R1E0wKk3p0Ejz1
Ilustracja przedstawia zapis nutowy składający się z pięciolinii, na których umieszczone są zapisy określonych znaków muzycznych.

Sonata klasyczna jako model przejrzystości, symetrii i równowagi formalnej

bg‑yellow

Dla ciekawskich

Sonatina w XX wieku

Sonatiny zyskują popularność w stylu neoklasycznym w I połowie XX w. Kompozytorzy tego okresu nawiązują do stylu barokowego i klasycznego. Stąd ich dążenie do lapidarności formy, antyromantyczny charakter ekspresji, obiektywizm, motoryczna motywika i wykorzystanie środków konstrukcyjnych XVIII w. Z lat 1940–1941 pochodzi Sonatina na fortepian Tadeusza Szeligowskiego. Składa się z czterech części: Allegro moderato, Arietta, Scherzino, Vivace. Tonalność części pierwszej Sonatiny oscyluje wokół C‑dur, a przejrzyste tematy, zróżnicowane pod względem wyrazowym, opierają się na stosunku toniczno dominantowym. Mają lekki, pogodny charakter. W przetworzeniu, za sprawą szybkich zmian harmonicznych dochodzi do wzmożenia dramatyzmu, a następnie do rozładowania napięć w repryzie. Część II Arietta, w tempie adagietto, o śpiewnej, lirycznej linii melodycznej z licznymi trylami i miarowym akompaniamentem charakteryzuje się poetyckością i spokojem. Scherzino, w tempie Allegro molto, ma budowę ABA1. Część A zbudowane jest z dwóch, uporczywie powtarzanych motywów w kontrastowej dynamice i zmiennym metrum (naprzemiennie forte i piano oraz metrum dwu- i trójdzielne). Uspokojenie przynosi ustęp środkowy. Część czwarta pojawia się jako attaca. Tempo Vivace i ciągła pulsacja ósemkowo szesnastkowa wprowadzają charakter motoryczny, pełen życia i energii. Specyfiką części jest oscylacja wokół akordu C dur i c moll. Antagonizm trybów zaznaczony jest również w zakończeniu. Sonatina Szeligowskiego jest doskonałym przykładem lapidarności formy oraz stylu neoklasycznego w muzyce polskiej I połowy XX w.

RawojJcATpbef
Ilustracja interaktywna przedstawia widok nutowy „Sonatina C‑dur” cz. 1 Allegro. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór muzyczny „Sonatina C‑dur” cz. I, pierwsza strona, autorstwa Tadeusza Szeligowskiego. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żwawym charakterem.
Tadeusz Szeligowski, „Sonatina C-dur” cz. 1 Allegro (fragment), szeligowski.posm2.poznan.pl, CC BY 3.0 (ilustracja); Tadeusz Szeligowski, „Sonatina C-dur” cz. 1 Allegro (fragment), AMFN, CC BY 3.0.
bg‑yellow

Biblioteka muzyczna

Biblioteka muzyczna

RqtmfusrLaVwF
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy sonaty Triowej. Szara kartka z zapisem nutowym. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór muzyczny 12 sonat triowych op. 1 no. 1, Sonata da Chiesa F‑dur, autorstwa Arcangelo Corelliego. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się hymnicznym, tajemniczym charakterem.
Arcangelo Corelli, Autograf „Sonaty Triowej”, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Arcangelo Corelli, „12 sonat triowych op. 1 nr. 1”, „Sonata da Chiesa F-dur”, 1681, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk).
R1EJD7y2VYMUA
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy sonaty g‑moll. Biała kartka z czarnym zapisem nutowym. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór muzyczny sonata g‑moll, autorstwa Giuseppe Tartiniego. Kompozycja posiada umiarkowane tempo. Cechuje się spokojnym charakterem.
Giuseppe Tartini, „Sonata g-moll”, 1799, wikimedia.org, domena publiczna (ilustracja); Giuseppe Tartini, „Sonata g-moll”, 1799, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk).
R1XbpKJSAyJcH
Ilustracja interaktywna przedstawia zapis nutowy „Sonaty Walka Dawida i Goliata”.Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór muzyczny „Sonaty Biblijne No. 1 Walka Dawida z Goliatem”, autorstwa Johanna Kuhnau. Kompozycja posiada wolne tempo. Cechuje się tajemniczym charakterem.
Johann Kuhnau, Autograf „Sonaty Walka Dawida i Goliata”, swin.de, CC BY 3..0 (ilustracja); Johann Kuhnau, „Sonaty Biblijne nr 1” „Walka Dawida z Goliatem”, 1700, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk).
R11NAgyF9E5hj
Ilustracja interaktywna przedstawia widok nutowy na „Essercizi per gravicembalo, Sonata d-moll Kk 1 Allegro”. Na ilustracji umieszczono dodatkową informację: utwór muzyczny Essercizi per gravicembalo, Sonata d-moll Kk 1 Allegro, autorstwa Domenico Scarlatti. Wykonawca: Scott Ross. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się dynamicznym charakterem.
Domenico Scarlatti, widok nutowy „Essercizi per gravicembalo, Sonata d-moll Kk 1 Allegro”, 1738,, imslp.org, CC BY 4.0 (ilustracja); Domenico Scarlatti, „Essercizi per gravicembalo, Sonata d-moll Kk 1 Allegro”, 1738, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk).
R1743wYGSlSrM
Ilustracja interaktywna przedstawia widok nutowy „Sonaty fortepianowej C-dur”, KV 545 Facile, cz. 1 – Allegro. Na ilustracji umieszczono dodatkowe informacje: utwór muzyczny Sonata fortepianowa C-dur KV 545 Facile cz. I - Allegro, autorstwa Wolfganga Amadeusza Mozarta. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się dynamicznym charakterem. Wykonawca: Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy.
Wolfgang Amadeusz Mozart, widok nutowy „Sonaty fortepianowej C-dur”, KV 545 Facile, cz. 1 - Allegro, imslp.org, CC BY 4.0 (ilustracja); Wolfgang Amadeusz Mozart, widok nutowy „Sonaty fortepianowej C-dur”, KV 545 Facile, cz. 1 - Allegro, Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy (dalej.
R1dA85DqPFtkT
Utwór: Ludwig van Beethoven, „Sonata fortepianowa C-dur” Allegro con brio
Ludwig van Beethoven, „Sonata fortepianowa C-dur” Allegro con brio (fragment), AMFN, CC BY 3.0.

Nagranie dostępne pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D3R9CUTJ1

Ludwig van Beethoven, „Sonata fortepianowa C-dur” Allegro con brio (fragment), AMFN, CC BY 3.0.

Utwór: Ludwig van Beethoven, „Sonata fortepianowa C-dur” Allegro con brio

R1MQWO21bAKrc
Ilustracja interaktywna przedstawia widok nutowy „Sonatina na fortepian C-dur” op. 36 nr 1, Allegro. Na ilustracji umieszczono dodatkowe informacje: utwór muzyczny „Sonatina na fortepian C-dur” op. 36 No. 1, Allegro, autorstwa Muzio Clementiego. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żwawym charakterem. Wykonawca: Diane Hidy.
Muzio Clementi, Sonatina na fortepian C dur op. 36 nr , Allegro (fragment), imslp.org, CC BY 4.0 (ilustracja); Muzio Clementi, Sonatina na fortepian C-dur op.36 No.1, Allegro, online-skills, CC BY 3.0 (dźwięk).
RawojJcATpbef
Ilustracja interaktywna przedstawia widok nutowy „Sonatina C‑dur” cz. 1 Allegro. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: utwór muzyczny „Sonatina C‑dur” cz. I, pierwsza strona, autorstwa Tadeusza Szeligowskiego. Kompozycja posiada szybkie tempo. Cechuje się żwawym charakterem.
Tadeusz Szeligowski, „Sonatina C-dur” cz. 1 Allegro (fragment), szeligowski.posm2.poznan.pl, CC BY 3.0 (ilustracja); Tadeusz Szeligowski, „Sonatina C-dur” cz. 1 Allegro (fragment), AMFN, CC BY 3.0.
R1KdkubBSCpFL
Ilustracja interaktywna, wewnątrz której znajduje się nagranie muzyczne. Autor: Ludwig van Beethoven, „Sonata fortepianowa C‑dur” Allegro con brio (fragment), Wykonawca: Paavali Jumppanen. Utwór został odegrany w Muzeum Izabeli Stewart Gardner w Bostonie, w Stanach Zjednoczonych.
Słownik