M_R_W09_M3 Równania i nierówności z parametrem
2.* Układy równań pierwszego stopnia z dwiema niewiadomymi z wartością bezwzględną oraz z parametrem (DODATEK)
Interpretacją geometryczną oznaczonego układu równań pierwszego stopnia z dwiema niewiadomymi są dwie przecinające się proste. Jeśli jednak w równaniu pojawi się wartość bezwzględna liczby lub liczby , to wykres równania przyjmuje inną postać.
W tym materiale przyjrzymy się układom równań, w których pojawił się moduł.
Przedstawisz graficzną ilustrację układu równań pierwszego stopnia z dwiema niewiadomymi z wartością bezwzględną.
Odczytasz liczbę rozwiązań układu równań z wartością bezwzględną na podstawie jego ilustracji graficznej.
Odczytasz rozwiązanie układu równań liniowych z wartością bezwzględną na podstawie jego interpretacji geometrycznej.
PRZYPOMNIJ SOBIE
Rozwiązaniem układu równań liniowych z dwiema niewiadomymi nazywamy parę liczb spełniającą jednocześnie każde równanie danego układu równań.
Dany jest układ równań . Przedstawimy interpretację geometryczną tego układu. Sprawdzimy, czy posiada rozwiązanie.
Doprowadzamy pierwsze równanie do postaci kierunkowej.
Wybieramy przykładowe punkty, których współrzędne spełniają to równanie. Mogą to być punkty przecięcia wykresu z osiami układu współrzędnych.
Oś – punkt
Oś – punkt
Zajmiemy się teraz drugim równaniem.
W tym równaniu pojawia się wartość bezwzględna liczby .
Przypomnimy podstawowe informacje na temat wartości bezwzględnej.
Algebraicznie wartością bezwzględną liczby rzeczywistej nazywamy:
liczbę , jeśli liczba jest nieujemna;
liczbę przeciwną do , jeśli liczba jest ujemna.
Wartość bezwzględną liczby rzeczywistejWartość bezwzględną liczby rzeczywistej oznaczamy .
Powyższą definicję możemy zapisać za pomocą wzoru
A zatem wracając do równania mamy:
jeśli , to
i wtedy równanie przyjmuje postać:
jeśli , to
i wtedy równanie przyjmuje postać:
Teraz przekształcamy równania do postaci kierunkowej i wybieramy punkty przez które przechodzi wykres.
i
i
Wybierając współrzędną musimy pamiętać o warunkach dotyczących zmiennej .
– otrzymujemy punkt i – otrzymujemy punkt
– otrzymujemy punkt i – otrzymujemy punkt
Rysujemy wykresy obu równań i sprawdzamy, czy posiadają one punkty wspólne.

Wykresy równań oraz przecinają się w jednym punkcie o współrzędnych .
Jak zawsze, przy metodzie graficznej, musimy jeszcze sprawdzić poprawność rozwiązania.
Podstawiamy wartości do każdej ze stron każdego z równań układu.
Otrzymaliśmy tożsamości, a zatem para liczb jest rozwiązanie układu równańrozwiązanie układu równań
.
Rozwiążemy metodą graficzną układ równań .
Korzystając z definicji wartości bezwzględnej, przekształcamy pierwsze równanie, rozpatrując przypadki.
i
Wtedy równanie przyjmuje postać:
i
i
Wybieramy przykładowe punkty, których współrzędne spełniają te równania. (Mogą to być punkty przecięcia wykresu z osiami układu współrzędnych).
, i ,
Wykres drugiego równania jest prostą równoległą do osi .
Rysujemy wykresy obu równań i sprawdzamy, czy posiadają one punkty wspólne.

Wykresy przecinają się w dwóch punktach: oraz .
Sprawdzamy poprawność odczytanych rozwiązań.
Dla pary :
Dla pary :
A zatem układ równań ma dwa rozwiązania: oraz .
Rozwiążemy metodą graficzną układ równań .
Korzystając z definicji wartości bezwzględnej przekształcamy pierwsze równanie rozpatrując przypadki.
I przypadek – I ćwiartka układu współrzędnych
wtedy i równanie przyjmuje postać
Wybieramy pary, które należą do pierwszej ćwiartki układu współrzędnych i spełniają to równanie.
,
II przypadek – II ćwiartka układu współrzędnych
wtedy i równanie przyjmuje postać
Wybieramy pary, które należą do drugiej ćwiartki i spełniają to równanie.
,
III przypadek – III ćwiartka układu współrzędnych
wtedy i równanie przyjmuje postać
Wybieramy pary, które należą do trzeciej ćwiartki układu współrzędnych i spełniają to równanie.
,
IV przypadek – IV ćwiartka układu współrzędnych
wtedy i równanie przyjmuje postać
Wybieramy pary, które należą do czwartej ćwiartki układu współrzędnych i spełniają to równanie.
,

Zajmiemy się teraz drugim równaniem .
Rozpatrujemy przypadki wynikające z definicji wartości bezwzględnej liczby.
I przypadek:
wtedy i równanie przyjmuje postać .
Przekształcamy równanie:
Wybieramy pary liczb spełniające to równanie:
, ,
II przypadek:
wtedy i równanie przyjmuje postać .
Przekształcamy równanie:
Wybieramy pary liczb spełniające to równanie:
,
A więc wykres równania ma postać:

Umieszczamy powyższe wykresy w jednym układzie współrzędnych.

Wykresy przecinają się w dwóch punktach oraz .
Sprawdzamy poprawność odczytanych rozwiązań.
Dla pary :
Dla pary :
A zatem układ równań ma dwa rozwiązania: oraz .
Rozwiążemy metodą graficzną układ równań .
Doprowadzamy pierwsze równanie do postaci kierunkowej.
Wybieramy przykładowe punkty, których współrzędne spełniają to równanie. Mogą to być punkty przecięcia z osiami układu współrzędnych.
Oś – punkt
Oś – punkt
Rysujemy wykres równania .

Zajmiemy się teraz drugim równaniem .
Rozpatrujemy przypadki wynikające z definicji wartości bezwzględnej liczby.
I przypadek:
Wtedy równanie przyjmuje postać
.
Przekształcamy je do postaci kierunkowej i dobieramy pary liczb będące rozwiązaniem.
,
II przypadek:
Wtedy równanie przyjmuje postać
.
Przekształcamy je do postaci kierunkowej i dobieramy pary liczb będące rozwiązaniem.
,
Rysujemy wykres równania .

Umieszczamy wykresy obu równań w jednym układzie współrzędnych.

Wykresy przecinają się w dwóch punktach oraz .
Sprawdzamy poprawność odczytanych rozwiązań.
Dla pary :
Dla pary :
A zatem układ równań ma dwa rozwiązania: oraz .
Określimy liczbę rozwiązań układu równań w zależności od parametru .
Korzystając z przykładu , wiemy jaką postać będzie miał wykres równania .
Wyznaczymy jedynie punkty przecięcia wykresu z osiami i .
Oś – punkty ,
Oś – punkty ,
Rysujemy wykres.

Rozpatrzymy teraz położenie wykresu równania w zależności od parametru .
Wykres jest prostą równoległą do osi , a parametr „przesuwa” tą prostą wzdłuż osi .
Przyjrzyjmy się następującym przypadkom:
Wtedy równanie przyjmuje postać .

Wykresy nie mają teraz punktów wspólnych. Widać, że analogiczna sytuacja będzie dla wszystkich , np.:

A także dla wszystkich , np.:

lub

Wykresy równań i oraz i mają jeden punkt wspólny.
Wykresy równań i mają dwa punkty wspólne.
Zauważmy, że analogiczna sytuacja będzie dla , np.:

Podsumowujmy nasze rozważania.
Układ równań :
nie ma rozwiązań dla ;
ma jedno rozwiązanie dla ;
ma dwa rozwiązania dla .
Zapoznaj się z przykładami przedstawionymi w aplecie, a następnie rozwiąż polecenie 2.
Aplet przedstawia układ współrzędnych z poziomą osią X od minus dziewięciu do dziewięciu oraz z pionową osią Y od minus pięciu do pięciu. Poniżej układu znajduje się pięć układów równań, które po wybraniu możemy zaobserwować w układzie współrzędnych. Dodatkowo po wybraniu danego układu, pod wykresem pojawia się komentarz. Przytoczymy wszystkie pięć układów równań wraz z komentarzami.
Pierwszy układ równań. Klamra otwierająca. Równanie pierwsze. . Równanie drugie: 4 x odjąć y równa się trzy. Komentarz przedstawimy w kolejnych punktach.
Wykres równania składa się z dwóch ukośnych równoległych prostych. Pierwsza przebiega czwartą, trzecią i drugą ćwiartkę oraz punkty . Druga prosta przebiega przez ćwiartki czwartą, pierwszą i drugą oraz przez punkty .
Wykres równania 4 x odjąć y równa się 3 to ukośna prosta przebiegająca przez trzecią, czwartą i pierwsza ćwiartkę oraz przez punkty .
Punkty przecięcia wykresów mają współrzędne: oraz .
Rozwiązania układu równań są dwa. Pierwsze: klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się 1, równanie drugie y równa się jeden. Drugie: klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się 0, równanie drugie y równa się minus trzy.
Drugi układ równań. Klamra otwierająca. Równanie pierwsze. . Równanie drugie: . Komentarz przedstawimy w kolejnych punktach.
Wykres równania to romb o wierzchołkach w następujących punktach: .
Wykres równania to dwie ukośne równoległe proste. Pierwsza przebiega przez trzecią, czwartą i pierwszą ćwiartkę oraz przez punkty . Druga przebiega przez trzecią, drugą i pierwszą ćwiartkę oraz przez punkty .
Istnieją cztery punkty przecięcia wykresów i mają one współrzędne: .
Rozwiązania układu równań są cztery. Pierwsze: klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się 1, równanie drugie y równa się jeden. Drugie rozwiązanie: klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się 2, równanie drugie y równa się 0,5, trzecie rozwiązanie: klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się minus 1, równanie drugie y równa się minus jeden, czwarte rozwiązanie: klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się minus 2, równanie drugie y równa się minus 0,5
Trzeci układ równań. Klamra otwierająca. Równanie pierwsze. . Równanie drugie: . Komentarz przedstawimy w kolejnych punktach.
Wykres równania to dwie ukośnie półproste o wspólnym końcu, symetryczne względem osi X. Pierwsza półprosta znajduje się w pierwszej ćwiartce i przechodzi przez punkty , przy czym punkt jest wspólnym końcem obu półprostych. Druga półprosta znajduje się w czwartej ćwiartce i przebiega przez punkty .
Wykres równania to dwie ukośne półproste o wspólnym końcu, symetryczne względem osi Y. Pierwsza przebiega przez trzecią i czwartą ćwiartkę oraz przez punkty , gdzie punkt jest wspólnym końcem obu półprostych. Druga przebiega przez czwartą i pierwsza ćwiartkę oraz przez punkty .
Istnieje jeden punkt przecięcia wykresów i ma on współrzędne: .
Rozwiązanie układu równań jest jedno. Klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się minus 1, równanie drugie y równa się minus jeden.
Czwarty układ równań. Klamra otwierająca. Równanie pierwsze. . Równanie drugie: . Komentarz przedstawimy w kolejnych punktach.
Wykres równania to cztery ukośnie półproste symetryczne względem osi X. Pierwsza półprosta znajduje się w drugiej ćwiartce i przechodzi przez punkty , gdzie punkt jest wspólnym końcem z drugą półprostą leżącą w trzeciej ćwiartce i przechodzącą przez punkty . Druga para półprostych o wspólnym wierzchołku składa się z półprostej leżącej w pierwszej ćwiartce i przechodzącej przez punkty , gdzie punkt jest wspólnym końcem z drugą półprostą z tej pary leżącą w czwartej ćwiartce i przechodzącą przez punkty .
Wykres równania to dwie ukośne półproste o wspólnym końcu. Pierwsza przebiega przez drugą i trzecią ćwiartkę oraz przez punkty , gdzie punkt jest wspólnym końcem obu półprostych. Druga półprosta przebiega przez trzecią i pierwszą ćwiartkę oraz przez punkty .
Istnieje jeden punkt przecięcia wykresów i ma on współrzędne: .
Rozwiązanie układu równań jest jedno. Klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się minus 2, równanie drugie y równa się zero.
Piąty układ równań. Klamra otwierająca. Równanie pierwsze. . Równanie drugie: . Komentarz przedstawimy w kolejnych punktach.
Wykres równania to romb o wierzchołkach: .
Wykres równania to ukośna prosta przechodząca trzecią, drugą i pierwszą ćwiartkę oraz przez punkty .
Istnieją dwa punkty przecięcia wykresów i mają one współrzędne: oraz .
Rozwiązania układu równań dwa. Pierwsze. Klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się minus trzy i pół, równanie drugie y równa się jeden i pół. Drugie rozwiązanie: klamra otwierająca, równanie pierwsze x równa się jeden i pół, równanie drugie y równa się trzy i pół.
Znajdź metodą graficzną rozwiązania układu równań .
Sprawdź poprawność wyniku.
Uzupełnij luki, wpisując odpowiednie pojęcia i współrzędne. Wykresem równania pierwszego y, równa się, wartość bezwzględna z, x, plus, jeden, koniec wartości bezwzględnej jest para Tu uzupełnij. Wykresem równania drugiego y, równa się, cztery, minus, dwa x jest Tu uzupełnij. Punkt będący rozwiązaniem układu równań ma współrzędne: x, równa sięTu uzupełnij, y, równa sięTu uzupełnij.
Na rysunku przedstawiono interpretację geometryczną układu równań . Wskaż zdanie prawdziwe.

Na wykresie przedstawiona jest ilustracja geometryczna układu równań.

Rozwiąż graficznie układ równań
Rozwiąż układ równań
.
Określ liczbę rozwiązań układu równań w zależności od parametru .
Słownik
para liczb spełniających każde z równań składowych w tym układzie


