Karta pracy podsumowująca opanowanie treści zajęć realizowanych zgodnie z metodologią STEM w oparciu o zasoby Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej, opracowana w ramach rządowego programu wspierania organów prowadzących szkoły i placówki w rozwijaniu umiejętności cyfrowych dzieci i młodzieży na lata 2025‑2029 – „Cyfrowy Uczeń” (Dz.U.2025.1254)
Imię i nazwisko autora:
Izabela Okrzesik - Frąckowiak
bg‑azure
Karta pracy
Wprowadzenie do karty pracy
Podczas zajęć będziesz samodzielnie badać przemiany energii mechanicznej oraz sprawdzać, w jakich sytuacjach zasada zachowania energii jest spełniona, a kiedy pojawiają się straty. Zadania w tej karcie pracy pomogą Ci przeanalizować podstawowe zależności, wykonać obliczenia, zinterpretować animacje i połączyć teorię z doświadczeniami wykonywanymi w pracowni STEM. Wszystkie polecenia odwołują się do konkretnych ćwiczeń i materiałów dostępnych na stronie ZPE.
R1bS3jyXqoDrJ
Ćwiczenie 1
Od skalnej ściany na wysokości dwadzieścia m nad drogą oderwał się głaz o masie pięćset kg. Jaką wartość osiągnęła energia kinetyczna głazu tuż nad jezdnią, jeśli opory ruchu pomijamy? Zaznacz poprawną odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Tyle, ile wynosiła jego energia potencjalna na początku, czyli sto tysięcy J., 2. Tyle, ile wynosiła jego energia potencjalna na początku, czyli dziesięć tysięcy J., 3. Więcej niż sto tysięcy J., 4. Tyle, ile wynosiła jego energia potencjalna na początku, czyli sto tysięcy N., 5. dziesięć tysięcy N., 6. Nie można ustalić, bo nie wiemy po jakim torze spadał głaz.
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
RHAUkpxRm4z6f
Ćwiczenie 2
Łączenie par. Oceń prawdziwość poniższych zdań. Przy każdym zdaniu w tabeli zaznacz „Prawda” albo „Fałsz”.. Całkowita energia mechaniczna układu jest zawsze stała.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jeśli suma energii kinetycznej i potencjalnej układu nie zmienia się, to oznacza, że siły zewnętrzne nie wykonują nad nim pracy.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jeśli znamy wysokość, na jaką doleciała wyrzucona pionowo do góry piłka o masie zero przecinek jeden kg, to możemy oszacować jej energię kinetyczną w momencie startu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zasada zachowania energii nie ma praktycznego znaczenia, ponieważ zawsze występują jakieś opory ruchu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Łączenie par. Oceń prawdziwość poniższych zdań. Przy każdym zdaniu w tabeli zaznacz „Prawda” albo „Fałsz”.. Całkowita energia mechaniczna układu jest zawsze stała.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jeśli suma energii kinetycznej i potencjalnej układu nie zmienia się, to oznacza, że siły zewnętrzne nie wykonują nad nim pracy.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jeśli znamy wysokość, na jaką doleciała wyrzucona pionowo do góry piłka o masie zero przecinek jeden kg, to możemy oszacować jej energię kinetyczną w momencie startu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zasada zachowania energii nie ma praktycznego znaczenia, ponieważ zawsze występują jakieś opory ruchu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 3
Żongler rzuca talerz pionowo w górę z prędkością początkową .
Oblicz maksymalną wysokość, na jaką wzniesie się talerz, przyjmij .
R15ChFu90PZAE
Talerz wzniesie się maksymalnie na wysokość Tu uzupełnij m.
Talerz wzniesie się maksymalnie na wysokość Tu uzupełnij m.
Źródło: ZPE, licencja: CC BY 3.0.
Narysuj pozycję, jaką powinien mieć talerz, aby opór powietrza był jak najmniejszy.
RJKZV3IYQ2dr4
Interaktywny szkicownik, przejdź do trybu dostępności aby włączyć zadanie.
Interaktywny szkicownik, przejdź do trybu dostępności aby włączyć zadanie.
W jakiej pozycji powinien być talerz, aby opór powietrza był jak najmniejszy? Odpowiedź zapisz w polu poniżej.
RHPJVFcD0OQpC
(Uzupełnij).
Opór powietrza zależy od pola powierzchni prostopadłego do wektora prędkości i prędkości ciała.
2.
R1QLSZjpQIjzf
Talerz powinien być ustawiony pionowo, a więc jego powierzchnie płaskie powinny być skierowane prostopadle do kierunku ruchu.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R5tqTyC8qvjJc
Ćwiczenie 4
Zaznacz poprawną odpowiedź. W zderzeniach doskonale sprężystych Możliwe odpowiedzi: 1. zachowana jest tylko energia kinetyczna., 2. zachowany jest tylko pęd., 3. zachowana jest energia kinetyczna i pęd.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1u39d5ixAzBw
Ćwiczenie 5
Zaznacz poprawną odpowiedź. W zderzeniu niesprężystym: Możliwe odpowiedzi: 1. energia kinetyczna nie zmienia się., 2. energia kinetyczna zmienia się., 3. zmienia się tylko pęd., 4. zmienia się energia kinetyczna i pęd.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1CUIdMMSh3L8
Ćwiczenie 6
Uzupełnij zdania. Podczas zderzenia centralnego doskonale 1. niesprężystego, 2. tych samych, 3. sprężystego, 4. niesprężystego, 5. przeciwnych, 6. sprężystego dwa ciała poruszające się naprzeciwko siebie odbijają się od siebie i poruszają w 1. niesprężystego, 2. tych samych, 3. sprężystego, 4. niesprężystego, 5. przeciwnych, 6. sprężystego kierunkach. Podczas zderzenie centralnego doskonale 1. niesprężystego, 2. tych samych, 3. sprężystego, 4. niesprężystego, 5. przeciwnych, 6. sprężystego dwa ciała poruszające się naprzeciwko siebie łączą się ze sobą.
Uzupełnij zdania. Podczas zderzenia centralnego doskonale 1. niesprężystego, 2. tych samych, 3. sprężystego, 4. niesprężystego, 5. przeciwnych, 6. sprężystego dwa ciała poruszające się naprzeciwko siebie odbijają się od siebie i poruszają w 1. niesprężystego, 2. tych samych, 3. sprężystego, 4. niesprężystego, 5. przeciwnych, 6. sprężystego kierunkach. Podczas zderzenie centralnego doskonale 1. niesprężystego, 2. tych samych, 3. sprężystego, 4. niesprężystego, 5. przeciwnych, 6. sprężystego dwa ciała poruszające się naprzeciwko siebie łączą się ze sobą.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R16Yzq0VU6Vxk
Ćwiczenie 7
Łączenie par. Zaznacz Prawda jeśli zdanie jest prawdziwe lub Fałsz jeśli jest fałszywe.. Zderzenie samochodów jest zderzeniem doskonale sprężystym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zderzenie samochodów jest zderzeniem doskonale niesprężystym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Podczas zderzenia samochodów zachowany jest pęd układu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Podczas zderzenia samochodów nie jest zachowana energia kinetyczna.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Łączenie par. Zaznacz Prawda jeśli zdanie jest prawdziwe lub Fałsz jeśli jest fałszywe.. Zderzenie samochodów jest zderzeniem doskonale sprężystym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Zderzenie samochodów jest zderzeniem doskonale niesprężystym.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Podczas zderzenia samochodów zachowany jest pęd układu.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Podczas zderzenia samochodów nie jest zachowana energia kinetyczna.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RvR32uv7wqx1Y
Ćwiczenie 8
Do rysunków dobierz rodzaje zderzeń.
Do rysunków dobierz rodzaje zderzeń.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1TxCY1hCjjFy
Ćwiczenie 8
Dopasuj rodzaj zderzenia do sytuacji.
Dopasuj rodzaj zderzenia do sytuacji.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 9
Określ, co stanie się z energią kinetyczną i pędem, gdy samochód o masie zwiększy swoją prędkość od do .
R1IhSg95cQZ6o
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Policz energię i pęd, jakie miał samochód przed i po przyspieszeniu.
Nastąpi czterokrotny wzrost energii kinetycznej i dwukrotny wzrost pędu.
Ćwiczenie 10
R1QEISDnnAson
Zaznacz dwie prawidłowe odpowiedzi. Ciało o masie pięciuset gramów poruszające się z prędkością pięćdziesięciu czterech kilometrów na godzinę posiada
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RbcXIpMgrVSqT1
Ćwiczenie 11
Wskaż, który wzór poprawnie opisuje całkowitą energię mechaniczną ciała o masie m, poruszającego się z poziomo skierowaną prędkością v na wysokości h nad Ziemią. Przyjmij, że na Ziemi energia potencjalna ciała wynosi zero. Możliwe odpowiedzi: 1. E, równa się, m g h, minus, początek ułamka, m v indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, mianownik, dwa, koniec ułamka, 2. E, równa się, początek ułamka, m v indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, mianownik, dwa, koniec ułamka, 3. E, równa się, m g h, plus, początek ułamka, m v indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, mianownik, dwa, koniec ułamka, 4. E, równa się, m g h, plus, początek ułamka, m v, mianownik, dwa, koniec ułamka
RUyC1jZLPrsz31
Ćwiczenie 12
Wskaż wszystkie sytuacje, w których energia mechaniczna ciała jest zachowana. Możliwe odpowiedzi: 1. lecąca tuż nad jeziorem kaczka ląduje na jego powierzchni i hamuje pod wpływem tarcia o wodę, 2. podczas zabawy jo‑jo jest nawijane i rozwijane z nitki, 3. narciarz wjeżdża poruszającą się ze stałą prędkością kolejką krzesełkową na szczyt góry, 4. na powierzchni Księżyca, gdzie brak jest atmosfery, kosmonauta upuścił piórko i porusza się ono w polu grawitacyjnym Księżyca
Rol6EBloUpkPl1
Ćwiczenie 13
W poniżej przedstawionych sytuacjach energia mechaniczna ciała zmienia się. Wskaż powód zmiany energii w każdym przypadku. Po wciśnięciu hamulców, energia kinetyczna samochodu maleje Możliwe odpowiedzi: 1. z powodu pracy wykonywanej przez siły tarcia., 2. z powodu pracy wykonanej przez siłę ciągu silnika., 3. ze względu na pracę siły wyporu powietrza., 4. ze względu na pracę siły oporu powietrza. Energia kinetyczna pręta opuszczanego za pomocą dźwigu ruchem jednostajnym pozostaje stała Możliwe odpowiedzi: 1. z powodu pracy wykonywanej przez siły tarcia., 2. z powodu pracy wykonanej przez siłę ciągu silnika., 3. ze względu na pracę siły wyporu powietrza., 4. ze względu na pracę siły oporu powietrza. Energia mechaniczna wyrzuconej piłki ulegnie zmianie Możliwe odpowiedzi: 1. z powodu pracy wykonywanej przez siły tarcia., 2. z powodu pracy wykonanej przez siłę ciągu silnika., 3. ze względu na pracę siły wyporu powietrza., 4. ze względu na pracę siły oporu powietrza. Energia mechaniczna wznoszącego się ze stałą szybkością balonu wzrośnie Możliwe odpowiedzi: 1. z powodu pracy wykonywanej przez siły tarcia., 2. z powodu pracy wykonanej przez siłę ciągu silnika., 3. ze względu na pracę siły wyporu powietrza., 4. ze względu na pracę siły oporu powietrza.
W poniżej przedstawionych sytuacjach energia mechaniczna ciała zmienia się. Wskaż powód zmiany energii w każdym przypadku. Po wciśnięciu hamulców, energia kinetyczna samochodu maleje Możliwe odpowiedzi: 1. z powodu pracy wykonywanej przez siły tarcia., 2. z powodu pracy wykonanej przez siłę ciągu silnika., 3. ze względu na pracę siły wyporu powietrza., 4. ze względu na pracę siły oporu powietrza. Energia kinetyczna pręta opuszczanego za pomocą dźwigu ruchem jednostajnym pozostaje stała Możliwe odpowiedzi: 1. z powodu pracy wykonywanej przez siły tarcia., 2. z powodu pracy wykonanej przez siłę ciągu silnika., 3. ze względu na pracę siły wyporu powietrza., 4. ze względu na pracę siły oporu powietrza. Energia mechaniczna wyrzuconej piłki ulegnie zmianie Możliwe odpowiedzi: 1. z powodu pracy wykonywanej przez siły tarcia., 2. z powodu pracy wykonanej przez siłę ciągu silnika., 3. ze względu na pracę siły wyporu powietrza., 4. ze względu na pracę siły oporu powietrza. Energia mechaniczna wznoszącego się ze stałą szybkością balonu wzrośnie Możliwe odpowiedzi: 1. z powodu pracy wykonywanej przez siły tarcia., 2. z powodu pracy wykonanej przez siłę ciągu silnika., 3. ze względu na pracę siły wyporu powietrza., 4. ze względu na pracę siły oporu powietrza.
2
Ćwiczenie 14
RpdJaYDQfRVel
Na huśtawce siedzi dziecko o masie m = 25 kg. Aby wprawić huśtawkę w ruch, ojciec dziecka wychyla ją o h = 0,5 m w górę. Wyznacz maksymalną prędkość, jaką uzyska dziecko na huśtawce, jeśli praca sił oporu stanowi 15% początkowej energii mechanicznej dziecka. Przyjmij wartość g = 9,81 m/s2. Wynik podaj z dokładnością do dwóch cyfr znaczących. Odpowiedź: v = Tu uzupełnij m/s.
Na huśtawce siedzi dziecko o masie m = 25 kg. Aby wprawić huśtawkę w ruch, ojciec dziecka wychyla ją o h = 0,5 m w górę. Wyznacz maksymalną prędkość, jaką uzyska dziecko na huśtawce, jeśli praca sił oporu stanowi 15% początkowej energii mechanicznej dziecka. Przyjmij wartość g = 9,81 m/s2. Wynik podaj z dokładnością do dwóch cyfr znaczących. Odpowiedź: v = Tu uzupełnij m/s.
Początkowa energia potencjalna zostanie zamieniona w najniższym punkcie toru huśtawki na pracę sił tarcia i energię kinetyczną .
3
Ćwiczenie 15
R1SibwxIvC9KU
Dźwig unosi stalową belkę o masie m = 400 kg na wysokość h = 15 m. Przyjmij wartość g = 9,81 m/s2.
a) Oblicz, jaką pracę wykonałby dźwig przy unoszeniu belki ruchem jednostajnym. b) Oblicz, jaką pracę wykonałby dźwig przy unoszeniu belki ruchem jednostajnie przyspieszonym z przyspieszeniem a= 0,19 m/s2. c) Dlaczego otrzymane wyniki różnią się od siebie? Odpowiedź: a) W = Tu uzupełnij J, b) W = Tu uzupełnij J,
Dźwig unosi stalową belkę o masie m = 400 kg na wysokość h = 15 m. Przyjmij wartość g = 9,81 m/s2.
a) Oblicz, jaką pracę wykonałby dźwig przy unoszeniu belki ruchem jednostajnym. b) Oblicz, jaką pracę wykonałby dźwig przy unoszeniu belki ruchem jednostajnie przyspieszonym z przyspieszeniem a= 0,19 m/s2. c) Dlaczego otrzymane wyniki różnią się od siebie? Odpowiedź: a) W = Tu uzupełnij J, b) W = Tu uzupełnij J,
W pierwszym przypadku siła działająca na belkę jest równa jej ciężarowi. W drugim przypadku siła ta musi być większa, gdyż belka porusza się z przyspieszeniem.
Odp. na pytanie c): W obu przypadkach praca dźwigu prowadzi do wzrostu energii mechanicznej belki. W pierwszym przypadku belka porusza się ruchem jednostajnym, co oznacza, że dźwig działa na belkę siłą równą jej ciężarowi. W drugim przypadku, belka porusza się z przyspieszeniem, co oznacza, że dźwig musi działać na belkę siłą większą, niż jej ciężar. Większa siła działająca na tej samej drodze oznacza większą wartość pracy.
Podsumowanie
Napisz krótko (3–5 zdań):
Czego nauczyłeś/aś się dzięki wykonaniu zadań z karty pracy?
Co było dla Ciebie najtrudniejsze i dlaczego?
W jaki sposób wykorzystasz zdobytą wiedzę podczas pracy projektowej w pracowni STEM?
Czy umiesz teraz wyjaśnić, dlaczego energia w układzie izolowanym jest zachowana?