Wprowadzenie

Dla wielu nauczycieli wychowania przedszkolnego wrzesień w pracy kojarzy się nie najlepiej. A to za sprawą adaptacji nowych przedszkolaków, która może wiązać się z wyzwaniami dotyczącymi przeprowadzenia przez ten proces zarówno zagubione dzieci, jak i zatroskanych rodziców. Przedszkolak w okresie adaptacji może odczuwać szereg nieprzyjemnych emocji, z którymi nie zawsze potrafi sobie poradzić. Źródłem lęku w tym specyficznym dla dziecka czasie może być utrata poczucia bezpieczeństwa związana z nieobecnością rodziców, brak umiejętności samodzielnego zaspokojenia własnych potrzeb (czynności samoobsługowe, jedzenie, ubieranie się), nieukształtowane umiejętności nawiązywania relacji rówieśniczych oraz przebywanie w nowym, nieznanym miejscu (Szurowska, 2019).

Adaptacja bardzo często jest powodem stresu nie jedynie dla początkującego nauczyciela. Stanowi ona bowiem wyzwanie, które podejmuje nauczyciel, przeprowadzając dziecko przez ten trudny emocjonalnie dla niego czas, nie tylko odpowiadając na potrzeby rodziców, lecz także zmagając się z własnymi nie zawsze przyjemnymi emocjami. Co zatem można zrobić, aby odczarować proces adaptacji w odczuciach i doświadczeniach nauczycieli? Z pewnością ułatwią to wiedza i świadomość, czym jest proces adaptacji i czym jest on uwarunkowany oraz jakie mogą wystąpić trudności i jakie można realizować strategie postępowania. Warto jednak zaznaczyć, że nie ma czarodziejskiej różdżki ani gotowej instrukcji do zastosowania, aby adaptacja była szybka i zawsze bezproblemowa. Jest to bowiem proces niezwykle indywidualny i zależny od wielu różnych aspektów. Liczne doniesienia i raporty z badań (Jankowska, Watola, 2012; Brzezińska, Czub, Ożadowicz, 2012; Gierszewska, 2018) pozwalają uwzględnić uwarunkowania procesu adaptacji oraz projektować skuteczne działania interwencyjne, jednak żadne skrypty czy recepty nie zadziałają bez pedagogicznej wrażliwości, uważności, empatii oraz życzliwego zaangażowania nauczyciela.