R1A74YoCKnQTl
Zdjęcie przedstawia wysoki budynek z jasną, piaskową elewacją. Znajdują się na niej kolumny oraz małe okna. W górnej części budynku widnieje napis United Nations, Nations Unies. Przed budynkiem stoją w dwóch rzędach maszty z flagami różnych krajów. Powiewają lekko na wietrze. Pomiędzy rzędami masztów jest trawnik. Po bokach rosną drzewa.

Kulturowe, polityczne i gospodarcze zmiany na świecie po 1989 roku

Palais des Nations, europejska siedziba ONZ w Genewie
Źródło: Mathias P.R. Reding, domena publiczna.

To co już powinieneś wiedzieć a być może nie pamiętasz

bg‑gray2

Zamieszczone poniżej ćwiczenia i  informacje pozwolą Ci przypomnieć sobie wiadomości i umiejętności, które powinieneś posiadać po ukończeniu szkoły podstawowej.

R1U6X3J8CNNJ1
Najsłynniejszym powiedzeniem Sokratesa było „Wiem, że nic nie wiem”. Filozof autentycznie w to wierzył. Uważał, że uświadomienie sobie własnej niewiedzy jest pierwszym krokiem do poznania prawdy.
Źródło: domena publiczna.
bg‑gray2

Rozwiązanie problemów globalnych stanowi jedno z największych wyzwań dla społeczności międzynarodowej. Głód, brak dostępu do wody pitnej, masowe migracje, terroryzm, HIV [ang. human immunodeficiency virus ]- ludzki wirus niedoboru odporności i AIDS [ang. acquired immunodeficiency syndrome lub acquired immune deficiency syndrome] - zespół nabytego niedoboru odporności to tylko niektóre z nich. Do dnia dzisiejszego nie uporały się z nimi ani państwa, ani organizacje międzynarodowe. Złożoność oraz skala tych problemów uniemożliwiają ich rozwiązywanie w krótkim czasie i przez jedno państwo. Walka z problemami globalnymi musi więc być podjęta przez całą społeczność międzynarodową.

Ćwiczenie 1
R1HA4twbMoZxr1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Cechy problemów globalnych

Charakterystyka skutków problemów globalnych

ogólnoświatowa skala

dotyczą całej ludzkości, mają charakter ponadpaństwowy

olbrzymia waga

wywołują wiele niebezpiecznych konsekwencji

skutki

oddziałują na rozwój społeczeństw

sposób rozwiązania

muszą być rozwiązywane przez społeczność międzynarodową

R1Tm0pnTMIPpC
Dziewczynka na cmentarzu
Źródło: Oxfam East Africa, licencja: CC BY 2.0.

Rodzaje problemów globalnych

Przykłady problemów powiązanych z ich poszczególnym rodzajami

kryzys energetyczny

naruszanie praw człowieka

deficyt surowców

HIV/AIDS

nagromadzenie broni masowego rażenia

terroryzm

degradacja środowiska

migracje

wyścig zbrojeń

korupcja

eksplozja demograficzna

przestępczość zorganizowana

dysproporcje rozwojowe

handel ludźmi

kryzys żywnościowy

rozwój nacjonalizmów

industrializacja

konflikty międzynarodowe

RJklutSBtWEbT
Dysproporcje rozwojowe (bieda)
Źródło: pixabay, domena publiczna.
RSB4M9LPDA4AO
Ćwiczenie 2
Do jakiego kontenera wrzucisz odpady przedstawione poniżej? żółty Możliwe odpowiedzi: 1. czyste foliowe torebki, 2. szklane butelki, 3. słoiki po żywności, 4. opakowania kartonowe, 5. torby i worki papierowe, 6. resztki żywności (bez mięsa i kości), 7. plastikowe butelki po napojach, 8. fusy po kawie i herbacie, 9. obierki, 10. zeszyty, 11. kartoniki po mleku, 12. ulotki, 13. szklane opakowania po kosmetykach, 14. czyste opakowania metalowe zielony Możliwe odpowiedzi: 1. czyste foliowe torebki, 2. szklane butelki, 3. słoiki po żywności, 4. opakowania kartonowe, 5. torby i worki papierowe, 6. resztki żywności (bez mięsa i kości), 7. plastikowe butelki po napojach, 8. fusy po kawie i herbacie, 9. obierki, 10. zeszyty, 11. kartoniki po mleku, 12. ulotki, 13. szklane opakowania po kosmetykach, 14. czyste opakowania metalowe niebieski Możliwe odpowiedzi: 1. czyste foliowe torebki, 2. szklane butelki, 3. słoiki po żywności, 4. opakowania kartonowe, 5. torby i worki papierowe, 6. resztki żywności (bez mięsa i kości), 7. plastikowe butelki po napojach, 8. fusy po kawie i herbacie, 9. obierki, 10. zeszyty, 11. kartoniki po mleku, 12. ulotki, 13. szklane opakowania po kosmetykach, 14. czyste opakowania metalowe brązowy Możliwe odpowiedzi: 1. czyste foliowe torebki, 2. szklane butelki, 3. słoiki po żywności, 4. opakowania kartonowe, 5. torby i worki papierowe, 6. resztki żywności (bez mięsa i kości), 7. plastikowe butelki po napojach, 8. fusy po kawie i herbacie, 9. obierki, 10. zeszyty, 11. kartoniki po mleku, 12. ulotki, 13. szklane opakowania po kosmetykach, 14. czyste opakowania metalowe
bg‑gray2

Migracje to przemieszczanie się ludności. Jeśli następuje w obrębie tego samego kraju, mamy do czynienia z migracjami wewnętrznymi, a jeśli z jednego kraju do drugiego, są to migracje międzynarodowe. Migracje są uwarunkowane czynnikami politycznymi, ekonomicznymi, społecznymi i środowiskowymi. Mogą mieć charakter tymczasowy lub stały, dobrowolny lub przymusowy.

RwUV1AvCWVbh41
Fragment wystawy w gdyńskim Muzeum Emigracji, w którym można zapoznać się z emigracją Polaków na przestrzeni ostatnich dwustu lat
Źródło: Andrzej Otrębski, licencja: CC BY-SA 4.0.
Ćwiczenie 3
RftprDkkHUZ15
Zaznacz, co można zaliczyć do zjawiska migracji. Możliwe odpowiedzi: 1. wyjazd na wczasy do innego kraju, 2. wyjazd do innego miasta na studia, 3. przyjazd do danego państwa na miesiąc w celu odwiedzenia rodziny, 4. wyjazd do pracy sezonowej do innego kraju trwający minimum trzy miesiące
Ćwiczenie 4
RQ5Hwe7rqhEoy1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
bg‑gray2

Szczególnym typem migracji są ruchy uchodźcze. Uchodźca, w znaczeniu potocznym i najszerszym, to osoba zmuszona przez okoliczności od niej niezależne do opuszczenia swojego miejsca zamieszkania. Do uchodźców zaliczymy więc osoby, które zmuszone były opuścić kraj dotychczasowego pobytu z powodów zarówno konfliktów zbrojnych oraz prześladowań, jak i klęsk żywiołowych. Termin uchodźca został także zdefiniowany w prawie międzynarodowym. Najważniejszym dokumentem prawa międzynarodowego, odnoszącym się do uchodźców, jest Konwencja genewska o statusie uchodźców (1951 r.).

R17hLjNDSd6HF
Uchodźcy u wybrzeży Włoch
Źródło: Irish Defence Forces, licencja: CC BY 2.0.
Ćwiczenie 5
RQ5Hwe7rqhEoy1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1UHJ15ZHEZCC
Ćwiczenie 6
Wersja alternatywna ćwiczenia: Zdecyduj, które elementy są korzystne dla państwa, które przyjmuje uchodźców, a które negatywne. Negatywy związane z przyjęciem uchodźców przez kraj: Możliwe odpowiedzi: 1. koszty związane z utrzymaniem specjalnych służb strzegących porządku, 2. zwiększenie konsumpcji i popytu, 3. nauka empatycznego nastawienia na drugiego człowieka, 4. ryzyko przekroczeń granicy przez osoby powiązane z terroryzmem, 5. duże koszty utrzymania obozów dla uchodźców. Pozytywy dla kraju przyjmującego uchodźców: Możliwe odpowiedzi: 1. koszty związane z utrzymaniem specjalnych służb strzegących porządku, 2. zwiększenie konsumpcji i popytu, 3. nauka empatycznego nastawienia na drugiego człowieka, 4. ryzyko przekroczeń granicy przez osoby powiązane z terroryzmem, 5. duże koszty utrzymania obozów dla uchodźców.
R1eKhJ1jYDbOc1
Mapa Europy z zaznaczonymi szlakami migracyjnymi. Zaznaczone są następujące szlaki: 1. Szlak murmański. Syryjczycy przez Rosję do Norwegii. Szlak murmański zwany północnym to najtańsza i najkrótsza droga do Europy dla Syryjczyków, Irakijczyków i Afgańczyków. Przylatują oni do Murmańska z Moskwy, najczęściej na wizach turystycznych lub studenckich. Podróż trwa około trzech dni, jej koszt to bilet lotniczy i wiza. Z Murmańska do granicy z Norwegią muszą już dostać się samodzielnie. Następnie muszą wypożyczyć rower za ok. 150 dolarów i przejściem rowerowym przekroczyć granicę z Norwegią. 2. Szlak wschodnioeuropejski. Wietnamczycy, Afgańczycy, Syryjczycy przez wschodnie granice UE. Szlak wschodnioeuropejski, prowadzący przez wschodnie granice Unii Europejskiej w głąb kontynentu, wykorzystują Wietnamczycy, Syryjczycy, Afgańczycy i Gruzini. 3. Szlak zachodniobałkański. Syryjczycy, Afgańczycy przez Bałkany do Chorwacji, Słowenii i na Węgry. Szlak zachodniobałkański, który prowadzi na Węgry, to jeden z najczęściej wykorzystywanych szlaków przez Afgańczyków, Syryjczyków i mieszkańców Kosowa. 4. Szlak wschodniośródziemnomorski. Syryjczycy, Afgańczycy, Irakijczycy przez morze na wyspy greckie. Szlak wschodniośródziemnomorski to droga morska z Turcji do Grecji, którą do Europy dostają się mieszkańcy Syrii, Afgańczycy i Irakijczycy. To był najpopularniejszy szlak migracyjny. Stracił on na znaczeniu po zawarciu porozumienia UE – Turcja z marca 2016 roku, mimo to w 2019 roku przybyło nim do Europy 82 tys. migrantów. 5. Szlak środkowośródziemnomorski. Erytrejczycy, Nigeryjczycy przez morze do Włoch. Szlak środkowośródziemnomorski to kierunek migracji mieszkańców Erytrei, Nigerii i Afryki Subsaharyjskiej z Libii do Włoch. Na tym szlaku znajduje się wyspa Lampedusa, do której przybijają liczne statki z uchodźcami. 6. Szlak zachodnioafrykański. Gwinejczycy, Iworyjczucy, Gambijczycy przez morze na Wyspy Kanaryjskie. Szlak zachodnioafrykański to kierunek migracji Syryjczyków, Gwinejczyków i Algierczyków na terytorium Hiszpanii lub do hiszpańskich enklaw w Ceucie i Melilli na terytorium Maroka. 7. Szlak zachodniośródziemnomorski. Syryjczycy, Gwinejczycy, Algierczycy do hiszpańskich enklaw (Ceuty i Mellili) lub morzem do Hiszpanii europejskiej. Szlak zachodniośródziemnomorski to kierunek migracji Syryjczyków, mieszkańców Gwinei i Wybrzeża Kości Słoniowej. Prowadzi on z Maroka na Wyspy Kanaryjskie, a następnie do Hiszpanii. Jest to drugi pod względem popularności szlak migracyjny.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 7
1
RShqNihbr4xK81
Wymień główne kierunki nielegalnej imigracji.
Źródło: Englishsquare Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RJL9BJ4L762D8
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Ćwiczenie 8

Przedstaw  korzyści i koszty, o jakich  można mówić w związku z przyjmowaniem uchodźców w Polsce.

R8t39QOY8G3fy
(Uzupełnij) -.
bg‑gray2

Terroryzm stanowi obecnie najbardziej rozpowszechnioną formę przemocy politycznej. Pojedynczy akt terrorystyczny może zdestabilizować struktury państwa, a nawet zachwiać stabilnością całego regionu. Współczesny terroryzm nasycony jest treściami religijnymi. Najwięcej ugrupowań powołuje się na islam.
Przełomowym momentem dla współczesnego terroryzmu były ataki dokonane 
11 września 2001 r. w Stanach Zjednoczonych przez ugrupowanie o nazwie Al‑Kaida. Ataki terrorystyczne przeprowadzone zostały za pomocą uprowadzonych samolotów pasażerskich. Obiektami ataku były dwie wieże [World Trade Center WTC]

RmX90my2wghpE
Atak terrorystyczny na wieże World Trade Center w Nowym Jorku 11 września 2001 r.
Źródło: Robert from New York, USA, licencja: CC BY 2.0.
Ćwiczenie 9
R34pJZnDnK7s41
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 10

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenie.

1
Terroryzm w UE: ataki, ofiary śmiertelne i zatrzymania w 2019 r.

Niektórzy niepokoją się ryzykiem, jakie stanowią migranci próbujący przedostać się do Europy. Raport Europolu potwierdza, że podobnie jak w poprzednich latach, nie ma oznak systematycznego wykorzystywania nielegalnej migracji przez organizacje terrorystyczne. W rzeczywistości, w ponad 70% przypadków aresztowań związanych z terroryzmem dżihadystycznym, których obywatelstwo zgłoszono Europolowi, aresztowane osoby były obywatelami danego kraju UE.

CART1 Źródło: Terroryzm w UE: ataki, ofiary śmiertelne i zatrzymania w 2019 r., 4.11.2020, dostępny w internecie: europarl.europa.eu [dostęp 15.02.2021].
RxiSIgMb3s4BK
Zaznacz, które stwierdzenia są prawdziwe, a które fałszywe. Terroryści islamscy docierają do Europy, wykorzystując nielegalne szlaki migracyjne prowadzące z bliskiego Wschodu. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jedną z przyczyn rozwoju terroryzmu islamskiego jest radykalizacja środowisk islamskich na terenie Europy. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jednym z najbardziej skutecznych sposobów zapobiegania atakom terrorystycznym jest współpraca służb państw członkowskich w ramach Europolu. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jednym z ważniejszych celów działania Europolu jest zbieranie danych na temat dżihadystów i zapobieganie zamachom. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
bg‑gold

Jeżeli potrzebujesz przypomnieć sobie więcej informacji i przećwiczyć opanowane w szkole podstawowej umiejętność zajrzyj do odpowiedniego modułu naszego e‑podręcznika dedykowanego dla szkoły podstawowej:

Polska w Europie i świecie

RyvBYShHL1m6E
(Uzupełnij).