Wprowadzenie

Funkcjonowanie człowieka z perspektywy psychologicznej, najogólniej rzecz biorąc, można podzielić na obszar poznawczy oraz obszar osobowościowy. Obszar poznawczy obejmuje m.in.: spostrzeganie, pamięć, uczenie się, uwagę, myślenie, klasycznie rozumianą inteligencję. Z kolei obszar osobowościowy obejmuje m.in.: funkcjonowanie emocjonalne, społeczne, motywację. W codziennym funkcjonowaniu obszary te się zazębiają, a procesy poznawcze ściśle wiążą się z procesami emocjonalnymi czy motywacyjnymi. Niemniej jednak taki podział jest przydatny do opisu funkcjonowania człowieka, a zarazem dość wyraźny i naturalny.

Szkoła, ze swoją funkcją edukacyjną, jest w znacznie większym stopniu skoncentrowana na obszarze poznawczym niż osobowościowym. Edukacja, przekazywanie wiedzy oraz kształcenie kompetencji przedmiotowych odbywa się jednak w kontekście osobowości uczniów, a niniejszy materiał jest właśnie przewodnikiem po tym obszarze.

Osobowość można zdefiniować jako zbiór wzorców zachowania, które są względnie stałe dla danej osoby i odróżniają ją od innych osób. Zatem to osobowość odpowiada np. za to, że jedna osoba chętnie przebywa z innymi ludźmi, inna woli przebywać sama, a jeszcze inna wolałaby przebywać w towarzystwie innych osób, ale nie potrafi nawiązać kontaktu i obawia się odrzucenia. Taki wzorzec zachowania przejawia się w różnych sytuacjach – zarówno w szkole, jak i poza nią, na zajęciach pozaszkolnych czy w sytuacjach towarzyskich. Mówimy wówczas o stałości międzysytuacyjnej, co oznacza, że dany wzorzec zachowania przejawia się w różnych sytuacjach. Taki wzorzec zachowania składający się na osobowość jest również dość trwały, a osoba przejawia dany wzorzec przez długi czas, co nazywamy stałością międzyczasową.