódce, znajduje się mężczyzna. Próbuje on dotrzeć na jeden z brzegów rzeki. Jest nagi, przez ramię ma przewieszoną białą szatę. U jego stóp leży człowiek. Po prawej stronie obrazu jest brama, prowadzącą do piekieł. Pod nią siedzi dziwna istota. Piekło ukazane jest jako pełne lawy, popiołu, dymu. Nad bramą znajdują się dusze zmarłych. Próbują wydostać się z piekła. Lewa część obrazu to zielony raj, w którym są łąki, drzewa, skały, wzgórza, błękitne niebo. Na łąkach są zwierzęta oraz anioły. Mają lśniąco białe skrzydła. Rzeka podkreśla granicę obydwu krain.

Wobec śmierci. Filozofia Trenów Jana Kochanowskiego. Tren IX i X 

Źródło: Joachim Patenier, Przeprawa przez Styks, 1515, olej na desce, Muzeum Narodowe Prado.

Kiedy na czarnoleską arkadię pada złowrogi cień Tanatosa, Jan Kochanowski traci kolejno brata Kacpra oraz dwie córki - Hannę i Urszulę. Musi skonfrontować głoszone dotychczas idee z doświadczeniem realnego cierpienia po śmierci bliskich. Wydane w 1580 roku Treny stanowią liryczny dokument kryzysu światopoglądowego Kochanowskiego - humanisty i chrześcijanina oraz prób odzyskania niespodziewanie utraconej przez poetę równowagi wewnętrznej.

Wizja harmonijnego świata obecna w dziełach Jana Kochanowskiego podlega weryfikacji w zetknięciu z doświadczeniem śmierci. Rozum okazuje się bezradny wobec uczuć, które towarzyszą odejściu najbliższej osoby, zwłaszcza gdy jest nią małe dziecko.

Córeczce Urszuli, zmarłej w wieku trzech lat, poeta poświęcił jedno z najbardziej znanych swoich dzieł – cykl Trenów. Czytelnika dotychczasowej jego poezji wprowadzają one w zupełnie nowe obszary doświadczenia i emocji, wcześniej nieobecne w twórczości autora Pieśni.

Twoje cele

  • Poznasz okoliczności powstania Trenów Jana Kochanowskiego.

  • Scharakteryzujesz tren jako gatunek literacki.

  • Wyjaśnisz, na czym polegał kryzys światopoglądowy Jana Kochanowskiego.

  • Rozpoznasz w Trenie IX i X środki artystyczne i wyjaśnisz ich funkcje.

  • Wyjaśnisz, na czym polega uniwersalność i ponadczasowość poezji Jana Kochanowskiego.

  • Poznasz wiersze W. Broniewskiego, które powstały po śmierci jego córki Anki.

Dowiedz się