R1bS8lP7fDqCm
Zdjęcie przedstawia liść egzotycznej rośliny, na którym wyraźne są żyłki liścia.

M_R_W05_M3 Zastosowanie układów równań liniowych

Źródło: Jatuphon Buraphon, dostępny w internecie: https://pixabay.com/.

3. Układ trzech równań stopnia pierwszego z trzema niewiadomymi

Układ równań liniowych z n niewiadomymi ma postać

a11x1+a12x2+a13x3+...+a1nxn=b1a21x1+a22x2+a23x3+...+a2nxn=b2...an1x1+an2x2+an3x3+...+annxn=bn,

gdzie:
xi dla i=1, 2, ..., n –  niewiadome,
aik dla  i , k = 1 ,   2 ,   . . . ,   n - współczynniki liczbowe przy niewiadomych,
bi dla  i=1, 2, ..., n –  wyrazy wolne.

R1SyQOz9GjvO8

Na rysunku powyżej przedstawiono ilustrację graficzną układu trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi.

W tym materiale zajmiemy się algebraicznym sposobem rozwiązania układu trzech równań równań liniowych z trzema niewiadomymi.

Twoje cele
  • Sformułujesz definicję układu trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi.

  • Sprawdzisz, czy dane liczby są rozwiązaniem układu trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi.

  • Przedstawisz graficzną ilustrację układu trzech równań pierwszego stopnia z trzema niewiadomymi.

Układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi
Definicja: Układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi

Układem trzech  równań liniowych z trzema niewiadomymiukład trzech równań liniowych z trzema niewiadomymiUkładem trzech  równań liniowych z trzema niewiadomymi nazywamy koniunkcję trzech równań pierwszego stopnia z trzema niewiadomymi.

Układ taki przyjmuje postać:

a1x+b1y+c1z=d1a2x+b2y+c2z=d2a3x+b3y+c3z=d3,

gdzie:
x, y oraz z – oznaczają niewiadome,
a1, a2, a3, b1, b2, b3, c1, c2 oraz c3 – współczynniki przy niewiadomych odpowiednio x, y oraz z, przy czym przynajmniej jedna z trójki liczb a1 a2a3, b1,  b2b3 oraz c1,  c2c3 jest różna od zera. Liczby d1, d2 oraz d3 – nazywamy wyrazami wolnymi.

Aby rozwiązać układ równań, należy znaleźć wszystkie układy liczb spełniające jednocześnie wszystkie równania składowe danego układu równań lub uzasadnić, że takie układy nie istnieją.

Rozwiązanie układu równań
Definicja: Rozwiązanie układu równań

Rozwiązaniem układurozwiązanie układu równańRozwiązaniem układu trzech równań równań liniowych z trzema niewiadomymi jest każda uporządkowana trójka liczb spełniających jednocześnie każde równanie danego układu równań.

Przykład 1

Sprawdzimy, czy trójki liczb x=1y=2z=-3 oraz x=5y=-2z=-7 są rozwiązaniami układu równań 2x+3y-z=11x-y+z=0-x+2y-3z=12.

Podstawiamy podane wartości x, yz do wyrażeń znajdujących się po lewej stronie kolejnych równań składowych, obliczamy ich wartości liczbowe i porównujemy je z wartościami liczbowymi znajdującymi się po prawej stronie tych równań.

Rozpatrzmy trójkę liczb x=1y=2z=-3.

L1=2x+3y-z=2·1+3·2--3=11=P1L1=P1

L2=x-y+z=1-2+-3=-40=P2L2P2

Ponieważ w drugim równaniu, po podstawieniu wartości x=1y=2z=-3 w miejsce niewiadomych, lewa strona nie jest równa stronie prawej, więc ta trójka liczb nie spełnia tego równania.

Nie musimy już sprawdzać, czy spełnia trzecie równanie – aby była rozwiązaniem układu, musi spełniać każde z równań. Trójka liczb x=1y=2z=-3 nie spełnia drugiego równania, a zatem nie jest rozwiązaniem tego układu równań.

Sprawdźmy trójkę liczb x=5y=-2z=-7.

Ponownie obliczmy i porównujemy wartości wyrażeń po lewej oraz prawej stronie każdego z równań.

L1=2x+3y-z=2·5+3·-2--7=11=P1L1=P1

L2=x-y+z=5--2+-7=0=P2L2=P2

L3=-x+2y-3z=-5+2·-2-3·-7=12=P3L3=P3

Trójka liczb x=1y=2z=-3 spełnia wszystkie równania tego układu, a zatem jest jego rozwiązaniem.

Przykład 2

Rozwiążemy układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi 2x-5y-3z=73x-y+2z=4x-2y+2z=9.

Rozwiązując układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi możemy wyznaczyć jedną z niewiadomych z dowolnego równania. W tym przykładzie wyznaczymy niewiadomą x z trzeciego równania.

2x-5y-3z=73x-y+2z=4x=9+2y-2z

Wyznaczone wyrażenie podstawiamy do dwóch pierwszych równań w miejsce niewiadomej x.

2·9+2y-2z-5y-3z=73·9+2y-2z-y+2z=4x=9+2y-2z

Rozwiązujemy otrzymany układ dwóch równań liniowych z dwiema niewiadomymi.

18+4y-4z-5y-3z=727+6y-6z-y+2z=4

Doprowadzamy układ równań do najprostszej postaci.

-y-7z=-115y-4z=-23

Aby rozwiązać ten układ, możemy zastosować metodę przeciwnych współczynników.

Mnożąc obie strony pierwszego równania przez liczbę 5, otrzymujemy przeciwne wspołczynniki przy niewiadomej y, co pozwala nam ją zredukować.

-y-7z=-11 |·55y-4z=-23

+-5y-35z=-555y-4z=-23        -39z=-78 :-39

z=2

Po obliczeniu wartości zmiennej z, podstawiamy ją do pierwszego z równań układu.

-y-7z=-11z=2

-y-7·2=-11z=2

-y=-11+14z=2

-y=3z=2

y=-3z=2

Otrzymujemy zatem układ równań

x=9+2y-2zy=-3z=2

Możemy teraz obliczyć wartość x, podstawiając do pierwszego równania obliczone wartości y oraz z.

x=9+2·-3-2·2y=-3z=2

x=-1y=-3z=2

A zatem rozwiązaniem układu równań

2x-5y-3z=73x-y+2z=4x-2y+2z=9

jest trójka liczb

x=-1y=-3z=2

(Sprawdź!)

Przykład 3

Układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi

2x-5y-3z=73x-y+2z=4x-2y+2z=9

możemy również rozwiązać wyznaczając niewiadomą y z drugiego równania.

2x-5y-3z=7y=3x+2z-4x-2y+2z=9

Podstawiamy wyznaczoną wartość y do pozostałych równań układu.

2x-5·3x+2z-4-3z=7y=3x+2z-4x-2·3x+2z-4+2z=9

Rozwiązujemy otrzymany układ dwóch równań liniowych z dwiema niewiadomymi.

2x-5·3x+2z-4-3z=7x-2·3x+2z-4+2z=9

Doprowadzamy układ równań do najprostszej postaci i korzystając z metody przeciwnych współczynników obliczamy wartości niewiadomych x oraz z.

2x-15x-10z+20-3z=7x-6x-4z+8+2z=9

-13x-13z=-13 |:-13-5x-2z=1

Mnożymy pierwsze równanie przez liczbę 2, aby otrzymać przeciwne współczynniki przy niewiadomej z.

x+z=1 |·2-5x-2z=1

Dodajemy równania stronami.

+2x+2z=2-5x-2z=1           -3x=3 :-3

x=-1

Obliczoną wartość x podstawiamy do drugiego równania.

x=-1x+z=1

x=-1-1+z=1

x=-1z=2

Możemy teraz obliczyć wartość y, podstawiając do pierwszego równania obliczone wartości x oraz z.

x=-1z=2y=3x+2z-4

x=-1z=2y=3·-1+2·2-4

x=-1z=2y=-3

Możemy więc zauważyć, że wybór równania oraz niewiadomej, którą wyznaczamy jako pierwszą nie ma wpływu na rozwiązanie układu.

Przykład 4

Rozwiążemy układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi

5x-2y-z=-13x-y+2z=4-2x+y+3z=5.

Możemy wyznaczyć niewiadomą z z pierwszego równania, podstawić otrzymane wyrażenie do pozostałych równań układu i uprościć otrzymany układ.

z=5x-2y+13x-y+2z=4-2x+y+3z=5

z=5x-2y+13x-y+2·5x-2y+1=4-2x+y+3·5x-2y+1=5

z=5x-2y+13x-y+10x-4y+2=4-2x+y+15x-6y+3=5

z=5x-2y+113x-5y=213x-5y=2

Otrzymane po uproszczeniu równania, tworzą  nieoznaczony układ równań liniowych.

13x-5y=213x-5y=2

Rozwiązaniem takiego układu jest nieskończenie wiele par liczb postaci

xy=135x-25

Podstawiając te dane do początkowego układu trzech równań z trzema niewiadomymi, otrzymujemy

xy=135x-25z=5x-2y+1

xy=135x-25z=5x-2135x-25+1

xy=135x25z=5x265x+45+1

xy=135x25z=15x+95

A zatem układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi 5x-2y-z=-13x-y+2z=4-2x+y+3z=5 jest spełniony przez nieskończenie wiele trójek liczb postaci

xy=2,6x-0,4z=-0,2x+1,8.

Przykład 5

Układy równań bardzo często wykorzystujemy do rozwiazywania zadań tekstowych.

Oblicz, ile lat ma Tosia, ile Zosia, a ile Marysia, jeśli wiadomo, że połowa wieku Zosi równa się 34 sumy lat Tosi i Marysi oraz, że trzy lata temu suma lat Zosi i Marysi była dwukrotnie większa od wieku Tosi, a za cztery lata Zosia będzie miała dwa razy tyle lat, co Tosia ma teraz.

Rozwiążemy powyższe zadanie układając i rozwiązując odpowiedni układ trzech równań z trzema niewiadomymi:

t – wiek Tosi,
z – wiek Zosi,
m – wiek Marysi.

Jeśli połowa wieku Zosi równa się 34 sumy lat Tosi i Marysi, to

12z=34t+m.

Jeśli trzy lata temu suma lat Zosi i Marysi była dwukrotnie większa od wieku Tosi, to

z-3+m-3=2t-3.

Jeśli za cztery lata Zosia będzie miała dwa razy tyle lat, co Tosia ma teraz, to

z+4=2t.

Zapisujemy i rozwiązujemy układ równań

12z=34t+mz-3+m-3=2t-3z+4=2t

Wyznaczamy wartość niewiadomej z z trzeciego równania i podstawiamy otrzymane wyrażenia do pozostałych równań – zapisujemy układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi.

12z=34t+mz-3+m-3=2t-3z=2t-4

122t-4=34t+m2t-4-3+m-3=2t-6

Obliczamy wartości niewiadomych t oraz m.

122t-4=34t+m |·4-4+m=0

4t-8=3t+3m-4+m=0

m=4t=3m+8

m=4t=20

Wracamy do układu trzech równań z trzema niewiadomymi i podstawiamy otrzymane wartości.

m=4t=20z=2t-4

m=4t=20z=36

A zatem obecnie Tosia ma 20 lat, Zosia 36 lat, a Marysia 4 lata.

Przykład 6

Układy równań liniowych możemy rozwiązywać wykorzystując metodę eliminacji Gaussa.

R14qMjpV0AkLZ1
Portret Carla Friedricha Gaussa
pędzla Gottlieba Biermanna, 1887
Źródło: dostępny w internecie: commons.wikimedia.org, domena publiczna.

Carl Friedrich Gauss

30.04.1777-23.02.1855

– niemiecki matematyk, fizyk, astronom i geodeta.

Uznawany jest za jednego z twórców geometrii nieeuklidesowej.

Uważany jest za jednego z największych matematyków, określany mianem Księcia matematyków.

W metodzie eliminacji Gaussa dodajemy  jedno z równań (pomnożone przez odpowiednią liczbę różną od zera) do każdego z pozostałych równań układu, tak, aby zredukować w tym układzie jedną z niewiadomych. Eliminujemy w ten sposób jedno z równań.
Stosujemy taki algorytm konsekwentnie, aż do obliczenia pierwszej z niewiadomych.
Następnie podstawiając otrzymane wartości,  obliczamy pozostałe niewiadome.
Możemy w ten sposób rozwiązać dowolny układ równań liniowych.

Rozwiążemy układ równań

x+3y-5z=223x+5y+3z=-16-2x-4y-z=7

Dodajemy pierwsze równanie pomnożone przez liczbę -3 do drugiego równania oraz pierwsze równanie pomnożone przez liczbę 2 do trzeciego równania.

R18OEKkFKnwiw

Otrzymujemy układ dwóch równań z dwiema niewiadomymi.

-4y+18z=-822y-11z=51

Ponownie stosujemy schemat. Teraz dodajemy do pierwszego  drugie równanie pomnożone przez liczbę 2.

RgSrGe9fLy8Zb

Otrzymaliśmy jedno równanie z jedną niewiadomą.

Rozwiązujemy równanie.

-4z=20 |:-4

z=-5

Podstawiając otrzymaną wartość do dowolnego równania  układu dwóch równań z dwiema niewiadomymi y i z, obliczamy wartość niewiadomej y.

z=-52y-11z=51y=-2

Podstawiając otrzymane wartości do dowolnego równania  układu trzech równań z trzema niewiadomymi x, y i z, obliczamy wartość niewiadomej x.

z=-5y=-2x+3y-5z=22x=3

Rozwiązaniem układu równań

x+3y-5z=223x+5y+3z=-16-2x-4y-z=7

jest trójka liczb

z=-5y=-2x=3.

Polecenie 1

Zapoznaj się z prezentacją multimedialną przedstawiającą zasadę rozwiązywania układu trzech równań równań liniowych z trzema niewiadomymi.

R1bLZsZpOO2cd
Slajd pierwszy przedstawia przykład pierwszy o treści: Rozwiążemy układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi: nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, plus, y, plus, zet, równa się, dziesięć, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, y, minus, trzy zet, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy x, minus, dwa y, plus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań. Rozwiązując układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi możemy wyznaczyć jedną z niewiadomych z dowolnego równania. W tym przykładzie wyznaczymy ją z pierwszego z równań. W pierwszym przypadku wyznaczymy niewiadomą x. Slajd drugi zawiera kontynuację przypadku pierwszego. Mając układ równań nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, plus, y, plus, zet, równa się, dziesięć, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, y, minus, trzy zet, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy x, minus, dwa y, plus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań.Z pierwszego równania wyznaczamy niewiadomą x i podstawiamy otrzymane wyrażenia do obu pozostałych równań. Zatem otrzymujemy nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, równa się, dziesięć, minus, y, minus, zet, koniec równania, drugie równanie, dwa nawias, dziesięć, minus, y, minus, zet, zamknięcie nawiasu, plus, y, minus, trzy zet, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy nawias, dziesięć, minus, y, minus, zet, zamknięcie nawiasu, minus, dwa y, plus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań. Następnie wykonujemy mnożenie nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, równa się, dziesięć, minus, y, minus, zet, koniec równania, drugie równanie, dwadzieścia, minus, dwa y, minus, dwa zet, plus, y, minus, trzy zet, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzydzieści, plus, trzy y, plus, trzy zet, minus, dwa y, plus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań i upraszczamy wyrażenia nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, równa się, dziesięć, minus, y, minus, zet, koniec równania, drugie równanie, minus, y, minus, pięć zet, równa się, minus, dwadzieścia siedem, koniec równania, trzecie równanie, y, plus, sześć zet, równa się, trzydzieści dwa, koniec równania, koniec układu równań. Slajd trzeci zawiera kontynuację przypadku pierwszego. Rozwiązujemy otrzymany układ dwóch równań z dwoma niewiadomymi. Możemy zastosować metodę przeciwnych współczynników. Nasz układ równań jest następujący : nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, minus, y, minus, pięć zet, równa się, dwadzieścia siedem, koniec równania, drugie równanie, y, plus, sześć zet, równa się, trzydzieści dwa, koniec równania, koniec układu równań, dodajemy do siebie równania stronami i otrzymujemy zet, równa się, pięć. Zatem nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, drugie równanie, y, plus, sześć zet, równa się, trzydzieści dwa, koniec równania, koniec układu równań, podstawiając wartość 5 za z mamy nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, drugie równanie, y, plus, sześć, razy, pięć, równa się, trzydzieści dwa, koniec równania, koniec układu równań i ostatecznie nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, drugie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań. Slajd czwarty zawiera kontynuację przypadku pierwszego. Obliczone wartości dwóch niewiadomych podstawiamy do dowolnego równania początkowego układu i obliczamy wartość trzeciej niewiadomej. Nasz układ wygląda następująco nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, plus, y, plus, zet, równa się, dziesięć, koniec równania, drugie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, trzecie równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, koniec układu równań, zatem nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, równa się, dziesięć, minus, y, minus, zet, koniec równania, drugie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, trzecie równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, koniec układu równań, podstawiając wartości mamy nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, równa się, dziesięć, minus, dwa, minus, pięć, koniec równania, drugie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, trzecie równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, koniec układu równań. Slajd piąty zawiera kontynuację przypadku pierwszego. Rozwiązaniem układu równań jest trójka liczb: x równe trzy, y równe dwa oraz z równe pięć. Slajd szósty zawiera drugi sposób rozwiązania układu równań: nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, plus, y, plus, zet, równa się, dziesięć, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, y, minus, trzy zet, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy x, minus, dwa y, plus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równańW drugim przypadku wyznaczymy niewiadomą y. Slajd siódmy zawiera kontynuację przypadku drugiego. Z pierwszego równania wyznaczamy niewiadomą y i podstawiamy otrzymane wyrażenia do obu pozostałych równań. Mamy zatem nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, y, równa się, dziesięć, minus, x, minus, zet, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, nawias dziesięć, minus, x, minus, zet zamknięcie nawiasu, minus, trzy zet, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy x, minus, dwa nawias dziesięć, minus, x, minus, zet zamknięcie nawiasu, plus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań, następnie wykonujemy mnożenie nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, y, równa się, dziesięć, minus, x, minus, zet, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, dziesięć, minus, x, minus, zet, minus, trzy zet, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy x, minus, dwadzieścia, plus, dwa x, plus, dwa zet, plus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań, ostatecznie nasz układ ma postać nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, y, równa się, dziesięć, minus, x, minus, zet, koniec równania, drugie równanie, x, minus, cztery zet, równa się, minus, siedemnaście, koniec równania, trzecie równanie, minus, x, plus, pięć zet, równa się, dwadzieścia dwa, koniec równania, koniec układu równań. Slajd ósmy zawiera kontynuację przypadku drugiego. Rozwiązujemy otrzymany układ dwóch równań z dwoma niewiadomymi. Możemy zastosować metodę przeciwnych współczynników. Nasz układ równań jest następujący : nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, macierz, element, jeden jeden, x, minus, cztery zet, element, dwa jeden, równa się, minus, siedemnaście, koniec równania, drugie równanie, macierz, element, jeden jeden, minus, x, plus, pięć zet, element, dwa jeden, równa się, dwadzieścia dwa, koniec równania, koniec układu równań, dodając równania stronami otrzymujemy zet, równa się, pięć. Teraz nasz układ równań jest następujący nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, drugie równanie, minus, x, plus, pięć zet, równa się, dwadzieścia dwa, koniec równania, koniec układu równań. Następnie mamy nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, drugie równanie, minus, x, plus, pięć, razy, pięć, równa się, dwadzieścia dwa, koniec równania, koniec układu równań. Ostatecznie mamy nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, koniec układu równań. Slajd dziewiąty zawiera kontynuację przypadku drugiego. Obliczone wartości dwóch niewiadomych podstawiamy do dowolnego równania początkowego układu i obliczamy wartość trzeciej niewiadomej. Nasz układ wygląda następująco nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, plus, y, plus, zet, równa się, dziesięć, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, koniec układu równań, następnie wyliczamy y nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, y, równa się, dziesięć, minus, x, minus, zet, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, koniec układu równań, nawias klamrowy macierz, element, jeden jeden, element, jeden dwa, x, równa się, trzy, element, jeden trzy, zet, równa się, pięć i podstawiamy wartości nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, y, równa się, dziesięć, minus, trzy, minus, pięć, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, koniec układu równań, nawias klamrowy macierz, element, jeden jeden, element, jeden dwa, x, równa się, trzy, element, jeden trzy, zet, równa się, pięć i otrzymujemy nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, koniec układu równań. Slajd dziesiąty zawiera kontynuację przypadku drugiego. Rozwiązaniem układu równań jest trójka liczb: x równe trzy, y równe dwa oraz z równe pięć. Slajd jedenasty przedstawia przypadek trzeci: nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, plus, y, plus, zet, równa się, dziesięć, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, y, minus, trzy zet, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy x, minus, dwa y, plus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań. W trzecim przypadku wyznaczymy niewiadomą z. Slajd dwunasty przedstawia kontynuację przypadku trzeciego. Z pierwszego równania wyznaczamy niewiadomą z i podstawiamy otrzymane wyrażenia do obu pozostałych równań. Zatem otrzymujemy nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, dziesięć, minus, y, minus, x, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, y, minus, trzy nawias dziesięć, minus, y, minus, x zamknięcie nawiasu, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy x, minus, dwa y, plus, trzy nawias dziesięć, minus, y, minus, x zamknięcie nawiasu, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań, następnie wykonujemy mnożenie nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, dziesięć, minus, y, minus, x, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, y, minus, trzydzieści, plus, trzy y, plus, trzy x, równa się, minus, siedem, koniec równania, trzecie równanie, minus, trzy x, minus, dwa y, plus, trzydzieści, minus, trzy y, minus, trzy x, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań następnie upraszczamy wyrażenia nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, dziesięć, minus, y, minus, x, koniec równania, drugie równanie, pięć x, plus, cztery y, równa się, dwadzieścia trzy, koniec równania, trzecie równanie, minus, sześć x, minus, pięć y, równa się, minus, dwadzieścia osiem, koniec równania, koniec układu równań. Slajd trzynasty zawiera kontynuację przypadku trzeciego. Rozwiązujemy otrzymany układ dwóch równań z dwoma niewiadomymi. Możemy zastosować metodę przeciwnych współczynników. Nasze równanie jest następujące nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, pięć x, plus, cztery y, równa się, dwadzieścia trzy, koniec równania, drugie równanie, minus, sześć x, minus, pięć y, równa się, minus, dwadzieścia osiem, koniec równania, koniec układu równań, wymnażamy pierwsze równanie stronami razy pięć, a drugie razy cztery. Następnie odejmujemy wyrażenia stronami i otrzymujemy wynik x, równa się, trzy. Nasz układ równań prezentuje się następująco: nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, drugie równanie, pięć x, plus, cztery y, równa się, dwadzieścia trzy, koniec równania, koniec układu równań, następnie podstawiamy wartości do wyrażenia nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, drugie równanie, pięć, razy, trzy, plus, cztery y, równa się, dwadzieścia trzy, koniec równania, koniec układu równań i otrzymujemy wynik nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, drugie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań. Slajd czternasty zawiera kontynuację przypadku trzeciego. Obliczone wartości dwóch niewiadomych podstawiamy do dowolnego równania początkowego układu i obliczamy wartość trzeciej niewiadomej. Nasz układ wygląda następująco nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, plus, y, plus, zet, równa się, dziesięć, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań, następnie wyliczamy z: nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, dziesięć, minus, x, minus, y, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań, podstawiamy wartości nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, dziesięć, minus, trzy, minus, dwa, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań i otrzymujemy nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zet, równa się, pięć, koniec równania, drugie równanie, x, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, y, równa się, dwa, koniec równania, koniec układu równań. Slajd piętnasty zawiera kontynuację przypadku trzeciego. Rozwiązaniem układu równań jest trójka liczb: x równe trzy, y równe dwa oraz z równe pięć.
Polecenie 2

Rozwiąż układ równań

x+y+z=12x+y-z=6x-y+z=4

metodą przeciwnych współczynników:

  1. wyznaczając niewiadomą x z pierwszego równania;

  2. wyznaczając niewiadomą y z drugiego równania;

  3. wyznaczając niewiadomą z z trzeciego równania.

R1Z71ll2GlVkT1
Ćwiczenie 1
Zaznacz wszystkie prawidłowe zakończenie zdania.
Rozwiązaniem układu równań postaci
nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, a indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, x, plus, b indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, y, plus, c indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, zet indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, równa się, d indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego, koniec równania, drugie równanie, a indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, x, plus, b indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, y, plus, c indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, zet indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, równa się, d indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, koniec równania, trzecie równanie, a indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, x, plus, b indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, y, plus, c indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zet indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, równa się, d indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, koniec równania, koniec układu równań: Możliwe odpowiedzi: 1. jest trójka liczb spełniająca co najmniej jedno z równań., 2. jest trójka liczb spełniająca wszystkie równania., 3. może być nieskończenie wiele trójek liczb spełniających warunki określone równaniami tego układu.
RUErMfWdLHc6U1
Ćwiczenie 2
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
RXhf4fJyZmJLp1
Ćwiczenie 3
Wskaż układ dwóch równań liniowych, który otrzymasz wyznaczając niewiadomą c z trzeciego równania po podstawieniu jej do pozostałych równań tego układu. Możliwe odpowiedzi: 1. nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, dziewiętnaście a, plus, siedem b, równa się, dwadzieścia, koniec równania, drugie równanie, minus, pięć a, równa się, dziesięć, koniec równania, koniec układu równań, 2. nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, jedenaście a, plus, trzy b, równa się, zero, koniec równania, drugie równanie, a, plus, dwa y, równa się, dziesięć, koniec równania, koniec układu równań, 3. nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, minus, sześć a, plus, siedem b, równa się, pięćdziesiąt, koniec równania, drugie równanie, minus, a, plus, dwa b, równa się, dziesięć, koniec równania, koniec układu równań
RvJFBRCFoZAU92
Ćwiczenie 4
Rozwiąż układ równań i uzupełnij odpowiedź
nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, minus, y, plus, zet, równa się, zero, koniec równania, drugie równanie, dwa x, plus, y, minus, zet, równa się, minus, sześć, koniec równania, trzecie równanie, x, minus, dwa y, plus, zet, równa się, zero, koniec równania, koniec układu równań. Rozwiązaniem układu równań jest trójka liczb: x, równa się Tu uzupełnij i y, równa się Tu uzupełnij i zet, równa się Tu uzupełnij
RJl0StELCU2cy2
Ćwiczenie 5
Zaznacz wszystkie układy równań, które posiadają nieskończenie wiele rozwiązań. Możliwe odpowiedzi: 1. nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, x, plus, y, plus, dwa zet, równa się, sześć, koniec równania, drugie równanie, minus, x, minus, y, plus, trzy zet, równa się, dwanaście, koniec równania, trzecie równanie, dwa x, minus, y, minus, trzy zet, równa się, pięć, koniec równania, koniec układu równań, 2. nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, dwa x, minus, y, plus, pięć zet, równa się, siedem, koniec równania, drugie równanie, x, minus, y, plus, zet, równa się, minus, cztery, koniec równania, trzecie równanie, minus, dwa x, plus, dwa y, minus, dwa zet, równa się, osiem, koniec równania, koniec układu równań, 3. nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, minus, trzy x, plus, trzy y, minus, trzy zet, równa się, dwa, koniec równania, drugie równanie, x, minus, y, plus, zet, równa się, trzy, koniec równania, trzecie równanie, dwa x, minus, y, minus, trzy zet, równa się, trzy, koniec równania, koniec układu równań, 4. nawias klamrowy, układ równań, pierwsze równanie, zero przecinek pięć x, minus, y, plus, dwa zet, równa się, zero przecinek pięć, koniec równania, drugie równanie, x, minus, dwa y, plus, cztery zet, równa się, jeden, koniec równania, trzecie równanie, minus, dwa x, plus, cztery y, minus, osiem zet, równa się, minus, dwa, koniec równania, koniec układu równań
RLPtbfR9sQVx82
Ćwiczenie 6
Uzupełnij zdanie wpisując poprawne liczby. Trójka liczb b, równa się c, równa się
3
Ćwiczenie 7

Suma długości boków trójkąta ABC wynosi 22. Jeden z boków jest dwa razy dłuższy od drugiego i o trzy dłuższy od trzeciego z nich. Zapisz odpowiedni układ równań i oblicz długości  boków trójkąta.

3
Ćwiczenie 8

Rozwiąż układ równań

x+y2+x-z3=y-5562x+y+3y-z=zz-y=x.

Słownik

układ równań
układ równań

koniunkcja co najmniej dwóch równań

rozwiązanie układu równań
rozwiązanie układu równań

każdy układ liczb spełniających jednocześnie  każde z równań składowych w tym układzie

układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi
układ trzech równań liniowych z trzema niewiadomymi

układ równań postaci

a1x+b1y+c1z=d1a2x+b2y+c2z=d2a3x+b3y+c3z=d3