R1XKm20sd9lCy
Na zdjęciu znajduje się plakat z czerwonym napisem: Głosuj trzy razy.

Referendum ludowe 1946 r. i wybory parlamentarne

Plakat propagandowy z roku 1946 – Referendum 3 x TAK. Za czytającym, żołnierz NSZ, przedstawiony jako kolaborant hitlerowski, namawiający do głosowania na NIE
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Podczas konferencji przywódców koalicji antyhitlerowskiej w Jałcie w 1945 r. zapadły decyzje o przeprowadzeniu w Polsce wolnych wyborów. Szczegółowe ustalenia miały zależeć od wyników porozumienia polskich sił politycznych. Gdy w czerwcu 1945 r. powstał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej, komuniści mogli triumfować, bowiem został on przez nich zdominowany, mimo protestów rządu londyńskiego. Powstałe w ten sposób władze nie zdołały zyskać zaufania społecznego. W dodatku Polska Partia Komunistyczna dążyła do stworzenia bloku wyborczego legalnie działających w Polsce partii – chodziło o to, aby zamiast w pełni demokratycznych wyborów niejako odgórnie podzielić mandaty między Polską Partię Komunistyczną (PPR), Polską Partię Socjalistyczną (PPS), Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL), Stronnictwo Ludowe (SL), Stronnictwo Demokratyczne (SD) i Stronnictwo Pracy (SP). Na to absolutnie nie zgadzało się PSL i kierujący nim Stanisław Mikołajczyk, obawiając się marginalizacji i odsunięcia ludowców od władzy. W efekcie w Polsce utworzyły się dwa przeciwstawne obozy polityczne: komunistyczny, określający siebie jako tzw. blok demokratyczny (w którego skład weszły PPR, PPS, SL i SD) oraz polityczna opozycja PSL i SP.

Komuniści starali się więc jak najbardziej opóźnić wybory parlamentarne, tak aby do czasu ich przeprowadzenia maksymalnie rozbudować aparat represji, stłumić wszelką opozycję i całkowicie kontrolować państwo. Sprawdzianem miało być referendum.

R1awH7R7PU7En1
Linia chronologiczna przedstawia następujące wydarzenia. 1939 rozpoczęcie drugiej wojny światowej. 27 lipca 1944, podpisanie porozumienia o polsko sowieckiej granicy państwowej. Od 4 do 11 lutego 1945, konferencja jałtańska. 8 maja 1945, zakończenie drugiej wojny światowej. 28 czerwca 1945, utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.  14 październik 1945, zawarcie przez Polskę umowy, której przedmiotem była pomoc z UNRPA. 30 czerwca 1946, przeprowadzenie referendum. 19 stycznia 1947, przeprowadzenie wyborów parlamentarnych. 5 luty 1947, wybór Bolesława Bieruta na prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej. 4 kwiecień 1949, utworzenie NATO.
Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Twoje cele
  • Przeanalizujesz pytania referendum oraz to, w jakiej atmosferze przebiegało.

  • Wyjaśnisz, dlaczego opozycja nie popierała głosowania „3XTAK”.

  • Scharakteryzujesz sposoby wykorzystywane przez komunistów, aby zdobyć i utrzymać władzę.