Stany skupienia materii
Jeśli oglądałeś w telewizji erupcję wulkanu, być może zafascynował cię wygląd ciekłej skały. Dlaczego zmieniła się ona w bazalt, gdy wystygła? A czy mogłaby wyparować? Jeśli chcesz poznać odpowiedzi na te pytania, czytaj dalej.
![Zdjęcie przedstawia morski krajobraz podbiegunowy. Na idealnie gładkim morzu pływają większe i mniejsze kry. Niebo jest pochmurne. Nigdzie nie widać żadnych zwierząt, ani ludzi.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/Rys794F59JYoP/1707123234/l9t614EituLeppe9XyF3sigboxiOHA2k.jpeg)
kinetyczno‑cząsteczkową teorię budowy materii;
budowę cząsteczki;
wymieniać przykłady substancji występujących w trzech stanach skupienia;
opisywać różnice między ciałem stałym, cieczą i gazem (na podstawie kinetyczno‑cząsteczkowej teorii budowy materii);
charakteryzować procesy przejścia między poszczególnymi stanami (fazami) skupienia.
Trzy stany skupienia
Gaz, ciecz i ciało stałe to trzy stany skupienia materii. Na zdjęciach widać kostkę lodu, wodę w szklance i kropelki mgły będące wynikiem skroplenia się pary wodnejpary wodnej.
![Grafika składa się z trzech zdjęć. Idąc od lewej. Na pierwszym zdjęciu znajduje się przezroczysta szklanka, w której znajduje się kilka kostek lodu. Drugie zdjęcie przedstawia szklankę z wodą. Na trzecim zdjęciu znajduje się porcelanowa filiżanka, nad którą unosi się dym, którym są kropelki mgły, które są wynikiem skroplenie się pary wodnej.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/RL6W5sUltoNLu/1648649723/2IJtIP6AgRvVTdQodwLrdTCtXopMO2iT.png)
Mogłoby się wydawać, że parę wodnąparę wodną można zobaczyć. Tak jednak nie jest – to bezbarwny gaz. Tym, co zwykle określamy mianem pary wodnejpary wodnej i widzimy nad czajnikiem w postaci małej chmurki, są kropelki wody – takie same jak te tworzące chmury. Na zdjęciach znajduje się jeszcze jeden stan skupienia wody – lód, czyli woda w postaci ciała stałego.
Nasuwa się wniosek, że ta sama substancja (tutaj: woda) może występować w trzech różnych fazach (stanach skupienia):
faza lotna (para wodnapara wodna, gaz);
faza ciekła (woda);
faza stała (lód).
Formy te różnią się tylko sposobem ułożenia cząsteczek i siłą oddziaływań między nimi.
Przyporządkuj poniżej postacie wody do ich stanu skupienia.
śnieg, szron, rosa, lód, woda, mgła, para wodna
Gaz | |
---|---|
Ciecz | |
Ciało stałe |
Zmiany stanów skupienia i ich wpływ na kształt i objętość ciał
![Fotografia szklanki z lodem. Wewnątrz szklanki kilka kawałków lodu. Szklanka stoi na stole. Niektóre z kostek się topią, na dnie widać cienką warstwę wody.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1HuYfOI9ZOg3/1648649728/2BDWZOW5nC81ZiT4sGafejSHc6bTOvUk.jpg)
Jaki wpływ na kształt i objętość ciała wywiera stan jego skupienia?
Kostka lodu (ciało stałe) zarówno w szklance, jak i poza nią ma taką samą objętość i taki sam kształt. Ciecze zachowują się inaczej. Gdyby nasza kostka lodu się stopiła, to niewątpliwie przybrałaby kształt naczynia, w którym została umieszczona. Jednak objętość powstałej wody byłaby taka sama – niezależnie od kształtu naczynia, w którym by się znalazła.
Próba przemiany wody w parę wodną spowodowałaby, że para wypełniłaby nie tylko szklankę, lecz także całe pomieszczenie.
Ciała stałe mają określony kształt i określoną objętość.
Ciecze przyjmują kształt naczynia, w którym się znajdują, ale ich objętość nie zmienia się.
Gazy – podobnie jak ciecze – przybierają kształt naczynia, w którym zostały umieszczone, lecz w przeciwieństwie do cieczy wypełniają całą jego objętość.
Dokonaj odpowiedniego podziału właściwości ciał stałych, cieczy i gazów na podstawie kinetyczno-cząsteczkowej teorii budowy materii.
Oddziaływania między cząsteczkami są słabe., Oddziaływania między cząsteczkami są bardzo silne., Oddziaływania między cząsteczkami mają miejsce tylko podczas zderzeń., Przyjmują kształt naczynia i wypełniają całą jego objętość., Przyjmują kształt naczynia i mają określoną objętość., Mają swój określony kształt i objętość., Cząsteczki drgają wokół położeń równowagi., Odległości pomiędzy cząsteczkami są wiele rzędów wielkości większe niż ich średnica.
Ciała stałe | |
---|---|
Ciecze | |
Gazy |
Wpływ temperatury na zmiany stanu skupienia ciał
W otaczającym nas świecie często dochodzi do zmian stanów skupienia ciał. Przykładowo: gdy wrzucamy kostkę lodu do napoju, jest ona ciałem stałym, jednak szybko może się zmienić w ciecz. Innym przykładem jest żelazo, które najczęściej widzimy w postaci ciała stałego, ale gdy podgrzejemy ten metal w piecu hutniczym do temperatury ok. , to zamieni się w ciecz. Rtęć, stosowana w termometrach laboratoryjnych, w temperaturze pokojowej jest cieczą, jednak po ochłodzeniu do temperatury poniżej staje się ciałem stałym. Przyjrzyj się, w jaki sposób można zmieniać stany skupienia ciał i jak nazywają się procesy, które do tych zmian prowadzą.
Topnienie
![](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/RmSzQAMeyqpSP/1712755384/2cdgj02Z5oiLECfFWY35QLt8C7WYSNIO.jpg)
Film dostępny pod adresem /preview/resource/RmSzQAMeyqpSP
Film prezentujący proces topnienia ciała stałego na przykładzie stopu Wooda.
Kiedy ogrzewamy ciało stałe, powodujemy wzrost amplitudy drgań cząsteczek wokół ich położeń równowagi. Gdy w wysokiej temperaturze cząsteczki znajdują się wystarczająco daleko od siebie, ciało stałe zmienia się w ciecz. Mówimy wówczas, że zaszło zjawisko topnieniatopnienia. Użyty w filmie stop Woodastop Wooda składa się z kadmu, ołowiu, cyny i bizmutu.
Poniższa aplikacja przedstawia zachowanie się cząsteczek wody w stanie stałym, podczas topnieniatopnienia i w stanie stałym.
![](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1DCbP6qGVOxt/1648649769/uRyY8QjrbT8Y1UydiDfMmCqPxH45eEHC.jpg)
Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/b/PZl4tDhTQ
Zaznacz prawidłową odpowiedź.
- Temperatura topnienia zależy od rodzaju substancji.
- Topnienie dowolnej substancji zachodzi tylko w temperaturze 0°C.
- Temperatura topnienia ciała zależy od temperatury otoczenia.
Krzepnięcie
Podczas ochładzania cieczy, czyli zmniejszania energii cząsteczek, z których jest ona zbudowana, w pewnej temperaturze ciecz zmienia swój stan skupienia na stały. Zjawisko to nazywamy krzepnięciemkrzepnięciem. Temperatura krzepnięciakrzepnięcia danej substancji jest taka sama jak jej temperatura topnienia.
Każde ciało ma charakterystyczną temperaturę krzepnięcia (topnieniatopnienia). Przykładowo: ołów krzepniekrzepnie w temperaturze , woda w , a wolfram, którego używamy w żarówkach – ok. .
![](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/RWXfdT7tYLp6s/1689586077/GOkB73IOAbkFaEDJYmSlqRP29PfijclQ.jpg)
Film dostępny pod adresem /preview/resource/RWXfdT7tYLp6s
Film przedstawiający topnienie i krzepnięcie szczawianu potasu w przyspieszonym tempie, wraz z pokazaną temperaturą, w której proces zachodzi.
Uzupełnij puste miejsce.
Zjawiskiem odwrotnym do krzepnięcia jest ...................
Burza lodowa to zjawisko pogodowe polegające na intensywnych opadach marznącego deszczu. Krople deszczu natychmiast zamarzają na powierzchni, na którą spadły tworząc warstwę lodu.
Mięknięcie
Niektóre ciała, np. wosk, szkło lub tworzywa sztuczne, nie mają określonej temperatury topnieniatopnienia. Gdy ciała te są ogrzewane, robią się coraz bardziej miękkie, plastyczne i płynne.
Mięknięcie jest podobne do topnienia, ale w odróżnieniu od niego odbywa się w pewnym (rosnącym) zakresie temperatur (topnienie ma zawsze określoną temperaturę). Temperatura, w której ten proces jest inicjowany, nazywa się temperaturą mięknięciamięknięcia.
![Zdjęcie przedstawia duży plaster miodu. Plaster miodu ma kolor żółty. Cała powierzchnia plastra miodu jest podzielona na przylegające do siebie otworki. Liczne otworki mają kształt sześciokątów. Całość tworzy sieć sześciokątów gęsto ułożonych symetrycznie obok siebie.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R67MsfzLdfVib/1648649890/1eMbYzH1J4p0CwAywcCNGqutrqsltLo0.jpg)
![Zdjęcie przedstawia proces wytopu szkła w hucie. Na zdjęciu widoczna jest dłoń pracownika. Dłoń po lewej stronie zdjęcia. Pracownik trzyma naczynie w kształcie dużej miski. Miska zakończona rączką. Nad wyżłobionym wnętrzem miski znajduje się gorący rozpalony fragment wytapianego szkła. Szkło ma kształt owalny. Bryła owalnego szkła zawieszona jest na specjalnym pręcie. Bryła szkła ma kolor żółty i pomarańczowy. Pomarańczowy bliżej pręta. Żółty występuję głównie w końcowej części bryły.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1UtbdUHr93M7/1648649891/19HITSHygBroJ1F00Q5ai8MT0u21inGL.jpg)
Do szklanki z gorącą wodą włożono kostkę lodu i kostkę cukru. Co się stanie z lodem i cukrem? Wybierz prawidłową odpowiedź.
- Cukier się rozpuści, a lód się stopi.
- Cukier stopi się, a lód się rozpuści.
- Cukier i lód rozpuszczą się.
Parowanie
Kałuże, które powstają podczas deszczu, w końcu zawsze wysychają. Podobnie jest z wilgotnym praniem. Jaka jest tego przyczyna? Odpowiada za to proces, który zachodzi w każdej temperaturze – parowanieparowanie. Pranie wysycha szybciej, gdy powietrze ma wyższą temperaturę. Podobnie kałuże - znikają szybciej, gdy jest cieplej. Dlaczego? Podczas podgrzewania cieczy cząsteczki zaczynają przemieszczać się coraz szybciej. W rezultacie niektóre z nich poruszają się wystarczająco szybko, by oderwać się od powierzchni cieczy i przejść w stan lotny.
![](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/RPW0z1smjsRf7/1648649893/1Z3Gub6oosVQT4bXnnpIvzUG7QKbmnPg.jpg)
Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/b/PZl4tDhTQ
Pozostaje jednak do wyjaśnienia wiele wątpliwości. Dlaczego niektóre ciecze w tej samej temperaturze parują szybciej niż inne? Szybciej wyparuje głęboka kałuża, czy rozległa, o dużej powierzchni? Pranie wyschnie szybciej w dzień wietrzny, czy bezwietrzny?
Im większa powierzchnia cieczy, tym więcej cząsteczek jednocześnie może się z niej uwolnić. Ruch powietrza nad powierzchnią (np. wiatr) znacznie przyspiesza proces parowaniaparowania. Dzieje się tak, ponieważ w pobliżu powierzchni cieczy gromadzi się dużo cząsteczek pary. Powiew wiatru usuwa te cząsteczki i wtedy powierzchnię cieczy mogą opuszczać kolejne cząsteczki.
Parowanie cieczy zależy od:
rodzaju cieczy;
wielkości powierzchni cieczy;
ruchu powietrza nad cieczą;
temperatury cieczy;
ilości cząsteczek pary nad cieczą;
temperatury otoczenia.
Wybierz prawidłową odpowiedź.
- Parowanie cieczy zachodzi przy dowolnej temperaturze cieczy.
- Parowanie cieczy może zachodzić tylko w ściśle określonej temperaturze.
- Parowanie zachodzi wolniej przy wietrznej pogodzie.
ParowanieParowanie odbywa się najszybciej w próżni, tzn. wtedy, gdy nad powierzchnią swobodną cieczy nie ma powietrza ani innego gazu.
Czy zwróciliście uwagę na to, że w języku potocznym mówimy „para wodna”, a nie „gaz wodny”, natomiast o powietrzu (a także tlenie, azocie czy wodorze) mówimy „gaz”, a nie „para powietrza, azotu, tlenu, wodoru”? Wynika to z tego, że pojęcia gaz i para, choć oba potocznie nazywane „ciałami lotnymi”, nie są tożsame. Czym więc różni się gaz od pary? Różnią się sposobem skraplania – gazy skraplają się po osiągnięciu odpowiednio niskiej temperatury, a para wodna osiada na obiektach po przekroczeniu jej maksymalnego natężenia w danych warunkach (na przykład po kąpieli powietrze jest przesycone parą wodną, i wtedy osiada ona na lustrze). Jeżeli chcecie się dokładniej zapoznać z tym zagadnieniem, to poszukajcie informacji o dwóch polskich fizykach – Zygmuncie Wróblewskim i Karolu Olszewskim.
Wrzenie
Powszechnie znanym zjawiskiem jest wrzenie wody, podczas którego niezliczona ilość bąbelków pojawia się w całej jej objętości. W taki bardzo charakterystyczny sposób proces wrzeniawrzenia przebiega we wszystkich cieczach.
Każda ciecz ma określoną temperaturę wrzeniawrzenia. Temperatura ta w dużej mierze zależy od warunków zewnętrznych, jak np. ciśnienie.
Jaka jest temperatura wrzenia wody w temperaturze pokojowej i przy normalnym ciśnieniu powietrza?
WrzenieWrzenie wody zachodzi w stałej temperaturze wynoszącej .
zlewka lub inne naczynie (może być metalowy garnuszek);
palnik gazowy albo kuchenka (ewentualnie grzałka elektryczna);
woda;
termometr;
podkładka, np. ceramiczna, pod zlewkę (nie można jej ogrzewać bezpośrednio płomieniem palnika);
statyw do termometru;
stojak do zlewki.
Napełnij zlewkę wodą do objętości.
Ustaw zlewkę z podkładką pod nią na stojaku nad palnikiem gazowym (lub użyj grzałki albo kuchenki).
Na statywie ustaw termometr, tak by jego końcówka zanurzyła się w wodzie (końcówka termometru nie może dotykać dna ani ścianek naczynia).
Obserwuj zmianę wskazań termometru do momentu aż woda się zagotuje.
Jaką temperaturę miała woda podczas wrzeniawrzenia? Czy ta temperatura się zmieniała?
Woda wrze w stałej temperaturze wynoszącej ok. .
Skraplanie
Skąd na chłodnym lustrze lub zimnej szybie biorą się kropelki wody? Gdy para wodna natrafi na chłodny przedmiot, obniża swoją temperaturę i przechodzi ze stanu gazowego w ciekły (w języku fizyki mówimy, że para wodna się skropliła). Kropelki skroplonej pary zaczynają się łączyć ze sobą i w efekcie możemy zaobserwować pojawiające się krople wody.
SkraplanieSkraplanie pary wodnej możemy zaobserwować, gdy para wodna wydostaje się z czajnika – w pewnej odległości od dzióbka czajnika pojawia się mgiełka. To właśnie skroplona para wodna, która się ochłodziła, ponieważ trafiła na powietrze o niższej temperaturze. W ten sam sposób powstają chmury. Zjawisko to można też zaobserwować w chłodniach kominowych w elektrowniach.
![Zdjęcie przedstawia niebieskie niebo pokryte gęsto chmurami. Chmury o rozmytej powierzchni. W środkowej części chmury są gęste i ciemne. Krawędzie chmur są nieostre i półprzeźroczyste. Chmury w górnej części nieba są jaśniejsze.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1GHAUelZ6VWn/1648649896/yThFZ9O9nClLYXQuqjixRz4dJlCwUCZC.jpg)
Kasia, Asia i Marek rozmawiają o tym skąd bierze się rosa na trawie i dlaczego powstaje ona nad ranem. Zapoznaj się z opinią każdej z osób i wskaż poprawną odpowiedź.
- Kasia: Rosa powstaje wskutek skroplenia pary wodnej podczas jej oziębienia nad ranem, gdy temperatura przy gruncie obniża się.
- Asia: Rosa powstaje wskutek skroplenia pary wodnej na trawie, ponieważ skraplanie łatwiej zachodzi na małych powierzchniach, jak np. liście trawy.
- Marek: Rosa powstaje na skutek odparowania wody z gruntu, na którym rośnie trawa.
Sublimacja
Dlaczego zimą, mimo że temperatura powietrza jest bardzo niska, z czasem maleje ilość śniegu? Nie widać przecież, żeby się roztopił, tym bardziej że termometr za oknem wskazuje temperaturę poniżej .
![Zdjęcie przedstawia żelowy odświeżacz powietrza. Tło jasne. Odświeżacz widoczny jest w całości. Obudowa odświeżacza jest przeźroczysta. Przez obudowę widać żel, który znajduje się w środku. Żel ma kolor ciemnozielony.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R6VE8ggISZ9Lm/1648649899/zXMUcv7213OFKYdrY1fHWyPyNJvkcSx8.jpg)
Czasem wyczuwamy zapach naftaliny. Niektórzy z was wiedzą, że taki zapach rozchodzi się od kulek włożonych do szaf, które chronią ubrania przed molami. Jak działa taka kulka? Czujemy jej zapach – można by pomyśleć, że wyparowała, ale parowanie to przejście ze stanu ciekłego w gazowy, a kulka pozostaje przecież w stanie stałym. Zarówno ubywanie śniegu, jak i rozchodzenie się zapachu od kulek naftaliny to proces nazywany sublimacjąsublimacją.
Resublimacja
Chłodnym rankiem, o różnych porach roku, gdy temperatura otoczenia przy gruncie spada poniżej , możemy zaobserwować zjawisko powstawania szronu na trawie, liściach czy nawet siatkach ogrodzeń. SzronSzron powstaje w wyniku gwałtownego oziębienia się wilgotnego powietrza. Mechanizm powstawania tego zjawiska możesz obejrzeć na poniższym filmie.
Nie powinieneś przeprowadzać tego doświadczenia samodzielnie w warunkach domowych. Jeśli w domu masz tzw. syfon, doświadczenie możesz wykonywać tylko pod nadzorem osoby dorosłej, która potrafi posługiwać się syfonem do otrzymywania wody gazowanej.
![](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1Vpnj8UE9tWT/1689586097/1cXRfDontoxIDp73aw5TI76B2M0fvTJN.jpg)
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1Vpnj8UE9tWT
Demonstrator bierze nabój gazowy i szpikulec w drugą rękę. Przebija membranę lutu zamykającą szyjkę naboju. Dziura musi być dość duża. Szybko wyjmuje ostrze szpikulca i demonstruje do kamery trzymany w ręku nabój, z którego gwałtownie wydobywa się gaz. Szyjka naboju gwałtownie się ochładza na skutek adiabatycznego rozprężania gazu, na szyjce pojawia się biały szron z pary wodnej zawartej w powietrzu.
Za powstawanie szronu odpowiada zjawisko resublimacji – para wodna zamienia się bezpośrednio w kryształki lodu – ciało stałe.
Zastanów się i odpowiedz na pytanie: dlaczego w zamrażalniku twojej lodówki powstaje szronszron?
Które informacje są prawdziwe, a które fałszywe?
Prawda | Fałsz | |
Sublimacja to zjawisko przejścia ze stanu stałego do gazowego, z pominięciem stanu ciekłego. | □ | □ |
Sublimacja to zjawisko przejścia ze stanu stałego do gazowego, z pominięciem stanu ciekłego. | □ | □ |
Lody na patyku rozpuszczają się pod wpływem działania wysokiej temperatury. | □ | □ |
Czwarty stan skupienia – plazma
Opisaliśmy większość przejść spotykanych na co dzień, zachodzących między różnymi stanami skupienia materii (zwanych też często przemianami fazowymi). Do którego z poznanych stanów skupienia materii można zaliczyć piorun albo płomień świecy?
![Zdjęcie przedstawia górną część świecy. Świeca ma średnicę około pięć centymetrów. Na szczycie świecy krótki knot. Knot jest zapalony. Koniec knota jest rozżarzony i czerwony. Dolna część knota jest czarna. Koniec knota wychodzący ze świecy jest biały. Cały knot od części czarnej do czerwonej jest w płomieniu. Płomień ma kolor biały. Płomień ma kształt wydłużonego trójkąta. Tło zdjęcia czarne.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1bCQWTVrVPTs/1648649937/1PPiV88uP48jFCB8jNIgZyN65n0vcb0q.jpg)
Obserwacje otaczającego świata pokazały, że istnieje jeszcze czwarty stan skupienia materii, nazywany plazmą. PlazmaPlazma to nic innego jak właśnie płomień świecy lub to, z czego zbudowane jest wnętrze gwiazdy.
Plazmę możesz zobaczyć także w lampkach nazywanych potocznie kulami plazmowymi.
![Zdjęcie przedstawia lampkę plazmową. Ogromna szklana kula zajmuje całe zdjęcie. Brzeg kuli jest zabarwiony na niebiesko. W centrum kuli umieszczona jest mniejsza kula. Kula w centrum ma średnicę około dwa centymetry. Cała szklana kula ma średnicę około dziesięć centymetrów. Kula w środku ma kolor jasno różowy. Całe wnętrze dużej szklanej kuli wypełnione jest promieniami rozchodzącymi się od kuli w centrum w kierunku brzegu dużej kuli. Promienie to plazma rozchodząca się od środka kuli w kierunku obudowy. Plazma przybiera kształt rozgałęziających się odnóg. Odnogi wychodzą z całej powierzchni małej kuli w środku. Długie odnogi wokół kuli mają kolor jasno fioletowy. Rozgałęzione końce dotykają szklanego klosza i mają kolor jasno różowy. Plazma jest przeźroczysta. Tło czarne.](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1cruY1ZXwW3G/1648649941/Wc7kFAbnTFnDBbc6kVHJSQOtRhHRNDXa.jpg)
Plazmotron to urządzenie, którego zadaniem jest wytwarzanie plazmyplazmy. Znalazł on zastosowanie w technice cięcia i spawania materiałów wyjątkowo trudnych w obróbce, takich jak stal nierdzewna czy beton.
Podsumowanie
Ciała występują w trzech stanach skupienia: stałym, ciekłym i gazowym.
Ciała stałe mają określone: kształt i objętość.
Ciecze przyjmują kształt naczynia, w którym się znajdują, ale zachowują swoją objętość.
Gazy – podobnie jak ciecze – przybierają kształt naczynia, w którym zostały umieszczone, ale w przeciwieństwie do cieczy wypełniają całą jego objętość.
Na co dzień obserwujemy wiele zjawisk związanych ze zmianami stanów skupienia. Podsumujmy je za pomocą schematu.
R18iN7WZ0JGUm Schemat zmian fazowychŹródło: Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, licencja: CC BY 3.0.
Zjawisko topnienia polega na zmianie stanu skupienia ciała ze stanu stałego w stan ciekły. Zachodzi w stałej temperaturze, nazywanej temperaturą topnienia.
Krzepnięcie to zmiana stanu skupienia ciała z ciekłego na stały. Proces ten może przebiegać w odwrotną stronę (topnienie).
Niektóre ciała przechodzą ze stanu stałego do stanu ciekłego bez ustalonej temperatury przemiany. W pewnym przedziale temperatur ciało stopniowo mięknie i przechodzi w ciecz. Taki proces nazywamy mięknięciem.
Parowanie zmiana stanu skupienia polegająca na przejściu ciała ze stanu ciekłego w parę (stan gazowy). Zachodzi na powierzchni cieczy.
Wrzenie to przemiana cieczy w gaz. Przypomina parowanie, ale w przeciwieństwie do niego nie odbywa się jedynie na powierzchni cieczy, ale jednocześnie w całej jej objętości.
Skraplanie to zjawisko polegające na przejściu pary lub gazu w stan ciekły.
Sublimacja to zjawisko bezpośredniego przejścia ze stanu stałego w stan gazowy, z pominięciem stanu ciekłego.
Resublimacja to zjawisko bezpośredniego przejścia ze stanu gazowego w stan stały, z pominięciem stanu ciekłego.
Plazma – czwarty stan skupienia materii, w którym nośniki dodatnich i ujemnych ładunków tworzą gaz.
Podczas gorącej kąpieli na łazienkowym lustrze pojawiają się małe kropelki wody. Wyjaśnij, jak nazywa się to zjawisko i dlaczego ono zachodzi.
Słownik
zjawisko przejścia ciała ze stanu stałego do ciekłego bez ustalonej temperatury przemiany.
zjawisko zmiany stanu skupienia ciała z ciekłego na stały. Jest to przemiana odwrotna do zjawiska topnienia.
woda znajdująca się w stanie lotnym.
zmiana stanu skupienia polegająca na przejściu ciała ze stanu ciekłego w parę (stan gazowy). Zjawisko to zachodzi na powierzchni cieczy.
czwarty stan skupienia materii, w którym nośniki dodatnich i ujemnych ładunków tworzą rodzaj gazu (gaz zjonizowany).
zjawisko bezpośredniego przejścia ciała ze stanu gazowego w stan stały, z pominięciem stanu ciekłego.
zjawisko polegające na przejściu pary lub gazu w stan ciekły.
zjawisko bezpośredniego przejścia ciała ze stanu stałego w stan gazowy, z pominięciem stanu ciekłego.
postać występowania materii. Wyróżniamy trzy stany skupienia: gaz, ciecz i ciało stałe.
stop o bardzo niskiej temperaturze topnienia . W skład tego stopu wchodzą: bizmut, ołów, cyna i kadm. Stop Wooda stosowany jest głównie w jubilerstwie (służy do lutowania).
osad atmosferyczny; wynik kontaktu pary wodnej z podłożem o temperaturze niższej niż . Zachodzi wówczas zjawisko resublimacji pary wodnej.
zjawisko polegające na zmianie stanu skupienia ciała ze stałego w ciekły. Zachodzi w stałej temperaturze, nazywanej temperaturą topnieniatopnienia. Jest ona charakterystyczna dla danej substancji.
przemiana cieczy w gaz, przypominająca zjawisko parowania. Zjawisko zachodzi jednak nie tylko na powierzchni cieczy, lecz w całej jej objętości.