Rz29Mq3INmpFK
Zdjęcie przedstawia dłonie. W prawej ręce trzymane jest pióro, którym pisany jest list. Tytuł lekcji: Sprawdzian wiedzy z zakresu kultury muzycznej Starożytnych cywilizacji

Od ars antiqua do ars nova. Rozwój notacji i teorii muzyki w średniowieczu

bg‑yellow

Ćwiczenia

R6TJJ5XTATPCO
Ćwiczenie 1
Podczas lekcji poznawaliśmy epokę średniowiecza, której rozpiętość czasowa wynosi około tysiąca lat. Sprawdź swoją orientację w chronologii, przyporządkowując imiona uczonych do czasu, w którym działali. ok. 480–525 Możliwe odpowiedzi: 1. Boecjusz, 2. Hucbald z Saint‑Amand, 3. Adam z Fuldy, 4. Gwidon z Arezzo, 5. Johannes de Muris ok. 850–930 Możliwe odpowiedzi: 1. Boecjusz, 2. Hucbald z Saint‑Amand, 3. Adam z Fuldy, 4. Gwidon z Arezzo, 5. Johannes de Muris 980–1050 Możliwe odpowiedzi: 1. Boecjusz, 2. Hucbald z Saint‑Amand, 3. Adam z Fuldy, 4. Gwidon z Arezzo, 5. Johannes de Muris ok. 1290–1350 Możliwe odpowiedzi: 1. Boecjusz, 2. Hucbald z Saint‑Amand, 3. Adam z Fuldy, 4. Gwidon z Arezzo, 5. Johannes de Muris 1445–1505 Możliwe odpowiedzi: 1. Boecjusz, 2. Hucbald z Saint‑Amand, 3. Adam z Fuldy, 4. Gwidon z Arezzo, 5. Johannes de Muris
R1MMMCLMJGCZG
Ćwiczenie 2
Na czym polegały przełomowe osiągnięcia Gwidona z Arezzo w dziedzinie teorii muzyki? Możliwe odpowiedzi: 1. Ustalenia dotyczące sposobu wyznaczania interwałów i skal kościelnych, tzw. ręka Gwidona, 2. Wynalezienie systemu solmizacji, 3. Stworzenie notacji diastematycznej
R11HLO1TCC3PZ
Ćwiczenie 3
Podczas lekcji miałeś okazję poznać wiele nazw i terminów dotyczących teorii muzyki. Sprawdź, czy dobrze zapamiętałeś ich znaczenie. Połącz w pary daną nazwę i jej właściwą definicję Fauxbourdon Możliwe odpowiedzi: 1. Śpiewanie kilku, kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu dźwięków melodii na jednej sylabie., 2. Technika kompozytorska polegająca na pochodach równoległych akordów tercjowo‑sekstowych., 3. Znaki graficzne w notacji średniowiecznej oznaczające dźwięki., 4. Struktura złożona z 4 kolejnych dźwięków skali siedmiostopniowej., 5. Technika kompozytorska z XIV w. polegająca na stosowaniu powtarzalnych krótkich schematów rytmicznych i melodycznych. Izorytmia Możliwe odpowiedzi: 1. Śpiewanie kilku, kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu dźwięków melodii na jednej sylabie., 2. Technika kompozytorska polegająca na pochodach równoległych akordów tercjowo‑sekstowych., 3. Znaki graficzne w notacji średniowiecznej oznaczające dźwięki., 4. Struktura złożona z 4 kolejnych dźwięków skali siedmiostopniowej., 5. Technika kompozytorska z XIV w. polegająca na stosowaniu powtarzalnych krótkich schematów rytmicznych i melodycznych. Melizmat Możliwe odpowiedzi: 1. Śpiewanie kilku, kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu dźwięków melodii na jednej sylabie., 2. Technika kompozytorska polegająca na pochodach równoległych akordów tercjowo‑sekstowych., 3. Znaki graficzne w notacji średniowiecznej oznaczające dźwięki., 4. Struktura złożona z 4 kolejnych dźwięków skali siedmiostopniowej., 5. Technika kompozytorska z XIV w. polegająca na stosowaniu powtarzalnych krótkich schematów rytmicznych i melodycznych. Neumy Możliwe odpowiedzi: 1. Śpiewanie kilku, kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu dźwięków melodii na jednej sylabie., 2. Technika kompozytorska polegająca na pochodach równoległych akordów tercjowo‑sekstowych., 3. Znaki graficzne w notacji średniowiecznej oznaczające dźwięki., 4. Struktura złożona z 4 kolejnych dźwięków skali siedmiostopniowej., 5. Technika kompozytorska z XIV w. polegająca na stosowaniu powtarzalnych krótkich schematów rytmicznych i melodycznych. Tetrachord Możliwe odpowiedzi: 1. Śpiewanie kilku, kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu dźwięków melodii na jednej sylabie., 2. Technika kompozytorska polegająca na pochodach równoległych akordów tercjowo‑sekstowych., 3. Znaki graficzne w notacji średniowiecznej oznaczające dźwięki., 4. Struktura złożona z 4 kolejnych dźwięków skali siedmiostopniowej., 5. Technika kompozytorska z XIV w. polegająca na stosowaniu powtarzalnych krótkich schematów rytmicznych i melodycznych.
RKUTEQPH32N2G
Ćwiczenie 4
Średniowieczna rytmika modalna to system 6 modi (czyli schematów) rytmicznych opartych na ścisłych proporcjach między wartością długą (longa) i krótką (brevis). Posiadał on przełomowe znaczenie dla możliwości wyznaczania precyzyjnych wartości rytmicznych w muzyce europejskiej – a dzięki temu umożliwił też rozwój polifonii. Założenia rytmiki modalnej zostały opisane w traktacie, którego autorem był... Możliwe odpowiedzi: 1. Johannes de Garlandia (ok. 1190–1272), 2. Franco z Kolonii (ok. 1215–1280), 3. Roger Bacon (1214–1294)
R1F4DAGV5ESL51
Ćwiczenie 5
Przedstaw imiona i dokonania czołowych teoretyków.
R4AMXJEM6821U
Ćwiczenie 5
Połącz w pary nazwę notacji z jej opisem
REXTRFZ8PM41V
Ćwiczenie 6
W epoce późnego średniowiecza pojawiły się w muzyce i teorii muzyki nowe zjawiska i tendencje, które określono mianem okresu ars nova (czyli „sztuka nowa”), zgodnie z tytułem traktatu Philippe'a de Vitry Ars nova napisanego ok. 1320 r. Powstało też wówczas wiele obszernych traktatów o doniosłym znaczeniu, obejmujących całość ówczesnej wiedzy o muzyce. Należą do nich... Możliwe odpowiedzi: 1. Traktat Jakuba z Liège Speculum musicae, 2. Traktat Jana de Muris Musica speculativa, 3. Traktat Jana de Muris Libellus cantus mensurabilis
RB14T9ZBRZQ31
Ćwiczenie 7
Omów z kolegą znaczenie teorii muzyki w średniowieczu.
R1LQPV5T33N78
Ćwiczenie 7
Dopasuj tytuł utworu do autora
R1M4POCLFMESM1
Ćwiczenie 8
Wstaw w tekst. Zwróć uwagę na to, że niektóre propozycje są błędne.
Polecenie 1

Podczas lekcji poznałeś sylwetki wielu średniowiecznych uczonych‑muzyków (teoretyków i kompozytorów). Zastanów się, który z nich najbardziej Cię zaciekawił. Wyszukaj w dostępnych źródłach encyklopedycznych szczegółowe informacje o życiu wybranego twórcy i jego dziełach. Przedstaw specyfikę czasu i miejsca, w którym działał, wydarzenia historyczne, których był świadkiem, uwarunkowania polityczne, jego otoczenie, poprzedników i następców, określ jego największe dokonania i wskaż znaczenie w dziejach muzyki i kultury europejskiej.

R1aZ4LEyFOwfr
Wykonaj ćwiczenie zgodne z poleceniem.
Polecenie 2

Korzystając z informacji uzyskanych podczas lekcji, wyjaśnij dominującą w epoce średniowiecza ideę podziału muzyki na „muzykę świata” (musica mundana), „muzykę człowieka” (musica humana) i „muzykę słyszalną” (musica instrumentalis).

Następnie zastanów się, czy ten wywodzący się z antyku średniowieczny sposób myślenia o muzyce ma dziś rację bytu. Spróbuj rozważyć, czy we współczesnym rozumieniu muzyki są jeszcze obecne jakieś echa średniowiecznego poglądu – a jeżeli tak, to w czym się przejawiają.

Jak rozumiesz w tym kontekście zdanie wypowiedziane przez Witolda Lutosławskiego, że „Muzyka to nie tylko dźwięki”?

R1QRYv2llp4Nu
Wykonaj ćwiczenie zgodne z poleceniem.
Ćwiczenie 9

Historia nowożytnej notacji muzycznej sięga IX wieku. Zaprezentowana ilustracja przedstawia jeden z początkowych etapów zapisu muzycznego.

R167L5TAF8SLG
Fragment rękopisu: łaciński psalm z czarnym tekstem, czerwonym inicjałem „R” i przedstawia wczesny, bezliniowy zapis neumatyczny zwany notacją cheironomiczną, w której pojedyncze znaki‑neumy wskazują jedynie kierunek melodii, a nie dokładną wysokość dźwięków.
Źródło: www.liturgia.pl, domena publiczna.
RTVS8J3X1Q95N
Podaj nazwę rodzaju notacji muzycznej przedstawionej na ilustracji.
Źródło: cke.gov.pl. Egzamin maturalny z historii muzyki 2019, domena publiczna.
ROBX3RA8CZDV5
Notacja menzuralna była ostatnim etapem doskonalenia zapisu muzyki w okresie średniowiecza.
Polecenie 3

Wymień dwa elementy dzieła muzycznego, których powyższa notacja nie precyzuje ściśle (nie określa w sposób wymierny).

R15KCX2VNTQJ6
(Uzupełnij).
Źródło: cke.gov.pl. Egzamin maturalny z historii muzyki 2019., domena publiczna.
R1VBBG2SOB2T1
(Uzupełnij).
Źródło: cke.gov.pl. Egzamin maturalny z historii muzyki 2019., domena publiczna.
W samym sednie
Słownik