Sonatina w XX wieku

Sonatiny zyskują popularność w stylu neoklasycznym w I połowie XX w. Kompozytorzy tego okresu nawiązują do stylu barokowego i klasycznego. Stąd ich dążenie do lapidarności formy, antyromantyczny charakter ekspresji, obiektywizm, motoryczna motywika i wykorzystanie środków konstrukcyjnych XVIII w. Z lat 1940–1941 pochodzi Sonatina na fortepian Tadeusza Szeligowskiego. Składa się z czterech części: Allegro moderato, Arietta, Scherzino, Vivace. Tonalność części pierwszej Sonatiny oscyluje wokół C‑dur, a przejrzyste tematy, zróżnicowane pod względem wyrazowym, opierają się na stosunku toniczno dominantowym. Mają lekki, pogodny charakter. W przetworzeniu, za sprawą szybkich zmian harmonicznych dochodzi do wzmożenia dramatyzmu, a następnie do rozładowania napięć w repryzie. Część II Arietta, w tempie adagietto, o śpiewnej, lirycznej linii melodycznej z licznymi trylami i miarowym akompaniamentem charakteryzuje się poetyckością i spokojem. Scherzino, w tempie Allegro molto, ma budowę ABA1. Część A zbudowane jest z dwóch, uporczywie powtarzanych motywów w kontrastowej dynamice i zmiennym metrum (naprzemiennie forte i piano oraz metrum dwu- i trójdzielne). Uspokojenie przynosi ustęp środkowy. Część czwarta pojawia się jako attaca. Tempo Vivace i ciągła pulsacja ósemkowo szesnastkowa wprowadzają charakter motoryczny, pełen życia i energii. Specyfiką części jest oscylacja wokół akordu C dur i c moll. Antagonizm trybów zaznaczony jest również w zakończeniu. Sonatina Szeligowskiego jest doskonałym przykładem lapidarności formy oraz stylu neoklasycznego w muzyce polskiej I połowy XX w.

Biblioteka muzyczna