R1S3q6GVxrGns
Grafika przedstawia tło składające się z sinusoidalnych fal.

M_R_W07_M1 Funkcje trygonometryczne w trójkącie prostokątnym

Źródło: dostępny w internecie: pixabay.com, domena publiczna.

3. Tangens kąta ostrego w trójkącie prostokątnym

Czy możliwe jest, aby zmierzyć wysokość drzewa lub szerokość rzeki, mając do dyspozycji zwykłą miarkę i narzędzie do mierzenia kątów? Funkcje trygonometryczne mają szerokie zastosowanie m.in. w nawigacji, kartografii, czy geodezji.

Słowo tangens pochodzi od łacińskiego tangere dotykający, styczny, co oznaczało długość odcinka stycznego do okręgu jednostkowego.

RZonaRTEKRECf

Podczas lekcji wprowadzimy definicję funkcji tangens w kontekście trójkąta prostokątnego.

Twoje cele
  • Poznasz definicję funkcji tangens kąta ostrego w trójkącie prostokątnym.

  • Wyznaczysz wartości funkcji tangens dla niektórych kątów.

  • Zastosujesz definicję funkcji tangens w trójkącie prostokątnym oraz jej własności do rozwiązywania problemów matematycznych.

Już wiesz
  • Sinusem kąta ostrego w trójkącie prostokątnym nazywamy stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciwko kąta do długości przeciwprostokątnej.

  • Cosinusem kąta ostrego w trójkącie prostokątnym nazywamy stosunek długości przyprostokątnej leżącej przy tym kącie do długości przeciwprostokątnej.

Tangens kąta ostrego w trójkącie prostokątnym
Definicja: Tangens kąta ostrego w trójkącie prostokątnym

Tangensem kąta ostrego w trójkącie prostokątnym nazywamy stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw tego kąta do długości przyprostokątnej leżącej przy tym kącie.

R1ZH1vlAu2YuN

Do oznaczenia funkcji tangens używa się skrótu tg.

Wzór funkcji możemy zapisać słownie:

tgα=długość przyprostokątnej leżącej naprzeciw kątadługość przyprostokątnej leżącej przy kącie

Zapisując wzór za pomocą symboli matematycznych, mamy, że:

tgα=ab
tgβ=ba
Ważne!

Z przyjętych oznaczeń wynika, że β=90°-α, więc tg90°-α=ba.

Ciekawostka

Odwrotność funkcji tangens możemy przedstawić jako funkcję cotangens, co zapisujemy w skrócie:

ctgα=1tgα

W wielu krajach do oznaczenia funkcji tangens używa się skrótu tan. Stąd w wielu programach komputerowych, aby wyznaczyć tangens danego kąta musimy użyć właśnie tego skrótu.

Przykład 1

Obliczymy wartości tangensów kątów ostrych w trójkącie prostokątnym z rysunku.

R1Lu6iwdiWm9i

Oznaczmy długość brakującej przyprostokątnej jako x.

Z twierdzenia Pitagorasa otrzymujemy, że x2+42=102.

Z równania wynika, że x2=84, zatem x=221 lub x=-221.

Ponieważ x>0, więc x=221.

Z definicji funkcji tangens otrzymujemy, że:

tgα=2214=212,

tgβ=4221=22121.

Przykład 2

Wyznaczymy tangens mniejszego kąta ostrego w trójkącie prostokątnym, którego boki są kolejnymi liczbami naturalnymi.

Rozwiązanie:

Narysujmy trójkąt prostokątny i wprowadźmy oznaczenia, jak na rysunku.

R2gqp4dWSRXjg

W celu wyznaczenia wartości x rozwiążemy równanie, korzystając z twierdzenia Pitagorasa:

x2+x+12=x+22

Zatem

x2+x2+2x+1=x2+4x+4

x2-2x-3=0

Wobec tego x=2-42=-1 lub x=2+42=3.

Czyli długości boków trójkąta wynoszą odpowiednio: 3, 4, 5.

Tangens mniejszego kąta ostrego wynosi:

tgα=34

Wyznaczymy wartości tangensów niektórych kątów ostrych. Wykorzystamy do tego trójkąty charakterystyczne.

RrrLJwRBioODR

Korzystając z definicji funkcji tangens otrzymujemy, że:

tg30°=aa3=13=33
tg45°=aa=1
tg60°=a3a=3
Przykład 3

Wyznaczymy wartość wyrażenia tg30°+tg45°tg60°.

Po podstawieniu mamy

tg30°+tg45°tg60°=33+13=1+33.

Przykład 4

Sprawdzimy, czy prawdziwa jest równość:

tg60°+tg45°tg60°-tg45°=2+3.

Rozwiązanie:

Po podstawieniu odpowiednich wartości, mamy:

tg60°+tg45°tg60°-tg45°=3+13-1=3+13+13-13+1=4+232=2+3.

Zatem równość jest prawdziwa.

Przykład 5

Wiadomo, że suma tangensów kątów ostrych w trójkącie prostokątnymtangens kąta ostrego w trójkącie prostokątnymtangensów kątów ostrych w trójkącie prostokątnym wynosi 3. Obliczymy iloczyn sinusów tych kątów.

Wprowadźmy oznaczenia, jak na rysunku.

R12PvvkaHhw5v

Z rysunku mamy, że tgα=ab oraz tgβ=ba.

Wiadomo, że tgα+tgβ=3.

Stosując oznaczenia z rysunku, otrzymujemy równanie:

ab+ba=3.

Po sprowadzeniu do wspólnego mianownika otrzymujemy, że:

a2+b2ab=3.

Z twierdzenia Pitagorasa wynika, że a2+b2=c2, więc mamy zależność c2ab=3.

Równanie możemy zapisać w postaci abc2=13.

Zatem ac·bc=13.

Z definicji funkcji sinus otrzymujemy, że sinα·sinβ=13.

Przykład 6

Wyznaczymy długości przyprostokątnych w trójkącie prostokątnym o przeciwprostokątnej długości 4, jeżeli wiadomo, że tangens jednego kąta ostrego jest dwa razy większy od tangensa drugiego kąta ostrego.

R15bfrpZ0pc42

Z warunków zadania wynika, że tgα=2tgβ oraz c=4.

Z trójkąta prostokątnego z rysunku mamy, że tgα=ab oraz tgβ=ba.

Po podstawieniu do zależności tgα=2tgβ mamy, że:

ab=2·ba, czyli a2=2b2.

Zatem a=2b lub a=-2b.

Ponieważ a>0b>0, więc a=2b.

Z twierdzenia Pitagorasa wynika, że 2b2+b2=42, więc 3b2=16.

Zatem b2=163, czyli b=433 lub b=-433.

Ponieważ b>0, więc b=433.

Czyli a=2·433=463.

Zatem przyprostokątne mają długości a=463 oraz b=433.

Ważne!

Funkcja tangens jest funkcją rosnącą dla α0,90°.

Polecenie 1

Zapoznaj się z animacją dotyczącą definicji funkcji tangens oraz wyznaczania tangensów kątów ostrych w trójkącie prostokątnym.

R1AsYxX0wYpbI
Film nawiązujący do treści lekcji dotyczącej tangensa kąta ostrego w trójkącie prostokątnym.
Polecenie 2

Wyznacz tangensy kątów ostrych w trójkącie prostokątnym, jeżeli długości jego boków są kolejnymi liczbami parzystymi.

monotoniczność funkcji tangens
Własność: monotoniczność funkcji tangens

Dla kąta α0°,90° tangens jest funkcją rosnącą.

Przykład 7

Wykażemy, że jeśli tgα<1α jest kątem ostrym, to α<45°.

Rozwiązanie:

Naszkicujmy trójkąt prostokątny o przyprostokątnych długości 21 oraz kącie ostrym α.

Rywc0GCVMIw6c

Z rysunku możemy odczytać, że tgα=12.

Dorysujemy odcinek tak, jak na rysunku i wprowadźmy oznaczenie kąta β.

R1VXOrArgxf7N

Zauważmy, że tgβ=22=1.

Równość ta zachodzi dla β=45°.

Ponieważ α<β, zatem α<45°.

Przykład 8

Wykażemy, że w dowolnym trójkącie prostokątnym o kątach ostrych αβ zachodzą następujące zależności:

  • tgα·tgβ=1,

  • tgα+tgβ=1sinαsinβ=1cosαcosβ.

Rozwiązanie:

Dowody równości przeprowadzimy z wykorzystaniem rysunku poniżej.

RDM5EY6RDCWow

Z rysunku możemy odczytać, że tgα=ab oraz tgβ=ba.

Zatem mamy:

  • tgα+tgβ=ab·ba=abab=1,

  • tgα+tgβ=ab+ba=a2+b2ab=c2ab=

    =1abc2=1acbc=1sinαsinβ=1cosαcosβ.

Przykład 9

Obliczymy tangensy kątów ostrych wyznaczonych przez środkową trójkątaśrodkowa trójkątaśrodkową trójkąta prostokątnego równoramiennego, poprowadzoną do ramienia tego trójkąta.

Rozwiązanie:

Narysujmy trójkąt prostokątny równoramienny, poprowadźmy odpowiednią środkową trójkąta i wprowadźmy oznaczenia, jak na rysunku:

RPkFsAvHyjD4W

Zauważmy, że x=12a.

Korzystając z definicji funkcji tangens otrzymujemy, że:

tgα=ax=a12a=2

tgβ=xa=12aa=12

Przykład 10

Wiadomo, że suma tangensów kątów ostrych w trójkącie prostokątnym wynosi 533. Obliczymy sumę kwadratów tych tangensów.

Wprowadźmy oznaczenia:

α oraz β – kąty ostre w trójkącie prostokątnym.

Wiadomo, że tgα+tgβ=533.

Podnosimy wyrażenie tgα+tgβ do kwadratu. Otrzymujemy:

tgα+tgβ2=tg2α+tg2β+2tgαtgβ.

Wiadomo, że tgα·tgβ=1, zatem:

5332=tg2α+tg2β+2.

Po przekształceniu otrzymujemy, że:

tg2α+tg2β=193.

Polecenie 3

Zapoznaj się z infografiką, a następnie wykonaj polecenie.

RUWvdgUOVpQRs
Infografika dotyczy własności funkcji tangens. Definicja: tangens kąta ostrego. Tangensem kąta ostrego w trójkącie prostokątnym nazywamy stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciwko tego kąta do długości przyprostokątnej leżącej przy tym kącie., Ilustracja definicji przedstawia trójkąt prostokątny o podstawie a, pionowej przyprostokątnej b oraz o przeciwprostokątnej c. Zaznaczono także kąty wewnętrzne trójkąta. Kąt prosty między bokami a i b, kąt alfa między bokami b i c oraz kąt dziewięćdziesiąt stopni, minus, alfa między bokami a i c. Obok ilustracji zapisano: tangens alfa, równa się, początek ułamka, a, mianownik, b, koniec ułamka oraz tangens nawias, dziewięćdziesiąt stopni, minus, alfa, zamknięcie nawiasu, równa się, początek ułamka, b, mianownik, a, koniec ułamka. Własności: 1. dla kąta ostrego funkcja tangens alfa jest funkcją rosnącą, 2. tangens nawias, dziewięćdziesiąt stopni, minus, alfa, zamknięcie nawiasu, równa się, początek ułamka, jeden, mianownik, tangens alfa, koniec ułamka. Przykład: Wyznaczymy wartości tangensów kątów ostrych w trójkącie prostokątnym o przyprostokątnej pięć i przeciwprostokątnej trzynaście oraz o kątach alfa i BETA. Rozwiązanie: Rysunek przedstawia trójkąt prostokątny o podstawie x, która jest jednocześnie bokiem C B, o pionowej przyprostokątnej o długości pięć, która jest bokiem A C oraz o przeciwprostokątnej o długości trzynaście, która jest bokiem B A. Na ilustracji zaznaczono kąty wewnętrze trójkąta. Przy wierzchołku C znajduje się kąt prosty, przy wierzchołku B znajduje się kąt BETA, a przy wierzchołku A znajduje się kąt alfa. 2. Obliczenia x – długość przyprostokątnej

Z twierdzenia Pitagorasa mamy, że
pięć indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, równa się, trzynaście indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego,
czyli x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, równa się, sto czterdzieści cztery,
stąd x, równa się, dwanaście.

sinus alfa, równa się, początek ułamka, pięć, mianownik, dwanaście, koniec ułamka, sinus BETA, równa się, początek ułamka, dwanaście, mianownik, pięć, koniec ułamka
Polecenie 4

Wyznacz długości przyprostokątnych w trójkącie prostokątnym o przeciwprostokątnej długości 6, jeżeli wiadomo, że tangens jednego kąta ostrego jest trzy razy większy od tangensa drugiego kąta ostrego.

1
Pokaż ćwiczenia:
1
Ćwiczenie 1
RAEDJkaE2Nyb7
W trójkącie prostokątnym o przyprostokątnej długości trzy oraz przeciwprostokątnej długości cztery tangens mniejszego kąta ostrego wynosi: Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z siedem koniec pierwiastka, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. początek ułamka, trzy pierwiastek kwadratowy z siedem koniec pierwiastka, mianownik, siedem, koniec ułamka, 3. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z siedem koniec pierwiastka, mianownik, cztery, koniec ułamka
1
Ćwiczenie 2
R15YLb4EUaw5x
Połącz w pary wyrażenie z odpowiadającym mu wynikiem. tangens trzydzieści stopni, plus, tangens czterdzieści pięć stopni Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, plus, trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. trzy, 3. pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, plus, trzy, 4. początek ułamka, dziesięć, mianownik, trzy, koniec ułamka początek ułamka, tangens sześćdziesiąt stopni, mianownik, tangens trzydzieści stopni, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, plus, trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. trzy, 3. pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, plus, trzy, 4. początek ułamka, dziesięć, mianownik, trzy, koniec ułamka początek ułamka, tangens czterdzieści pięć stopni, plus, tangens sześćdziesiąt stopni, mianownik, tangens trzydzieści stopni, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, plus, trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. trzy, 3. pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, plus, trzy, 4. początek ułamka, dziesięć, mianownik, trzy, koniec ułamka tangens indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, sześćdziesiąt stopni, plus, tangens indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, trzydzieści stopni Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, plus, trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. trzy, 3. pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, plus, trzy, 4. początek ułamka, dziesięć, mianownik, trzy, koniec ułamka
1
Ćwiczenie 3
Ryk1ossn2gYN0
Wstaw odpowiednie wyrażenie. Dla kątów ostrych alfa i BETA, jeżeli tangens alfa, mniejszy niż, tangens BETA, to 1. początek ułamka, tangens alfa, mianownik, tangens BETA, koniec ułamka, większy niż, jeden, 2. alfa, większy niż, BETA, 3. alfa, mniejszy niż, BETA.
2
Ćwiczenie 4
RRntLV4aDAPmI
W trójkącie prostokątnym o przyprostokątnych długości a i b tangens kąta leżącego naprzeciwko przyprostokątnej długości a wynosi dwa. Wtedy: Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, a, minus, b, mianownik, a, plus, b, koniec ułamka, równa się, początek ułamka, jeden, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. a, równa się, początek ułamka, jeden, mianownik, dwa, koniec ułamka, b, 3. początek ułamka, a, minus, b, mianownik, a, plus, b, koniec ułamka, równa się, minus, początek ułamka, jeden, mianownik, trzy, koniec ułamka, 4. a, równa się, dwa b
2
Ćwiczenie 5
RFQbq4MoAaFsP
Jeżeli tangens jednego kąta ostrego w trójkącie prostokątnym wynosi początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, mianownik, dwa, koniec ułamka, to tangens drugiego kąta ostrego wynosi: Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, dwa pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, mianownik, pięć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, pięć pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, mianownik, dwa, koniec ułamka, 3. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, mianownik, pięć, koniec ułamka
2
Ćwiczenie 6
RrU9MwaeYKdHa
Odpowiedz na pytania lub uzupełnij tekst. 1. Wewnętrzny lub zewnętrzny trójkąta., 2. Może być algebraiczne lub arytmetyczne., 3. Iloraz długości dwóch boków trójkąta., 4. Odwrotność funkcji tangens., 5. Dział matematyki, który zajmuje się zależnościami między długościami boków a miarami kątów wewnętrznych w trójkątach., 6. Może być np. Pitagorasa., 7. Jeden z dwóch krótszych boków w trójkącie prostokątnym.
3
Ćwiczenie 7
R2sp3t6P7nlQC
Uporządkuj wartości podanych wyrażeń w kolejności rosnącej. Elementy do uszeregowania: 1. początek ułamka, jeden, mianownik, tangens dwadzieścia stopni, koniec ułamka, 2. tangens czterdzieści sześć stopni, 3. początek ułamka, jeden, mianownik, tangens pięć stopni, koniec ułamka, 4. tangens dwa stopnie
3
Ćwiczenie 8

Wiadomo, że suma tangensów kątów ostrych w trójkącie prostokątnym wynosi 2. Wyznacz iloczyn cosinusów tych kątów.

1
Ćwiczenie 9
R6e4N9amPwHFO
Zaznacz prawidłowe dokończenie zdania. W trójkącie o jednej przyprostokątnej długości dwa pierwiastek kwadratowy z trzy oraz przeciwprostokątnej długości sześć tangens większego kąta ostrego wynosi: Możliwe odpowiedzi: 1. pierwiastek kwadratowy z dwa., 2. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z dwa, mianownik, dwa, koniec ułamka., 3. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z sześć, mianownik, trzy, koniec ułamka.
1
Ćwiczenie 10
R1VNkYAE8wHfZ
Zaznacz wszystkie prawdziwe dokończenia zdania. Jeżeli jeden z kątów ostrych w trójkącie prostokątnym ma miarę czterdzieści stopni, to: Możliwe odpowiedzi: 1. tangens drugiego kąta ostrego jest większy od jeden., 2. tangens drugiego kąta ostrego jest mniejszy od jeden., 3. tangensy obu kątów ostrych są równe., 4. iloczyn tangensów tych kątów wynosi jeden.
2
Ćwiczenie 11
RFyjj9IQLiAsq
Wstaw w tekst odpowiednie wyrażenie. Wyrażenie początek ułamka, tangens alfa, plus, tangens BETA, mianownik, początek ułamka, jeden, mianownik, tangens alfa, koniec ułamka, plus, początek ułamka, jeden, mianownik, tangens BETA, koniec ułamka, koniec ułamka po uproszczeniu ma postać 1. tangens alfa, razy, tangens BETA, 2. początek ułamka, jeden, mianownik, tangens BETA, razy, tangens BETA, koniec ułamka, 3. początek ułamka, tangens alfa, mianownik, tangens BETA, koniec ułamka.
2
Ćwiczenie 12
R1aHGWmvsltfK
Połącz w pary wyrażenia z odpowiadającymi im wartościami: nawias, tangens trzydzieści stopni, plus, tangens czterdzieści pięć stopni, zamknięcie nawiasu, indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, cztery pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. zero, 3. początek ułamka, cztery, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 4. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, cztery, koniec ułamka sześć tangens trzydzieści stopni, minus, dwa tangens sześćdziesiąt stopni Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, cztery pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. zero, 3. początek ułamka, cztery, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 4. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, cztery, koniec ułamka początek ułamka, jeden, mianownik, tangens sześćdziesiąt stopni, koniec ułamka, plus, początek ułamka, jeden, mianownik, tangens trzydzieści stopni, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, cztery pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. zero, 3. początek ułamka, cztery, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 4. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, cztery, koniec ułamka początek ułamka, tangens czterdzieści pięć stopni, mianownik, tangens trzydzieści stopni, plus, tangens sześćdziesiąt stopni, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, cztery pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 2. zero, 3. początek ułamka, cztery, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, trzy, koniec ułamka, 4. początek ułamka, pierwiastek kwadratowy z trzy, mianownik, cztery, koniec ułamka
2
Ćwiczenie 13
R1TGOFA1O51N5
Zaznacz prawidłowe dokończenie zdania. Jeżeli tangens jednego z katów ostrych w trójkącie prostokątnym wynosi trzy, a obwód tego trójkąta osiem, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z dziesięć, to przyprostokątne tego trójkąta mają długości: Możliwe odpowiedzi: 1. dwa i sześć., 2. pierwiastek kwadratowy z dwa i pierwiastek kwadratowy z sześć., 3. jeden i trzy.
2
Ćwiczenie 14
RR4Xo1usgONN2
Wpisz odpowiednie liczby. pierwiastek kwadratowy z trzy, razy, nawias, tangens sześćdziesiąt stopni, minus, tangens trzydzieści stopni, zamknięcie nawiasu, równa się Tu uzupełnij trzy, razy, nawias, tangens indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, trzydzieści stopni, plus, tangens indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, sześćdziesiąt stopni, zamknięcie nawiasu, równa się Tu uzupełnij
3
Ćwiczenie 15
R1LLtHSQVVYkJ
Uporządkuj podane wartości malejąco poniższe wyrażenia. Elementy do uszeregowania: 1. tangens zero stopień, 2. początek ułamka, tangens trzydzieści stopni, mianownik, tangens sześćdziesiąt stopni, koniec ułamka, 3. początek ułamka, tangens czterdzieści pięć stopni, mianownik, dwa, koniec ułamka, 4. tangens dwanaście stopni, razy, tangens siedemdziesiąt osiem stopni
3
Ćwiczenie 16

Wyznacz odwrotność sumy kwadratów tangensów kątów ostrych w trójkącie prostokątnym, jeżeli suma tych tangensów wynosi 332.

Słownik

tangens kąta ostrego w trójkącie prostokątnym
tangens kąta ostrego w trójkącie prostokątnym

stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw kąta do długości przyprostokątnej leżącej przy kącie

środkowa trójkąta
środkowa trójkąta

odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku trójkąta