R1B1UuO6yyZS0
Ilustracja przedstawia antyczne pomieszczenie z balkonami, w których siedzą ludzie. Pomiędzy balkonami znajdują się antyczne kolumny. Na balkonach wiele kobiet i mężczyzn. Wszyscy słuchają mężczyzny przemawiającego na środku sali. Jest on odziany w długą szatę. Stoi z rękami podniesionymi do góry. Ma długie włosy i brodę. Obok niego na mównicy siedzi inny starszy mężczyzna, który słucha przemowy zamyślony.

Przypowieść jako gatunek literacki

Maurycy Gottlieb, Chrystus nauczający w Kafarnaum, 1878‒1879
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Stary Testament składa się z trzech części: Tory (Pięcioksięgu Mojżesza), ksiąg prorockichksiąg mądrościowych.

Chrześcijaństwo uzupełniło zestaw ksiąg o Nowy Testament. Składają się na niego: cztery Ewangelie (autorstwa: św. Mateusza, św. Marka, św. Łukasza i św. Jana), Dzieje Apostolskie, Listy (w większości przypisywane św. Pawłowi) i Apokalipsa św. Jana.

Biblia stanowi ważne źródło kultury i ma charakter uniwersalny, przedstawia bowiem m.in. dzieje ludzkości od stworzenia pierwszego człowieka (Księga Rodzaju) do końca świata (Apokalipsa św. Jana).

RND02weaAXBZN
Ewangeliści (Mateusz, Marek, Łukasz, Jan)
Źródło: Jean Bourdichon [czyt. Żan Bordiszą], 1503, domena publiczna.
Ru5bF0pWaS3u51
Czterej ewangeliści
Źródło: Peter Paul Rubens [czyt. Piter Pałl Rubens], domena publiczna.

Dla chrześcijan szczególne znaczenie mają zamieszczone w Nowym Testamencie cztery Ewangelie autorstwa uczniów Jezusa: Marka, Mateusza, Łukasza i Jana.

Ewangelie mówią o życiu Jezusa i o Jego nauczaniu. Zawarte w nich przypowieści stanowiły niezwykle pomocne źródło w dotarciu do ludzi, były lustrem, w którym zarówno współcześni Chrystusowi, jak i ludzie kolejnych epok mogli odkryć prawdę o sobie i świecie.

Przypowieści, nazywane również parabolami, to krótkie utwory epickie o moralistyczno‑dydaktycznym wydźwięku. Znane były już w starożytnej Grecji i Rzymie. Wiele z nich możemy znaleźć w Nowym Testamencie. Stanowią ważny element literatury parenetycznej i tekstów religijnych na Dalekim i Bliskim Wschodzie.

Co stanowi o mocy przypowieści jako gatunku?

Początkowo nauki Jezusa krążyły w przekazach ustnych i choć zmieniały się szczegóły, zachowały się ich sens i schemat. Charakterystyczne porównania, odnoszące się do życia codziennego słuchaczy, sprawiały, że przemowy Jezusa były dobrze rozumiane i zostały zapamiętane. Jezus z Nazaretu mówił barwnie i posługiwał się w swoich wypowiedziach całymi „obrazami”. Były to wizje tak wyraziste, że stworzyły fundament jednej z największych religii świata.

Ponadczasowość przypowieści ewangelicznych objawia się m.in. w tym, że osoby niewierzące lub wyznawcy innych – poza chrześcijaństwem – religii używają w życiu codziennym (w języku potocznym) zwrotów, które wywodzą się z tego gatunku biblijnego.

R1F9ZOV567OG8
Ćwiczenie 1
Zadanie interaktywne polega na uzupełnieniu wolnych miejsc odpowiednimi wyrazami.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Twoje cele
  • Porównasz cechy trzech gatunków literackich: przypowieści, bajki i mitu.

  • Zinterpretujesz wybrane przypowieści ewangeliczne w celu wyjaśnienia ich przenośnego sensu.

  • Wykażesz obecność porównań i kontrastów w wybranych przypowieściach ewangelicznych.

  • Scharakteryzujesz świat przedstawiony wybranych przypowieści ewangelicznych.