Grafika to jedna z najważniejszych dziedzin sztuki wizualnej. Jej początki sięgają starożytności, a szczególny jej rozwój nastąpił wraz z wynalezieniem druku. 
Dziś grafika łączy tradycyjne metody z cyfrowymi narzędziami, które stwarzają nowe możliwości artystyczne i użytkowe.

Materiał zawiera przykładowe prace graficzne artystów, reprezentujących współczesne awangardy artystyczne. Zestawiając grafikę warsztatową i  komputerową pokazuje, jak wielkie możliwości ma ta dziedzina sztuki. 

Słowo grafika pochodzi od greckiego graphein , co tłumaczy się jako: pisać, rysować. Obejmuje dzieła, w których punkt, linia, rysunek są podstawowym środkiem wyrazu. Ważną cechą grafiki jest możliwość powielania dzieła. 

Trudno odpowiedzieć na to pytanie. Już w starożytnym Egipcie i Mezopotamii stosowano techniki druku wypukłego — np. pieczęcie wycinane w kamieniu lub drewnie — głównie w celach dekoracyjnych i praktycznych. Jako druk forma graficzna rozpowszechniła się w IV wieku w Chinach, znana jako estampaż.
Była to technika polegająca na odbijaniu tekstów i obrazów z wyrytych w kamieniu inskrypcji na papier przy użyciu tuszu.

RQFAD5QB84P82

Ilustracja przedstawia cylindryczną pieczęć. Po lewej stronie znajduje się matryca, a po prawej wykonana z niej odbitka w glinie. Na odbitce znajdują się dwie postacie skierowane do siebie i gestykulujące oraz motywy zwierzęce i symbole.

R1C22RQ4PX8J6

Ilustracja przedstawia stronę księgi „Sutra Diamentowa”. Przedstawia Buddę , który udziela mądrości jednemu z uczniów. Budda siedzi na tronie i gestykuluje. Naprzeciw niego klęczy uczeń. Dokoła znajduje się tłum słuchaczy - wyznawców Buddyzmu, a także motywy dekoracyjne. Po lewej stronie znajduje się zapis w języku chińskim. Ilustracja jest czarno‑biała. Wszystkie postacie i motywy wykonane są linearnie.

Jednak za początek grafiki artystycznej uznaje się okres średniowiecza i renesansu, kiedy zaczęto tworzyć dzieła z myślą o ich estetycznej wartości. Jednym z pionierów był niemiecki artysta Albrecht Dürer [czytaj: albrecht direr], który tworzył w XV i XVI wieku. Jego prace do dziś uznawane są za kamienie milowe w historii grafiki.

R1V7B9XLJMVRJ

Na ilustracji znajduje się drzeworyt Albrechta Dürera pt.: „Czterech Jeźdźców Apokalipsy”. To dramatyczna scena religijna nawiązująca do fragmentu z Księgi Objawienia (Nowy Testament). Wykonana z niezwykłą precyzją czarno‑biała grafika przedstawia trzech walecznych rycerzy pędzących na koniach w zwartym szyku, gotowych do waliki, tratujących bezbronnych ludzi. Na pierwszym planie znajduje się czwarty jeździec na wychudzonym, wolno kroczącym koniu. Jeździec jest półnagim, kościstym starcem, trzymającym w rękach widły. Wszystko rozgrywa się na tle skłębionych chmur i uśmiechniętego anioła, którego wzrok skierowany jest w stronę widza. Dürer po mistrzowsku zakomponował scenę zgodnie z zasadami perspektywy linearnej, zastosował efekty światłocieniowe. Jego kreska, którą różnicuje pod względem grubości, kierunku, kształtu oraz ilości wspaniale oddaje łagodny lub mocny modelunek postaci oraz tła. Dzięki temu odnosimy wrażenie, że scena fantastyczna rozgrywa się w realnej przestrzeni.

R2SRRGS57CEBX

Na ilustracji znajduje się miedzioryt Albrechta Dürera pt.: „Melancholia I”. Na pierwszym planie, nieco po prawej stronie, w powłóczystej, bogato udrapowanej sukni, z podpartą na ręku głową, w zamyśleniu spoglądający w dal, siedzi uskrzydlona postać z długimi, kręconymi włosami. W drugiej ręce trzyma cyrkiel. Wokół siedzącej na tle ściany domu z wiszącą klepsydrą, wagą, kwadratem magicznym i dzwonem, postaci – cala przestrzeń jest wypełniona różnej wielkości przedmiotami: na pierwszym planie rozrzucone gwoździe, długi nóż, strug, kula, nieco dalej ogromny graniastosłup, kamień młyński, drabina oparta o ścianę domu, młotek. Pomiędzy tymi ciasno rozmieszczonymi przedmiotami leży skulony, wychudzony pies, z nogą opartą o kamień młyński stoi putto zajęte pisaniem na tabliczce. Kompozycja wzmacnia wrażenie chaosu, zagubienia, niemocy i ciszy. W tle płonąca gwiazda lub kometa oświetla krajobraz morski zwieńczony tęczą oraz napis „Melencolia I” umieszczony tuż nad horyzontem.

R1QM8723MHLGZ

Ilustracja przedstawia dzieło Albrechta Dürera pt. „Święty Hieronim w celi”. Dürer ukazał Hieronima we franciszkańskim habicie, siedzącego na drewnianej ławie w małym renesansowym gabinecie. Święty jest pochylony nad stołem, ma długą brodę i wąsy, a nad jego głową roztacza się blask. Z lewej strony znajduje się duże okno półkoliście zakończone, na ścianach wiszą półki. Na parapecie okiennym znajduje się czaszka. Pod parapetem, wzdłuż okna stoi ława, na której leżą książki i poduszki. Na pierwszym planie, obok siebie, leżą lew i pies. Pomieszczenie jest ukazane w perspektywie zbieżnej, co szczególnie jest widoczne w drewnianych deskach stropowych, które wypełniają znaczną część kadru.

RQGM89QNQKP8P

Na ilustracji znajduje się miedzioryt Albrechta Dürera pt.: „Adam i Ewa”. Adam i Ewa stoją niczym posągi starożytnych bóstw, o pięknych, proporcjonalnych i zmysłowych ciałach. Oboje są nadzy i trzymają w swych dłoniach gałązki z liśćmi. Gałązki z liśćmi zasłaniają również ich części intymne. Na gałązce, którą Adam trzyma wysoko, siedzi papuga i wisi tabliczka z podpisem autora i datą wykonania grafiki. Tuż przy prawej dłoni Ewy znajduje się wąż. Postaci stoją przodem, ale ich głowy są skierowane do siebie. Scena rozgrywa się w lesie, w kadrze widzimy zwierzęta i ptaki, a w oddali zarysy zbocza górskiego. Dürer po mistrzowsku operuje kreską oddając modelunek światłocieniowy postaci, drzew i tła, wyraźnie zmieniając intensywność opracowania jasnych nagich ciał i ciemnych drzew.

Wraz z rozwojem techniki, zmieniły się technologie i materiały. Nie oznacza to jednak całkowitej rezygnacji z wypracowanych przed wiekami metod. Techniki graficzne stosowane przez dawnych artystów to między innymi:

• sitodruk (starożytność Japonia),

• miedzioryt (Europa XV wiek),

• monotypia (Włochy XVII wiek),

• drzeworyt (Chiny VIII wiek),

• litografia (Europa, XVIII wiek).

Techniki te przetrwały do współczesności i cieszą się do dziś popularnością, jednak przedstawione za pomocą nich kompozycje nie są tak dosłowne jak dawniej.

RRX5ODFXJ2DK1

Ilustracja przedstawia nienazwaną pracę autorstwa Georga Baselitza, wykonaną techniką drzeworytu. Praca została odciśnięta na białej kartce, a w prawym dolnym rogu znajduje się podpis autora. Stempel jest w kolorze czarno- brązowym, z licznymi wydrążonymi liniami. Niektóre elementy zlewają się ze sobą, utrudniając ich zidentyfikowanie. Praca ukazuje odpoczywającego mężczyznę w średnim wieku, spoglądającego w niebo. Mężczyzna siedzi na płaskiej powierzchni, z prawą nogą podwiniętą pod lewą. Ma skrzyżowane ramiona na klatce piersiowej. Ma długie włosy, ubrany jest w rozpięty płaszcz z kołnierzem i guzikami oraz szerokie spodnie. W tle za mężczyzną znajdują się fragmenty pni drzew i gałęzi.

R1DJD5ZOOLAGO

Praca autorstwa Susan Rothenberg pod tytułem „Głowa i kości” przedstawia abstrakcyjną wizję tych części ciała. W centrum grafiki znajduje się coś, co kształtem może przypominać palącą się zwierzęcą głowę oraz kości, które znajdują się pod głową.

R7BH3ZG9ZACVE

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Thomasa Kilppera pod tytułem „The Ring: Henry Cooper”. Na białym tle została wywieszona praca składająca się z trzech połączonych ze sobą kawałków materiału przymocowanych do cienkiej linki trzema czarnymi klamerkami. Lewa strona została odciśnięta na białym tle, prawa - na żółtym, wypłowiałym, a w prawym, dolnym rogu znajduje się wyróżniająca się część granatowa. Dzieło, wykonane techniką drzeworytu przedstawia twarz dorosłego mężczyzny. Ma on dość szczupłą twarz, duże, pomarszczone czoło, krótkie włosy oraz duże oczy i nos. Patrzy wprost na odbiorcę dzieła. Ma poważny wyraz twarzy, usta ułożone w prostej linii, brwi uniesione do góry. Na drzeworycie znajduje się także górna część ramion mężczyzny. Na prawej, żółtej stronie dzieła znajdują się ledwo widoczne geometryczne wzory. Tło jest czarne z białymi liniami, a ułożenie ich przypomina panele podłogowe. Granatowy fragment materiału ozdobiony jest liśćmi w ciepłych kolorach. Na całej pracy znajdują się liczne zarysowania.

RA5RAJBEB75VE

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Lygii Pape pod tytułem „Tkactwo”. Dzieło ukazuje szare tło oraz umieszczone na nim ciemne poziome linie, które tworzą figury – prostokąty, trójkąty. Praca składa się z kilku nakładających się na siebie form geometrycznych. Formy składają się z poziomych rowków lub linii, które wydają się być wynikiem naturalnych słojów drewna użytego do wykonania nadruku. Mimo prostych kształtów i wzorów, kompozycja jest złożona, tworzy pozory przecięcia, i nakładania się.

• W przeciwieństwie do malarstwa czy rysunku, dzieła graficzne istnieją w formie wielu identycznych odbitek (oryginałów). To jedno dzieło w wielu egzemplarzach.

• Główne środki wyrazu to: kompozycja, linia, walor, kolor, kontrast form i barw. 

• Ze względu na funkcję, współczesną grafikę możemy podzielić na:

  • artystyczną

  • użytkową

Grafika artystyczna - to grafika wybitnie autorska, nie mająca charakteru komercyjnego. Artysta posługuje się nie tylko tradycyjnymi technikami graficznymi, tworzy również za pomocą programów komputerowych.
Eksperymentuje w wybranej technice lub łączy kilka technik, w celu uzyskania pożądanego efektu.

Grafika użytkowa wyróżnia się praktycznym charakterem i towarzyszy nam w życiu codziennym, m.in. w postaci plakatów, nadruków, reklam, banknotów, znaczków pocztowych itp. Artysta wykonuje jedynie projekt, a za wykonanie odpowiada drukarnia. Charakteryzuje ją duży nakład odbitek.

Artysta grafik realizuje samodzielnie cały proces - od projektu, poprzez wykonanie matrycy i odbitek. 

RABBENEHLNLKC

R66UMCU4EFXB6

• Matryca to powierzchnia, na której artysta tworzy obraz — może to być klocek drewna, płytka metalu, linoleum, oszlifowany kamień, arkusz siatki lub szkła, w zależności od techniki. To właśnie na niej powstaje obraz.

• Odbitka to końcowy efekt pracy — obraz przeniesiony z matrycy na papier lub inną powierzchnię. W zależności od techniki, można uzyskać jedną unikalną odbitkę (jak w monotypii) lub wiele identycznych egzemplarzy (jak w linorycie, drzeworycie czy sitodruku). 
  Z tworzeniem dzieł wiąże się zapotrzebowanie na określone narzędzia i przybory: dłutka graficzne, rylce, igły, wałki, polerki, farbę i prasę drukarską.

Tradycyjne techniki graficzne różnią się od siebie rodzajem materiału, z jakiego jest matryca, sposobem jej przygotowania oraz efektem końcowym. Oto główne rodzaje:

Matryca: klocek drewna, płytka gipsowa, linoleum.
Proces: Wycinane jest tło rysunku na powierzchni drewna (drzeworyt), gipsu (gipsoryt) lub linoleum (linoryt).  Pozostałe, wypukłe elementy po pokryciu farbą odbijają się na papierze tworząc obraz.

R1V1OB3FZGOHE

Ilustracja przedstawia stronę z drzeworytniczej XV - wiecznej „Biblii pauperum” (z łac. Biblia ubogich). Wykonana ilustracja w czarnym kolorze na białym tle przedstawia sceny: od lewej „Kuszenie Ewy”, „Zwiastowanie” i „Runo Gedeona”. W górnej i dolnej części widać postacie proroków w oknach, a obok teksty objaśniające.

R16P868QTGN96

Ilustracja przedstawia pracę Zbigniewa Rychlickiego z książki Hanny Kostyrko „Klechdy domowe”. W centrum stoi duża postać Janosika. Po obu stronach stoją górale, skierowani w jego stronę. Wszyscy mają na sobie ludowe stroje: obcisłe czerwone spodnie z lampasami, szerokie pasy i jasne, luźne koszule oraz czapki z piórami. Wszyscy w rękach trzymają ciupagi, a Janosik dodatkowo w jednej dłoni ma pistolet - trzyma je w górze. Po bokach ilustracji ustawione są góralskie chaty z drzewami, góralkami oraz psem.

R122SZ13CHB61

Ilustracja przedstawia pracę Joanny Frydrychowicz‑Janiak „O Bogumile i Królowej Pszczół”. Jest to barwny linoryt, ukazujący w górnej części toruńskie kamienice. U dołu, na kwadratowym tle ukazany jest chłopiec z kwiatami, skierowany w stronę królowej pszczół z koroną. Wewnątrz znajduje się fragment półki z miodem w słoikach i toruńskimi piernikami. Dookoła sceny, na zielonym tle latają pszczoły.

R1JZDQMVBD1QP

Ilustracja czarno‑biała przedstawia kącik wypełniony książkami oraz trzy koty. Na pierwszym planie, na stole pełnym rozrzuconych papierów siedzi biały kot. Za nim, na półkach stoją książki, a między między książkami czają się jeszcze dwa koty - czarny i biały. Na górze napis: Exlibris L. Joly

Możemy również odbić na papierze czystą matrycę, bez farby drukarskiej, za to przy zwiększonym nacisku prasy. Powstanie w ten sposób tzw. druk pusty, zwany też drukiem ślepym.

R11G3TP4JNJM8

Ilustracja ukazuje głowę dziewczyny z tyłu. Włosy ma zaplecione w warkocz. Jej plecy to wklęsłe punkty. W narożach: dolnym lewym, górnym lewym i górnym prawym znajdują się wklęsłe kwadraciki. Na lewym boku wytłoczony jest tytuł, a na górnym i prawym inne napisy.

RM9779SRZUH2O

R158JG6CPVRO6

Ilustracja przedstawia pracę Marka Basiula „MassimoBattollaexl”. Praca podzielona jest na cztery części po przekątnej. Lewa i prawa strona to wypukłe kropki. Po przekątnej, z lewego górnego do prawego dolnego rogu znajdują się dwa wypukłe, wąskie czworokąty. Górna część jest gładka, a w dolnej znajdują się litery oddzielone gwiazdkami.

Matryca: metalowa płyta, w której obraz jest wyryty lub trawiony. Proces: farba wnika w zagłębienia, a powierzchnia matrycy jest czyszczona; odbitka powstaje pod dużym naciskiem prasy graficznej

R179PVXTU59LZ

Ilustracja przedstawia suchoryt Marka Zajki "Dziwne stany pana Macieja". Ukazuje głowę mężczyzny patrzącą w dół. Czytelność przedstawienia głowy zaburzona jest poprzez wprowadzenie licznych linii i plam, które przysłaniają twarz. Linie prowadzone są w różnych kierunkach, krzyżują się pod różnymi kątami, są przerywane.

R1B2AAL79KMEF

Ilustracja przedstawia suchoryt Marka Zajki „Bukowski I”. Ukazuje portret w dwu wymiarach. Twarze w nim przedstawione są połączone. Lewa ukazana jest frontalnie, prawa z profilu. W suchorycie dominuje kreska składająca się na krzyżujące się linie, tworzące silny światłocień i z prawej strony przechodzące w plamę.

RLKF31M26B43V

Ilustracja przedstawia obraz Piotra Gojowego „Ex libris Józefa Słobosza". Ukazuje głowy postaci znajdujące się nad fantastycznym pojazdem z ołówkiem i śmigłem z tyłu oraz różnymi rozmiarami kół i trybów. Postacie są na tle plamy w kształcie fragmentu półksiężyca w kolorze białym. Tło jest abstrakcją w ślimacznice i abstrakcyjne znaki. U dołu zamieszczone są rysunki trójkątów.

RMS726NOAADMF

Ilustracja przedstawia obraz Piotra Gojowego „Ex libris Profesor G. rozważa paradoks plastyczny”. Ukazuje grafikę podzieloną na połowę. Po prawej stronie znajduje się postać w czarnym stroju z abstrakcyjną fryzurą i czepkiem na głowie oraz zamontowanym do głowy okiem z długimi rzęsami. Lewa strona to dwa białe trójkąty z czarnymi cieniami na tle w poziome paski.

Matryca: Matrycą jest gładko wypolerowany kamień. 

Proces: Artysta nanosi rysunek tłustą kredką lub tuszem na powierzchnię kamienia. Następnie odbywa się trawienie płytki za pomocą roztworu kwasu azotowego. Szczegółowy proces jest dość skomplikowany; obejmuje matowienie, usuwanie obrazka, pokrycie powierzchni kamienia asfaltem, aż do naniesienia farby. Matrycę trzeba powtórnie wytrawić, by utrwalić rysunek. Odbitki wykonywane są na specjalnej prasie litograficznej, działającej na zasadzie jednoczesnego tarcia i docisku, takiej jak ta na poniższym zdjęciu.

R1cDgc9CAdBbk1

Ilustracja przedstawia prasę litograficzną. Urządzenie składa się z cześć dociskowej z korbą ręczną, wykonanych z metalu i pomalowanych na czarno oraz płyty roboczej, wykonanej ze stali. Na płycie leży kamień, a na nim papier z odbitą grafiką.

R1KFABDXESTMS

ilustracja abstrakcyjna z elementami figuralnymi i fragmentami anatomicznymi ludzkiego ciała. Po lewej stronie stoi postać z głową zwierzęcia, trzymająca w ręku naczynie. Ubrana jest w garnitur, białą koszulę i krawat. Pośrodku, u dołu znajduje się fragment dłoni położony na strzałce. Po prawej stronie znajduje się owal, przypominający twarz z jednym okiem. Na ilustracji zamieszczono wiele strzałek i haseł. Dolna część jest fioletowa, górna czarna. Pomiędzy nimi znajduje się zniekształcony, biały schemat pudełka.

RR8MJ71QME5AF

Ilustracja ukazuje głowę mężczyzny zamontowaną na koronkowej podstawie. U dołu znajdują się dłonie trzymające zniekształcone, różowe pudełko. Tłem są czarne i jasnobrązowe napisy oraz plamy i kreski.

R16F4LVXTKGZC

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa José Louisa Cuevasa pod tytułem „Kretyn”. Najbardziej widocznym elementem na obrazie jest wizerunek zdeformowanej postaci, umieszczony po lewej stronie, składający się z głowy, czarnej plamy i chudych nóg. Głowa jest koścista, na czole przedarta w pół. Przedstawione zostało tylko jedno oko, które jest otwarte. Usta również są otwarte i pokazują zęby. Nogi zwrócone są w kierunku prawego dolnego rogu. W prawym górnym rogu znajduje się mniejsza postać, wpisana w bladozielony prostokąt. Stoi na trzech kończynach, w pochylonej pozycji. Rękoma opiera się o piłkę lub kulę. Na głowie ma czapkę z pomponem. Uśmiecha się szyderczo, pokazując zęby.

black

Pokaż więcej

Barwne litografie  - plakaty wydarzeń artystycznych dawnego Paryża, były ważną dziedziną twórczości Henri Toulouse‑Lautreca [czyt. ąri tulus‑lotreka]. Ten francuski malarz i grafik, żyjący na przełomie XIX/XX wieku,  odcisnął znaczne piętno w dziedzinie nowoczesnego plakatu. 

ROZMBC5DDB16E

Ilustracja przedstawia plakat „Jane Avril w Jardin de Paris”autorstwa Henri de Toulouse‑Lautreca . Plakat ukazuje kobietę zadzierającą nogi na scenie. Kobieta ubrana jest w biało‑czarny kapelusz oraz czerwoną suknie. U góry plakatu widnieje napis „Jane Avril”.

RDA5KR7ZFZE22

Ilustracja przedstawia plakat „Ambassadeurs: Aristide Bruant” autorstwa Henri de Toulouse‑Lautreca. Plakat ukazuje mężczyznę w ciemnym płaszczu oraz kapeluszu. Na szyi postać ma zawinięty długi,czerwony szal. Inny plakat, wykonany w 1892 roku, przedstawia przyjaciela artysty, piosenkarza Aristide'a Bruanta, właściciel kabaretu Mirliton. Bruant zebrał niezwykłą popularność dzięki ciętemu humorowi i piosenkom opisującym życie niższych klasycznych przy użyciu ulicznego slangu. Jest on rozpoznawalnym dzięki charakterystycznemu strojowi: kapeluszowi, ciemnemu płaszczu i czerwonemu szalikowi niedbale zawiązanemu wokół szyi.

Matryca: Matrycą  jest powierzchnia folii, plexi, szkła.

Proces: Artysta nanosi farbę na powierzchnię, a następnie przenosi obraz na papier lub inny materiał. Może to robić dwoma sposobami:

• Pierwszy sposób tworzenia monotypii polega na pokryciu płytki (matrycy) farbą, a następnie działaniu bezpośrednio na matrycy poprzez rysowanie po powierzchni, ściąganie farby, odciskanie i zostawianie śladów. Na tak opracowaną matrycę kładzie się kartkę i odbija monotypię na papier.

• Drugi sposób polega na położeniu kartki na pomalowaną matrycę i rysowaniu po kartce na jednej stronie, z drugiej przywiera farba z matrycy tworząc charakterystyczną miękką kreskę z delikatnymi zabrudzeniami.

Istotą monotypii jest to, że każda odbitka jest unikalna, ponieważ farba odbija się tylko raz w ten sam sposób, co nie pozwala na tworzenie identycznych kopii.

R15VHUXB9R6A4

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Williama Turnbulla pod tytułem „Formy morskie” i prezentuje wszelkiego rodzaju liście, kamienie i zwierzęta żyjące pod wodą. Wyróżnić tutaj można ślimaka morskiego (położony w dwóch trzecich wysokości dzieła) oraz ukwiały (dół pracy.)

R1XLPT2TFAQAE

Ilustracja przedstawia monotypię Paula Gauguina „Oviri”. Ukazuje klęczącą, nagą postać wykonaną brązową kreską na szarożółtym tle. Za postacią znajduje się ciemna plama. W górnym, prawym rogu umieszczony został okrągły znak.

R16V5UP11ANVM

Ilustracja przedstawia pracę graficzną Edgara Degasa „Krajobraz Burgundii”, wykonaną techniką monotypii. Przedstawia pejzaż z pagórkiem i polem, porośniętym trawą. Grafika utrzymana jest w zieleniach i brązach.

R1LNX75A8F5OS

Ilustracja przedstawia obraz Piotra Gojowego „Ryba i oścień”. Ukazuje rybę oraz oścień, czyli rodzaj narzędzia w postaci ostrych stalowych widełek, osadzonych na drewnianym trzonku, służących do połowu ryb. Ryba jest szaro‑żółto‑brązowa. Tło utrzymane jest w różnych odcieniach żółcieni i brązów.

Serigrafia zwana też sitodrukiem, to technika rozpowszechniona w XX w. Jest wszechstronną metodą cenioną za trwałość, intensywność kolorów i możliwość druku na różnych materiałach. Zastosowania serigrafii:

• Moda i tekstylia – nadruki na koszulkach, torbach, tkaninach

• Reklama i marketing – plakaty, banery, gadżety promocyjne

• Przemysł – oznaczenia na plastiku, metalu, szkle, drewnie

• Elektronika – nadruki na podzespołach, elementach elektronicznych

• Sztuka – grafiki artystyczne, np. dzieła Andy’ego Warhola

Matryca: Matrycą w tej technice jest naciągnięta na ramy siatka z szablonem. 
Proces: Wykonanie odbitki polega na przetłaczaniu farby przez matrycę na wybraną powierzchnię. Otwory w siatce przepuszczają farbę tylko tam, gdzie nie są zakryte, tworząc pożądany wzór.

Zdjęcie umieszczone niżej przedstawia moment przeciskania farby przez sito.

RaIvjB4WPBT3g1

Ilustracja przedstawia moment przeciskania farby przez sito. Postać stoi przed sitem i wykonuje sitodruk. Przed nią jest zakratowane okno.

R69RNQ441UNMM

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Andy’ego Warhola pod tytułem „Czaszki”. Dzieło ukazuje dziesięć zdjęć, na których znajduje się dziesięć czaszek, które są różnokolorowe. Wyróżniamy czaszki w kolorach: czerwonym, niebieskim, szarym, białym (trzy razy), ciemno szarym (dwa razy), błękitnym, różowym i grafitowym.

R1OUXZDBECU8F

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Eduardo Paolozzi pod tytułem „Jedwabny świat Michała Anioła”. Praca to połączenie grafik w różnych stylach. Ogólnie można odebrać je jako chaotyczne. Na samej górze znajduje się fragment na całą szerokość pracy, przeważa kolor różowy. Przedstawia trzy postaci wykonane z różnokolorowych pikseli. Jest to mężczyzna, kobieta i biskup. Zaraz pod postaciami znajduje się napis na niebieskim tle z tytułem w języku angielskim. Niżej, po lewej stronie znajduje się wizerunek Myszki Miki z pikseli. Po prawej zaś stronie - głowa rzeźby mężczyzny, obrócona prawym profilem, z bujnymi, kręconymi włosami, o spokojnym wyrazie twarzy. Niżej, pod myszą znajdują się: czarne kropki na czerwonym tle, pomarańczowe paski na czerwonym tle, czarne paski i czarny pasek w białe wzory. Obok nich, pod głową, znajdują się czerwono - pomarańczowe wzory i zielone kropki na białym tle, a na samym dole- różnokolorowe, geometryczne wzory.

R164S8ABAD7AA

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Andy’ego Warhola pod tytułem „Marilyn”, przedstawiającą czterokrotny portret aktorki Marilyn Monroe. Dzieło ukazuje cztery zdjęcia, na których znajduje się ta sama twarz, wszystkie są różnokolorowe. Wyróżniamy portrety Merilyn na tle w kolorze: ciemnym różowym, jasnym niebieskim, bladym różowym, fioletowym

Współczesna grafika to pole eksperymentów formalnych i tematycznych. Artyści łączą tradycyjne techniki z nowoczesnymi ideami, eksplorując emocje, strukturę, percepcję i kulturę. Oto jakie środki wyrazu wykorzystują  artyści w swoich grafikach: 

- abstrakcja; eksplorowanie form geometrycznych i swobodnych form
nieprzedstawiających;

- redukcja środków wyrazu przy zastosowaniu rygorystycznych zasad;

- stosowanie iluzji optycznej, wynikającej z eksperymentowania z percepcją;

- deformacja, zniekształcenie postaci i przedmiotów mająca wpływ na siłę oddziaływania dzieła;

- ekspresja poprzez kontrastowe zestawienia elementów kompozycji, linii, plam,
płaszczyzn barwnych;

- elementy realizmu w połączeniu z formami nieprzedstawiającymi, czasem
o wydźwięku symbolicznym,

- nawiązywanie do kultury popularnej, inspirowanie się reklamą, komiksem i ikonami popkultury;

- inspiracja naturą, tworzenie obrazów graficznych w oparciu o zjawiska przyrodnicze.

R1NODL116V7G6

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Sol LeWitta pod tytułem „Loopy Doopy, Niebieski/czerwony”. Praca prezentuje czerwone tło, na którym znajdują się liczne linie w kolorze niebieskim. Linie swoim kształtem przypominają poplątany makaron spaghetti.

R7BH3ZG9ZACVE

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Thomasa Kilppera pod tytułem „The Ring: Henry Cooper”. Na białym tle została wywieszona praca składająca się z trzech połączonych ze sobą kawałków materiału przymocowanych do cienkiej linki trzema czarnymi klamerkami. Lewa strona została odciśnięta na białym tle, prawa - na żółtym, wypłowiałym, a w prawym, dolnym rogu znajduje się wyróżniająca się część granatowa. Dzieło, wykonane techniką drzeworytu przedstawia twarz dorosłego mężczyzny. Ma on dość szczupłą twarz, duże, pomarszczone czoło, krótkie włosy oraz duże oczy i nos. Patrzy wprost na odbiorcę dzieła. Ma poważny wyraz twarzy, usta ułożone w prostej linii, brwi uniesione do góry. Na drzeworycie znajduje się także górna część ramion mężczyzny. Na prawej, żółtej stronie dzieła znajdują się ledwo widoczne geometryczne wzory. Tło jest czarne z białymi liniami, a ułożenie ich przypomina panele podłogowe. Granatowy fragment materiału ozdobiony jest liśćmi w ciepłych kolorach. Na całej pracy znajdują się liczne zarysowania.

RA5RAJBEB75VE

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Lygii Pape pod tytułem „Tkactwo”. Dzieło ukazuje szare tło oraz umieszczone na nim ciemne poziome linie, które tworzą figury – prostokąty, trójkąty. Praca składa się z kilku nakładających się na siebie form geometrycznych. Formy składają się z poziomych rowków lub linii, które wydają się być wynikiem naturalnych słojów drewna użytego do wykonania nadruku. Mimo prostych kształtów i wzorów, kompozycja jest złożona, tworzy pozory przecięcia, i nakładania się.

R1ZF3DQ89NMUR

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa José Louisa Cuevasa pod tytułem „Kretyn”. Najbardziej widocznym elementem na obrazie jest wizerunek zdeformowanej postaci, umieszczony po lewej stronie, składający się z głowy, czarnej plamy i chudych nóg. Głowa jest koścista, na czole przedarta w pół. Przedstawione zostało tylko jedno oko, które jest otwarte. Usta również są otwarte i pokazują zęby. Nogi zwrócone są w kierunku prawego dolnego rogu. W prawym górnym rogu znajduje się mniejsza postać, wpisana w bladozielony prostokąt. Stoi na trzech kończynach, w pochylonej pozycji. Rękoma opiera się o piłkę lub kulę. Na głowie ma czapkę z pomponem. Uśmiecha się szyderczo, pokazując zęby.

R1B2MSB4OM5SV

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Eduardo Paolozzi pod tytułem „Jedwabny świat Michała Anioła”. Praca to połączenie grafik w różnych stylach. Ogólnie można odebrać je jako chaotyczne. Na samej górze znajduje się fragment na całą szerokość pracy, przeważa kolor różowy. Przedstawia trzy postaci wykonane z różnokolorowych pikseli. Jest to mężczyzna, kobieta i biskup. Zaraz pod postaciami znajduje się napis na niebieskim tle z tytułem w języku angielskim. Niżej, po lewej stronie znajduje się wizerunek Myszki Miki z pikseli. Po prawej zaś stronie - głowa rzeźby mężczyzny, obrócona prawym profilem, z bujnymi, kręconymi włosami, o spokojnym wyrazie twarzy. Niżej, pod myszą znajdują się: czarne kropki na czerwonym tle, pomarańczowe paski na czerwonym tle, czarne paski i czarny pasek w białe wzory. Obok nich, pod głową, znajdują się czerwono - pomarańczowe wzory i zielone kropki na białym tle, a na samym dole- różnokolorowe, geometryczne wzory.

RTSP442BS8E71

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Andy’ego Warhola pod tytułem „Czaszki”. Dzieło ukazuje dziesięć zdjęć, na których znajduje się dziesięć czaszek, które są różnokolorowe. Wyróżniamy czaszki w kolorach: czerwonym, niebieskim, szarym, białym (trzy razy), ciemno szarym (dwa razy), błękitnym, różowym i grafitowym.

RRX5ODFXJ2DK1

Ilustracja przedstawia nienazwaną pracę autorstwa Georga Baselitza, wykonaną techniką drzeworytu. Praca została odciśnięta na białej kartce, a w prawym dolnym rogu znajduje się podpis autora. Stempel jest w kolorze czarno- brązowym, z licznymi wydrążonymi liniami. Niektóre elementy zlewają się ze sobą, utrudniając ich zidentyfikowanie. Praca ukazuje odpoczywającego mężczyznę w średnim wieku, spoglądającego w niebo. Mężczyzna siedzi na płaskiej powierzchni, z prawą nogą podwiniętą pod lewą. Ma skrzyżowane ramiona na klatce piersiowej. Ma długie włosy, ubrany jest w rozpięty płaszcz z kołnierzem i guzikami oraz szerokie spodnie. W tle za mężczyzną znajdują się fragmenty pni drzew i gałęzi.

R4VRZJ26VZMOX

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Damiena Hirsta pod tytułem „Pridinol”. Praca prezentuje szare tło, na którym znajduje się niebieska kropka.

R13HOEDU14CG8

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Roya Lichtensteina pod tytułem „Motyw Indian amerykańskich IV”. Dzieło ukazuje tytułowy motyw, który swoim kształtem przypomina pionową deskę z wyciętymi zębami na bocznej ściance. Motyw ten jest trójkolorowy – biało‑czerwony na powierzchni oraz żółty przeplatający się pomiędzy poszczególnymi „zębami”. Motyw ma kwadratowe oczy, nos w kształcie plusa i usta przypominające swoim kształtem sidła.

R1HSNX857CCAC

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Vijli Celmins pod tytułem „Nocne niebo” i prezentuje czarne tło, na którym znajdują się liczne białe kropki – jedne mniejsze, drugie większe.

RXGPJBZ996GNR

Ilustracja przedstawia grafikę Viktora Vasarely, Bez tytułu z „Hołd dla Picassa”. Na tle w różnych odcieniach koloru niebieskiego i fioletowego, przechodzących od jasnego do ciemnego, znajdują się kropki w podobnych kolorach. Kropki są ułożone w rzędach, jedna przy drugiej i zajmują całą powierzchnię ilustracji. Kropki tworzą efekt trójwymiarowości -tworzą wypukłe kule w lewym dolnym i prawym górnym rogu, a w pozostałych dwóch rogach znajdują się kształty wklęsłe.

R1DJD5ZOOLAGO

Praca autorstwa Susan Rothenberg pod tytułem „Głowa i kości” przedstawia abstrakcyjną wizję tych części ciała. W centrum grafiki znajduje się coś, co kształtem może przypominać palącą się zwierzęcą głowę oraz kości, które znajdują się pod głową.

R1VUG245LXSUV

Ilustracja przedstawia pracę autorstwa Ala Helda pod tytułem „Kyoto‑wa” i prezentuje prostokąt, w który wpisany zostały figury geometryczne – okręgi, prostopadłościany, graniastosłupy. Każda z figur została przedstawiona za pomocą innych kolorów – okręgi za pomocą żółto‑zielonego koloru, graniastosłup za pomocą pomarańczowo‑czerwonego koloru, zaś prostopadłościan za pomocą błękitnego koloru.

Rsyzeh83jUJo12

Ćwiczenie 9

O którym artyście mówi opis? Zapisz jego pełne imię i nazwisko. (...) Jego rysunki przedstawiają izolację człowieka i niemożność komunikowania się. Wiele jego prac przedstawia zniekształcone postacie ludzkie lub takie, które przekształcają się w zwierzęta. Szczególnie inspirował się stylami graficznymi Francisco Goyi, Pabla Picassa. Odpowiedź: Tu uzupełnij. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczony jest przycisk „Sprawdź”, służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania.

O którym artyście mówi opis? Zapisz jego pełne imię i nazwisko. (...) Jego rysunki przedstawiają izolację człowieka i niemożność komunikowania się. Wiele jego prac przedstawia zniekształcone postacie ludzkie lub takie, które przekształcają się w zwierzęta. Szczególnie inspirował się stylami graficznymi Francisco Goyi, Pabla Picassa. Odpowiedź: Tu uzupełnij. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczony jest przycisk „Sprawdź”, służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania.

2

Ćwiczenie 9

Wykonaj zadania dotyczące środków wyrazu zastosowanych w dziele Georga Baselitza

RPWpVXuYUvK0a

Ilustracja interaktywna przedstawia nienazwaną pracę autorstwa Georga Baselitza, wykonaną techniką drzeworytu. Praca została odciśnięta na białej kartce, a w prawym dolnym rogu znajduje się podpis autora. Stempel jest w kolorze czarno- brązowym, z licznymi wydrążonymi liniami. Niektóre elementy zlewają się ze sobą, utrudniając ich zidentyfikowanie. Praca ukazuje odpoczywającego mężczyznę w średnim wieku, spoglądającego w niebo. Mężczyzna siedzi na płaskiej powierzchni, z prawą nogą podwiniętą pod lewą. Ma skrzyżowane ramiona na klatce piersiowej. Ma długie włosy, ubrany jest w rozpięty płaszcz z kołnierzem i guzikami oraz szerokie spodnie. W tle za mężczyzną znajdują się fragmenty pni drzew i gałęzi.

RHw2yJEQh1y2I

Jaką techniką graficzną jest wykonane? Odpowiedź: Tu uzupełnij. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczony jest przycisk „Sprawdź”, służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania.

Jaką techniką graficzną jest wykonane? Odpowiedź: Tu uzupełnij. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczony jest przycisk „Sprawdź”, służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania.

R1C6V5N1T4yH4

Zaznacz cechy, które odnoszą się do dzieła i kierunku: Możliwe odpowiedzi: 1. Deformacja kształtów, 2. Delikatna, cienka linia, 3. Wyrazista, mocna linia, 4. Rozczłonkowanie postaci. W prawym dolnym rogu ćwiczenia umieszczony jest przycisk „Sprawdź”, służący sprawdzeniu poprawności jego wykonania.

Grafika komputerowa łączy informatykę, matematykę i sztukę. Ma szerokie zastosowanie w projektowaniu już od lat 50. XX wieku. Nie jest techniką artystyczną, a raczej metodą pracy z wykorzystaniem narzędzi komputerowych i nowych technologii.

Przed artystami uprawiającymi klasyczne techniki graficzne grafika komputerowa otworzyła nowe możliwości, stała się narzędziem przydatnym i niezwykle popularnym.

Graficy komputerowi zajmują się:

• generowaniem obrazów cyfrowych, 

• animacji, 

• modeli 3D, 

• efektów wizualnych.  
  Ma to zastosowanie w sztuce, grach komputerowych, filmach animowanych, symulacjach i wizualizacjach.
  Przykład: stworzenie realistycznej postaci do gry komputerowej.

Graficzne programy komputerowe są niezwykle pomocnym narzędziem w grafice użytkowej- dziedzinie projektowania graficznego 2D. Jej celem jest:

• komunikacja wizualna, 

• przekazanie informacji, 

• budowanie marki, 

• ułatwienie użytkowania.

W taki sposób powstają plakaty, ulotki, broszury, identyfikacja wizualna (logotypy, branding), interfejsy aplikacji i stron internetowych, opakowania produktów. 
Przykład: zaprojektowanie estetycznego i czytelnego menu restauracji

Cechy grafiki komputerowej to:

Idealna precyzja – linie, kształty i kolory są perfekcyjnie równe i czyste, bez śladów narzędzi manualnych,
Brak faktury – powierzchnia obrazu jest gładka, bez śladów pędzla, ołówka czy druku,
Efekty cyfrowe – przezroczystości, cienie, gradienty, odbicia i inne efekty trudne do uzyskania ręcznie,
Powtarzalność elementów – łatwość kopiowania i powielania motywów, np. identyczne ikony, wzory, tekstury,
Wysoka rozdzielczość – obraz nie traci jakości przy powiększeniu, brak ziarnistości,
Typowe formaty plików – JPG, PNG, SVG, PSD, AI, itp.

Grafika komputerowa może być rastrowa (np. zdjęcia, malarstwo cyfrowe) lub wektorowa (np. logotypy, ilustracje), co również wpływa na jej wygląd i zastosowanie.

R21MVOO1DTKEZ

Ilustracja przedstawia pracę Bena Laposky'ego pod tytułem „Oscillon 40”. Dzieło prezentuje grafikę stworzoną za pomocą oscyloskopu. Grafika swoim kształtem przypomina jabłko.

R413X2DFMKB2C

Ilustracja o brązowym tle przedstawia dwa metalowe gongi, które umieszczone zostały na górze i na dole dzieła. W ten górny wpisany jest człowiek witruwiański - czyli figura nagiego mężczyzny w dwóch nałożonych na siebie pozycjach, wpisaną w okrąg i kwadrat. Sama postać została zmodyfikowana, na twarzy można zauważyć charakterystyczny wąsik, podobny do tego, jaki nosił Adolf Hitler. Kolejnym nawiązaniem do tej postaci są czerwone naramienniki z białym kółkiem i czarnym symbolem swastyki.

R15JJRC6O4887

Ilustracja o brązowo‑zielonym tle przedstawia metalowy gong, w który wpisany jest człowiek witruwiański - czyli figura nagiego mężczyzny w dwóch nałożonych na siebie pozycjach, wpisaną w okrąg i kwadrat. Sam okrąg ma zielone tło, a kwadrat wychodzi poza obrys koła.

R1E1D2SQX2G8N

Ilustracja przedstawia pracę Kena Knowltona pod tytułem „Studium percepcji (Akt). Dzieło przedstawia portret nagiej kobiety wykonany w technice komputerowej. Portret jest czarno‑biały i został stworzony z różnych znaków i symboli. Ken Knowlton [czytaj: ken nołlton] jest pionierem animacji komputerowej. W latach 60. tworzył realistyczne obrazy, nadrukowując kilka ilustracji jedna na drugiej. Jednym z najsłynniejszych dzieł było „Studium percepcji” z 1967 r., stworzone wraz z Leonem Harmona’em [czytaj: leonem harmołnem], znane również jako „Akt”. Grafika przypomina technikę rastrową stosowaną przez artystów pop‑artu.

Cwiczenia

2

Ćwiczenie 12

Wykonaj odbitkę graficzną z matrycy pokrytej farbą. Nadaj jej tytuł. Wykorzystaj w tym celu różne materiały: nici, piasek, papier o różnej grubości i inne. 

R1AQAqEkQVzWp

(Uzupełnij).

Pokaż podpowiedź

W celu wykonania monotypii możesz różne materiały położyć na matrycę, która jest pokryta farbą, odcisnąć je i usunąć, albo pozostawić do odbicia. Ważne, by zostawiły swój ślad, fakturę lub kształt.

Pokaż odpowiedź

Przykładowa praca:

R179U3NRGZ7ZS

Ilustracja przedstawia pracę, która ma różnokolorowe tło, łączy ze sobą kolory: zielony, niebieski, fioletowy i pomarańczowy. Na tych kolorach dobite zostały białe okręgi, które znajdują się na całej długości dzieła.

3

Ćwiczenie 13

Przed wykonaniem pracy zgromadź odpowiednie materiały i narzędzia do wykonania linorytu (płytka linoleum, dłutka graficzne, rylce). Wykonaj pracę plastyczną w technice linorytu, inspirowaną dowolnym dziełem malarskim. Nadaj jej odpowiedni tytuł.

Rr1oI5TE655VA

(Uzupełnij).

Pokaż podpowiedź

Podczas wykonywania matrycy pozostaw niewycięte te obszary, które mają być widoczne na odbitce.

Pokaż odpowiedź

Przykładowa grafika:

Ru8liGJtAwodK

Praca autorstwa Mariana Maliny pod tytułem „Postać z uniesionymi rękoma” przedstawia pracę wykonaną w technice linorytu. Pierwsze tło pracy stanowi wyprostowana stojąca postać z uniesionymi rękoma ku górze. Figura człowieka nie zawiera żadnych detali, cała wypełniona jest białymi poziomymi i ukośnymi liniami oraz czarnymi plamami, które wypełniają powierzchnię pomiędzy liniami. Tło stanowią gęsto ułożone białe linie pomiędzy którymi rozmieszczono czarne linie. Dół dzieła stanowi podłogę/chodnik/drogę na której stoi postać. Dół dzieła jest wypełniony kolorem czarnym.

R13KZ9N357ME5

Praca autorstwa Mariana Maliny pod tytułem „Postać z uniesionymi rękoma” przedstawia pracę wykonaną w technice linorytu. Pierwsze tło pracy stanowi wyprostowana stojąca postać z uniesionymi rękoma ku górze. Figura człowieka nie zawiera żadnych detali, cała wypełniona jest białymi poziomymi i ukośnymi liniami oraz czarnymi plamami, które wypełniają powierzchnię pomiędzy liniami. Tło stanowią gęsto ułożone białe linie pomiędzy którymi rozmieszczono czarne linie. Dół dzieła stanowi podłogę/chodnik/drogę na której stoi postać. Dół dzieła jest wypełniony kolorem czarnym.

Więcej na temat grafiki znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/graficzna-odslona-pop-artu/DZocsgY2o