R1K6POOA3A4XP
Pędzle na palecie
Źródło: edycja: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

Pozornie łatwo rozpoznać dzieło malarskie. Każdy zna chociaż kilka mistrzowskich obrazów, jak „Mona Liza”, czy „Bitwa pod Grunwaldem, a może jeszcze inne?....Jeśli tak - brawo !
Jednak współczesne malarstwo może zaskoczyć niejedną osobę.
Poprowadzimy Was w szybkim tempie przez tę obszerną dziedzinę.

bg‑red

Pewnie już wiesz, że malarstwo

bg‑gray2
  •  jest jedną z dziedzin sztuk plastycznych, tak jak rzeźba, grafika, rysunek i inne,

  • istotą malarstwa jest  plama barwna, która tworzy obraz. Może mieć różne barwy i kształty, być kryjąca, budować fakturową powierzchnię lub świetliste głębie za pomocą laserunku.

Przykład 1

Zauważ, że plamy barwne zależą nie tylko od rodzaju farby, ale również od narzędzia jakim posługuje się artysta. Ostatecznie - i tak nie istnieją autonomicznie, bo składają się na większą całość - dzieło malarskie.

bg‑red

Ten materiał pomoże Ci

bg‑gray2
  • rozróżniać malarskie formy wypowiedzi;

  • charakteryzować cechy malarstwa, jako jednej z głównych dziedzin sztuki;

  • rozpoznawać w dziełach malarskich rodzaje przedstawień;

  • określić, czym jest abstrakcja.

Ćwiczenie 1
R1M2LUQOP4FX4
Źródło: ORE, licencja: CC BY 3.0.
bg‑gray2

Jakie tematy przedstawia malarstwo?

Najczęściej spotykane rodzaje przedstawień, to:  portretportretportret, pejzażpejzażpejzaż, martwa naturamartwa naturamartwa natura, aktaktakt, malarstwo rodzajowemalarstwo rodzajowemalarstwo rodzajowe, historyczneprzedstawienie historycznehistoryczne.

Przykład 2

Portret, pejzaż i martwa natura to podstawowe rodzaje przedstawień.
Ale nawet tutaj występuje duża różnorodność. Zwróć uwagę, w jaki sposób artysta oddał charakter modela w „Potrójnym portrecie (...)”, lub wydobył nastrój morskiego pejzażu.

Przykład 3

Akt, scena rodzajowa i scena historyczna. Każde z przedstawień wymagało zastosowania innych środków wyrazu artystycznego, w tym przypadku, charakterystycznych dla stylu artysty.

R245N7ASKVBRT2
Ćwiczenie 2
Przyporządkuj nazwy kierunków do autorów i dzieł, które je reprezentują. street‑art Możliwe odpowiedzi: 1. Barbara Nicholls, „Pozostałość nr 10”, 2. Bridget Riley, „Seria 1”, 3. Banksy, ściana w Nicholas Everitt Park, 4. Ron Kleemann, „Motocykl 1”, 5. Roy Lichtenstein, „Look Mickey” pop‑art Możliwe odpowiedzi: 1. Barbara Nicholls, „Pozostałość nr 10”, 2. Bridget Riley, „Seria 1”, 3. Banksy, ściana w Nicholas Everitt Park, 4. Ron Kleemann, „Motocykl 1”, 5. Roy Lichtenstein, „Look Mickey” abstrakcjonizm Możliwe odpowiedzi: 1. Barbara Nicholls, „Pozostałość nr 10”, 2. Bridget Riley, „Seria 1”, 3. Banksy, ściana w Nicholas Everitt Park, 4. Ron Kleemann, „Motocykl 1”, 5. Roy Lichtenstein, „Look Mickey” hiperrealizm Możliwe odpowiedzi: 1. Barbara Nicholls, „Pozostałość nr 10”, 2. Bridget Riley, „Seria 1”, 3. Banksy, ściana w Nicholas Everitt Park, 4. Ron Kleemann, „Motocykl 1”, 5. Roy Lichtenstein, „Look Mickey” op‑art Możliwe odpowiedzi: 1. Barbara Nicholls, „Pozostałość nr 10”, 2. Bridget Riley, „Seria 1”, 3. Banksy, ściana w Nicholas Everitt Park, 4. Ron Kleemann, „Motocykl 1”, 5. Roy Lichtenstein, „Look Mickey”
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
R117SUB2NSL2R
Ćwiczenie 2
W ćwiczeniu znajduje się pięć umieszonych pod sobą ilustracji oraz pięć umieszczonych pod sobą nazw kierunków. Pierwsza ilustracja przedstawia zbiór plam zgrupowanych w dwa podłużne zespoły, stykające się ze sobą, znajdujące się na białym tle. Praca wykonana jest techniką akwareli, składa się z okrągłych i owalnych kolorowych plam, o różnym stopniu intensywności. Obraz jest dynamiczny, wielowymiarowy, a kolory przenikają się wzajemnie. W lewej części obrazu dominuje kolor niebieski, który najciemniejszy jest na górze. Niektóre plamy zawierają dużo pigmentu, inne są rozbielone, jakby dodano wody i przechylono kartkę. Krawędzie są miękkie i okrągłe, nie ma ostrych linii. W górnej i dolnej części lewego zespołu umieszczono kilka kolorowych, owalnych plamek z białymi obwódkami, a na górze – pomarańczowe, rozmyte smugi o ciemniejszym konturze. W prawej części obrazu przeważa kolor fioletowy, który łączy się z niebieskim i bordowym. Plamy są podłużne, owalne, przenikają się i łączą się ze sobą. Ich kontury są ciemniejsze, a w środku pigment jest trochę jaśniejszy, jakby rozbielony. W tej części również znajduje się kilka kolorowych jajeczek z białą otoczką – cztery na górze i cztery na dole. Druga ilustracja przedstawia duży, miodowo‑złoty motocykl. Obraz namalowany został bardzo realistycznie, dokładnie i z dbałością o najmniejsze detale. Praca przypomina szczegółową fotografię – artysta precyzyjnie oddał reflektory, szarą, welurową tapicerkę w kropki, błyszczącą karoserię czy bieżnik na oponach. Motor jest trójkołowy, ma złotą, zadbaną karoserię, a na kierownicy znajduje się ozdobny napis „Honda”. Felgi oraz metalowe elementy są srebrne i błyszczące. Trzecia ilustracja przedstawia postacie z kreskówki Walta Disneya – Kaczora Donalda i Myszkę Mickey podczas łowienia ryb na pontonie, obaj z wędkami w dłoniach. Artysta użył tylko kilku kolorów – żółtego, niebieskiego, czerwonego i białego. Po lewej stronie znajduje się Donald, który ubrany w granatową kurtkę i czerwoną zbiór plam zgrupowanych w dwa podłużne zespoły, stykające się ze sobą, znajdujące się na białym tle. Praca wykonana jest techniką akwareli, składa się z okrągłych i owalnych kolorowych plam, o różnym stopniu intensywności. Obraz jest dynamiczny, wielowymiarowy, a kolory przenikają się wzajemnie. W lewej części obrazu dominuje kolor niebieski, który najciemniejszy jest na górze. Niektóre plamy zawierają dużo pigmentu, inne są rozbielone, jakby dodano wody i przechylono kartkę. Krawędzie są miękkie i okrągłe, nie ma ostrych linii. W górnej i dolnej części lewego zespołu umieszczono kilka kolorowych, owalnych plamek z białymi obwódkami, a na górze – pomarańczowe, rozmyte smugi o ciemniejszym konturze. W prawej części obrazu przeważa kolor fioletowy, który łączy się z niebieskim i bordowym. Plamy są podłużne, owalne, przenikają się i łączą się ze sobą. Ich kontury są ciemniejsze, a w środku pigment jest trochę jaśniejszy, jakby rozbielony. W tej części również znajduje się kilka kolorowych jajeczek z białą otoczką – cztery na górze i cztery na dole.muszkę z uśmiechem pochyla się nad wodą i mówi do stojącego Mickeya „Spójrz Mickey, złapałem dużego!”. Mickey stoi za Donaldem, ubrany jest w czerwoną koszulę, a na nogach ma czerwone buty. Mickey widzi, że hak wędki Donalda zaczepił o tylną część jego kurtki, więc Donald złapał na haczyk samego siebie. Mickey widzi to i zakrywa usta dłonią Czwarta ilustracja przedstawia układ cienkich niebieskich i czerwonych linii na białym tle, w układzie poziomym. Obraz jest geometryczny, dynamiczny, nie jest jednolity. Linie wywołują wrażenie falowania i ruchu. Przeważają linie niebieskie, zaś czerwonych jest zdecydowanie mniej. Piąta ilustracja przedstawia trzech młodych chłopców, ubranych o marynarsku, znajdujących się na łodzi. Dzieci mają na głowach szpiczaste kapelusze. Najwyższy chłopiec stoi po prawej stronie. W lewej ręce trzyma lunetę, przez którą patrzy w dal. Prawą rękę trzyma za plecami. Tuż za nim stoi niższy chłopiec, który głowę odwróconą ma za siebie i patrzy na trzeciego chłopca, który wiaderkiem wybiera wodę z łodzi. Nad chłopcami umieszczono napis „We’re all in the same boat”, czyli „Wszyscy jesteśmy na tej samej łodzi”. Przy ścianie umieszczono fragment brązowej, falistej blachy, przypominającej burtę łodzi. Nazwy kierunków to: hiperrealizm, street art., op‑art., pop‑art., abstrakcjonizm.
Źródło: ORE, licencja: CC BY 3.0.
R1C8FNLR8T8FN
Który z podanych tematów nie należy do kategorii malarstwa przedstawiającego:
martwa natura - pejzaż - portret - abstrakcja - akt?
Wybierz jeden z nich i zapisz w polu tekstowym poniżej.
Źródło: ORE, licencja: CC BY 3.0.
bg‑gray2

Czy malarstwo zawsze coś przedstawia?

Od początków swego istnienia sztuka malarska starała się naśladować rzeczywistość, utrwalając jego piękno lub wyjątkowość. Ten rodzaj malarstwa istnieje do dziś i nosi nazwę malarstwa przedstawiającego.

Ale malarstwo przedstawiające to nie tylko realistyczne odwzorowanie świata — istnieje wiele sposobów, by coś „przedstawić”, nawet jeśli nie wygląda tak, jak w rzeczywistości. Oto obrazy, które poszerzają definicję przedstawienia:

Przykład 4

Przyjrzyj się obrazom i porównaj to, co widzisz z opisem kierunków, które reprezentują. Czy udaje Ci się odnaleźć cechy stylu na obrazach?

  • Ekspresjonizm; ukazuje emocje, postacie i sceny są zdeformowane, by oddać wewnętrzne stany psychiczne;

  • Fowizm; żywe, nienaturalne kolory obwiedzione konturem, obiekty rozpoznawalne, ale mocno uproszczone, kolor służy wyrażeniu uczuć, a nie odwzorowaniu natury;

  • Kubizm; obiekty ukazane z różnych perspektyw jednocześnie, geometryzacja form, przedstawienie jako analiza rzeczywistości;

  • Surrealizm; łączy realistyczne elementy w fantastyczne, senne kompozycje, rzeczywistość splata się z podświadomością i marzeniami;

  • Symbolizm; obraz przedstawia idee i uczucia za pomocą metafor, postacie, zwierzęta, kolory mają ukryte znaczenia (np. kobieta jako śmierć), znaczenie obrazu wykracza poza to, co widać;

  • Styl naiwny; proste formy, brak perspektywy, często dziecięca estetyka, przedstawia świat w sposób osobisty, intuicyjny.

Wyobraźnia artystów nie poprzestała na tym. Podążała ku formom, które nie istnieją w realnym świecie.
Tak narodziło się malarstwo nieprzedstawiające - czyli abstrakcjaabstrakcja geometrycznaabstrakcja.

bg‑gray2

Co przedstawia abstrakcja, jak mówić o abstrakcji?

Odpowiedź na to, co przedstawia abstrakcja, jest równie trudna, jak na każde pytanie o sens dzieła:

  • w warstwie wizualnej  przedstawia to, co widać - kompozycję linii, plam barwnych, płaszczyzn;

  • w warstwie znaczeniowej abstrakcja może kryć zarówno emocje, jak i koncepcje estetyczne, związane ze strukturą, formą.

  • w każdym przypadku można  mówić o ekspresji dzieła, czyli jego sile wyrazu.

abstrakcja geometryczna
abstrakcja niegeometryczna
Przykład 5

W  galerii znajdują się reprodukcje obrazów, których autorzy rozstrzygali problemy formy, proporcji oraz ich wzajemnych zależności. Zwróć też uwagę na ograniczoną paletę barw.

Abstrakcja geometrycznaabstrakcja geometrycznaAbstrakcja geometryczna

Przykład 6

Inne podejście do abstrakcji wynika z działań wypływających z emocji.
Akt twórczy jest tu równie ważny,  jak sam efekt.

Abstrakcja niegeometrycznaabstrakcja niegeometrycznaAbstrakcja niegeometryczna

Dla zainteresowanych

Niektóre dzieła poruszają wyobraźnię i odczucia widza samą tylko grą form i barw.
Ta akwarela jest pierwszym obrazem tego rodzaju, a jej autor -  Wasilly Kandinsky [czyt. wasili kandinski] uważany jest za prekursorapionier w sztuceprekursora abstrakcji.

RGJV88PVBMK9S
Wassily Kandinsky, „Pierwsza akwarela abstrakcyjna”, 1910 r, miejsce nieznane
Źródło: culture.ru, domena publiczna.
estetyka
bg‑gray2

Dlaczego wydaje nam się czasem, że nie rozumiemy współczesnego malarstwa?

Wiele osób ma podobne odczucia w kontakcie ze sztuką współczesną. Oto kilka powodów, dlaczego tak się dzieje:

Zmiana kontekstukontekstkontekstu kulturowego. 
Współczesna sztuka odwołuje się do problemów społecznych, politycznych czy filozoficznych, które nie zawsze są nam bliskie.

Brak jednoznaczności.
W przeciwieństwie do realizmu, nowoczesne dzieła często nie opowiadają konkretnej historii, a jeśli tak jest - nie ma w nich dosłowności. Interpretacja jest otwarta, więc widzowie mogą się czuć zagubieni bez „instrukcji obsługi.”

Eksperyment i prowokacja. 
Wielu współczesnych twórców celowo łamie zasady estetykiestetykaestetyki, żeby prowokować reakcję, a niekoniecznie „podobać się.” Niektóre dzieła mogą wydawać się niedokończone, chaotyczne — i to też może być zamierzony efekt.

Tempo życia.
Codzienna gonitwa nie sprzyja refleksji — a współczesne malarstwo często wymaga właśnie czasu i skupienia.

kontekst
bg‑gray2

Ale… może właśnie o to chodzi?

Współczesna sztuka często mówi „Zatrzymaj się. Zadaj pytanie. Zastanów się.”

Polecenie 1
R1HOJQCGFRSOR
Załączona ilustracja przedstawia jeden z modeli zainspirowanych malarstwem światowej sławy artysty. Podaj imię i nazwisko tego artysty oraz nazwę kierunku, który reprezentuje.
Swoją odpowiedź wpisz również w pole poniżej.
R1ZQDR9TPKGNO
Przykładowy projekt modowy z kolekcji damskiej Jesień‑Zima 2019, Paris Fashion Week, fashionsnap.com, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu), (fotograf) Sakai
Źródło: Sakai, Przykładowy projekt modowy z kolekcji damskiej Jesień-Zima 2019, ilustracja, dostępny w internecie: https://www.fashionsnap.com/article/2019-07-19/sacai-jacksonpollock/ [dostęp 21.12.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Ćwiczenie 3
RDM76O5BPT9CX
Uzupełnij informacje o dziele „Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju koronacyjnym”.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
RND5O2J8QU698
Spośród wskazanych prac wskaż te, które reprezentują abstrakcje niegeometryczne.
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
R9J3SE46X19SA
Spośród poniższych tytułów prac wskaż ten, który reprezentuje abstrakcje niegeometryczne. Możliwe odpowiedzi: 1. „Puszki zupy Campbella”, 2. „Rytm jesieni”, 3. „Motyw Indian amerykańskich IV”,
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
bg‑red

Podsumowanie

bg‑gray2

Malarstwo to jedna z najstarszych form wypowiedzi artystycznej. W starożytności i średniowieczu dominowały w malarstwie tematy religijne i symboliczne, a techniki takie jak tempera, czy fresk były powszechnie stosowane. Renesans przyniósł realistyczne przedstawienia, perspektywę i harmonię barw a barok – dramatyzm i ekspresję. W XIX i XX wieku rewolucyjne nurty takie, jak impresjonizm, ekspresjonizm, kubizm czy surrealizm łamały dotychczasowe konwencje i eksperymentowały z formą oraz kolorem.

Współczesne malarstwo to kalejdoskop stylów – od minimalizmu po sztukę uliczną, od fotorealizmu po obrazy z wykorzystaniem nowych mediów. Malarstwo XXI wieku jest pełne kontrastów. Nie ogranicza się już do estetyki – staje się narzędziem dialogu, protestu, introspekcji, a nawet technologicznej innowacji.

Portret
Portret

wyobrażenie, przedstawienie, podobizna konkretnego człowieka.

Pejzaż
Pejzaż

w sztukach plastycznych to dzieło, którego głównym tematem są rzeczywiste lub wyobrażone przez artystę widoki krajobrazu.

Martwa natura
Martwa natura

kompozycja, w której najczęściej ukazywane są nieożywione przedmioty dobrane ze względów kompozycyjno‑estetycznych lub symbolicznych.

Akt
Akt

w sztukach plastycznych to przedstawienie nagiej postaci ludzkiej.

Malarstwo rodzajowe
Malarstwo rodzajowe

malarstwo, którego głównym tematem są sceny z życia codziennego: obyczaje, zabawa, praca; przedstawia najczęściej zwykłych ludzi w ich codziennym otoczeniu.

Przedstawienie historyczne
Przedstawienie historyczne

w sztukach plastycznych to najczęściej dzieło malarskie, którego tematem są wydarzenia historyczne. Odmianą przedstawień historycznych są sceny batalistyczne –przedstawienia bitew, oblężeń, życia obozowego, podczas bitew i wojen.

pionier w sztuce