RsRUpOSwCm0zQ
Na obrazie znajduje się posiedzenie Pierwszego Sejmu w Łęczycy. Wewnątrz kościoła, w sali której widoczne są witraże w oknach, obrazy świętych na ścianach, wysokie kolumny z łukami zgromadzona jest grupa ludzi. Centralnej części zgromadzenia na wielkiej skrzyni znajdują się insygnia królewskie oraz kościelne. W tle jedna z postaci trzyma sztandar Polski z białym orłem. Męska postać stojąca obok skrzyni odczytuje zebranym coś z pergaminu.

Polski parlamentaryzm: sejmiki i sejm walny

Jan Matejko, Pierwszy sejm w Łęczycy, 1888 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Wygaśnięcie dynastii Piastów w Polsce przyczyniło się do umocnienia pozycji politycznej stanu szlacheckiego. Wykorzystując problemy związane z przejęciem sukcesji, szlachta uzależniała formalne poparcie dla kandydatów do tronu – najpierw Andegawenów, a później Jagiellonów – od nadania jej nowych przywilejów. Pierwsze przywileje uzyskane na przełomie XIV i XV w. zagwarantowały prawa osobiste szlachty. Na mocy przywileju koszyckiego szlachta uzyskała ograniczenie obowiązku służby wojskowej, Władysław Jagiełło zagwarantował nietykalność majątku szlacheckiego i wolności osobistej; odtąd szlachcic bez wyroku sądowego nie mógł być pozbawiony majątku i zostać uwięziony. Jednocześnie szlachta stopniowo monopolizowała w swoim ręku władzę polityczną.

R16eAqDGpJQKj1
Linia chronologiczna przedstawia następujące wydarzenia.  1447 r. – 1492 r. - Panowanie Kazimierza Jagiellończyka w Polsce. 1454 r. – podpisanie przywileju nieszawskiego.  1492 r. – objęcie władzy w Polsce przez Jana Olbrachta. 1493 r. – zwołanie sejmu przez Jana Olbrachta. 1496 r. – wydanie przywileju piotrkowskiego. 1506 – 1548 – panowanie Zygmunta Pierwszego Starego w Polsce. 1548 – 1572 – panowanie Zygmunta Drugiego Augusta w Polsce. 1569 r. - zawarcie Unii Lubelskiej, powstanie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. 1576 – 1586 – panowanie Stefana Batorego w Polsce. 1578 r. – powstanie Trybunału Koronnego.
Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Twoje cele
  • Przedstawisz początki i powstanie sejmu walnego.

  • Wyjaśnisz, dlaczego zasada „nic nowego” była tak ważna dla szlachty.

  • Dokonasz klasyfikacji sejmików ziemskich.

  • Przeanalizujesz, czy posłowie niezgadzający się z większością mieli szansę na uwzględnienie ich zdania.