RUK83Ud9f5KEb
Zdjęcie przedstawia ludzi. Stoją oni w ciasnym rzędzie. Są to mężczyźni i kobiety ubrani w koszulki lub swetry. Dwóch mężczyzn trzyma flagi Polski. Znajdują się oni na tle metalowej siatki.

Przekształcenia ustrojowe w Europie Środkowej i Wschodniej na przełomie lat 80. i 90. XX w.

Bałtycki łańcuch był ludzkim łańcuchem utworzonym przez około dwa miliony ludzi domagających się niepodległości krajów bałtyckich od Związku Sowieckiego.
Źródło: Rimantas Lazdynas, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Początków upadku komunizmu w krajach Europy Środkowo‑Wschodniej należy dopatrywać się na przełomie lat 70. i 80. XX w. Wybór na papieża Karola Wojtyły w 1978 r. wzmógł w Polsce uczucia patriotyczne i miał ważny wpływ na powstanie niezależnego od władz związku zawodowego NSZZ „Solidarność”.

W 1981 r. prezydentem Stanów Zjednoczonych został Ronald Reagan, który postanowił osłabić „imperium zła”, czyli Związek Sowiecki, i pomóc krajom pozostającym pod politycznym i gospodarczym wpływem ZSRS. W tych działaniach popierała go konserwatywna brytyjska premier Margaret Thatcher). Amerykański prezydent wspierał ruch antykomunistyczne w różnych częściach świata (w tym polską „Solidarność”) i rozpoczął wyścig zbrojeń (tzw. gwiezdne wojny), których ZSRS nie miał szans wygrać. Stany Zjednoczone udzielały również poparcia i pomocy Afgańczykom, którzy od 1979 r. prowadzili na swoim terytorium wojnę ze Związkiem Sowieckim.

Po kilku latach ta sytuacja doprowadziła do bankructwa, a w konsekwencji do rozpadu ZSRS. Związek Sowiecki nie miał już ani sił ani środków, by tłumić ruchy niepodległościowe w krajach, które były w strefie jego wpływów od końca II wojny światowej. Fala uwalniania się kolejnych krajów spod dominacji sowieckiej była już nie do zatrzymania. Jednak po okresie entuzjazmu związanego z tzw. Jesienią Ludów musiały się one zmierzyć z wieloma problemami i wyzwaniami związanymi z procesami transformacji.

R18FMLXXQyn2t1
Linia chronologiczna przedstawia okres od 1978 do 1997 roku. 16 października 1978 roku nastąpił początek pontyfikatu Jana Pawła drugiego. Od 6 lutego do 4 kwietnia 1989 roku obrady Okrągłego Stołu w Polsce. W nocy z 9 na 10 listopada 1989 roku upadek muru berlińskiego. 3 października 1990 roku zjednoczenie Niemiec. 22 grudnia 1990 roku wybranie na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Wałęsy. 31 grudnia 1992 roku podzielenie Czechosłowacji na dwa państwa. Od 1991 do 1995 roku wojna domowa w Jugosławii. 1 listopada 1993 roku powstanie Unii Europejskiej. 2 kwietnia 1997 roku uchwalenie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Twoje cele
  • Wyjaśnisz, jaki wpływ na zmiany zachodzące w innych krajach Europy Środkowo‑Wschodniej miała działalność „Solidarności”.

  • Wybierzesz wydarzenia, które twoim zdaniem miały decydujące znaczenie dla rozpoczęcia zmian zachodzących w Europie Środkowej i Wschodniej.

  • Wskażesz, jak przebiegał proces zmian w wielu europejskich krajach komunistycznych.