Największe siły polityczne reprezentowane aktualnie w Parlamencie Europejskim

Instytucja UE wybierany w wyborach bezpośrednich przez obywateli państw członkowskich. Wspólnie z Rada UE wykonuje funkcje ustawodawcze i budżetowe oraz sprawuje funkcje kontrolne. W ramach funkcji legislacyjnych PE stanowi, wraz z Radą UE, przepisy prawa unijnego, udziela zgody w wielu umowach międzynarodowych oraz na przystąpienie nowych państw (w procedurze rozszerzenia) oraz uczestniczy w procedurze ustawodawczej na podstawie wniosków Komisji. W ramach funkcji nadzorczych sprawuje nadzór nad pozostałymi instytucjami europejskimi, w szczególności nad Komisją Europejską (m. in. wybiera przewodniczącego Komisji i zatwierdza całe Kolegium komisarzy), rozpatruje petycje od obywateli i udziela absolutorium z wykonania budżetu. W ramach funkcji budżetowej uczestniczy w uchwalaniu Wieloletnich Ram Finansowych oraz - wraz z Radą - przyjmuje roczny budżet UE.

Posłowie do PE są wybierani na 5‑letnią kadencję.

Podział mandatów w Parlamencie Europejskim w 2024 r.

Eurodeputowani w Parlamencie Europejskim nie zasiadają według narodowości,
ale według przynależności politycznej.

Na czele europarlamentu stoi przewodniczący wybierany na 2,5 roku (z możliwością ponownego wyboru). Jego zadaniem jest nie tylko przewodniczenie pracom PE, ale także reprezentowanie parlamentu na zewnątrz.
Przewodniczący podpisuje budżet UE oraz akty prawne przyjmowane wspólnie przez parlament i Radę.  W kadencji 2024‑2029 przewodniczącą jest  Roberta Metsola.

R16QCUZBRPMB3

W Europarlamencie istnieją także organy polityczne odpowiedzialne za różne dziedziny jego funkcjonowania:

• Prezydium Europarlamentu zajmujące się sprawami organizacyjnymi, administracyjnymi i kadrowymi oraz preliminarzem budżetowym PE; w jego skład wchodzi przewodniczący, 14 wiceprzewodniczących i 5 kwestorów;

• Konferencja Przewodniczących, która organizuje prace Europarlamentu, decyduje o składzie komisji parlamentarnych i delegacji oraz ich kompetencjach; w skład wchodzi przewodniczący oraz przewodniczący grup politycznych (z udziałem przedstawiciela niezrzeszonych);

• Konferencja Przewodniczących Komisji organizująca współpracę pomiędzy komisjami parlamentarnymi;

• Konferencja Przewodniczących Delegacji, która okresowo bada kwestie dotyczące współpracy delegacji międzyparlamentarnych oraz koordynuje prace delegacji Parlamentu, w tym delegacji międzyparlamentarnych oraz do wspólnych komisji parlamentarnych;

• Kolegium Kwestorów zajmujące się sprawami europosłów i ich warunkami pracy.

Europosłowie w obecnej kadencji 2024‑2029 są zrzeszeni w 8 grupach politycznych, zgodnie ze swoimi poglądami ideowymi i programowymi. Są to: 

• Grupa Europejskiej Partii Ludowej - EPP (Chrześcijańscy Demokraci),

• Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim (S&D),

• Renew Europe Group,

• Grupa Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie (Greens/EFA),

• Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy (ERC),

• Patriots for Europe (PfE),

• Europe of Sovereign Nations (ESN),

• The Left in the European Parliament (The Left).                                  

Ponadto w Parlamencie Europejskim funkcjonują posłowie niezrzeszeni (NI), którzy nie należą do żadnej grupy politycznej.

W ramach grup politycznych europosłowie analizują sprawozdania przygotowane przez komisje parlamentarne i uzgadniają stanowiska przed głosowaniami plenarnymi. Nie są jednak prawnie zobowiązani do głosowania zgodnie z linią swojej frakcji. Posłowie mogą także tworzyć tzw. intergrupy - nieformalne struktury służące wymianie poglądów na określone tematy. mające charakter nieformalny, w celu wymiany poglądów. Intergrupy nie mają prawa występować ani wypowiadać się w imieniu PE. 

Europosłowie pracują przede wszystkim w komisjach parlamentarnych, które maja swoje specjalizacje. W obecnej kadencji 2024–2029 jest 20 komisji stałych oraz 4 podkomisje. Skład komisji jest zróżnicowany liczbowo i ustalany proporcjonalnie do siły politycznej grup. Posiedzenia komisji odbywają się regularnie w Brukseli zgodnie z kalendarzem prac Parlamentu. Zasadniczo są one jawne i dotyczą projektów legislacyjnych, opinii oraz sprawozdań.          Europosłowie analizują projekty aktów prawnych przedstawione przez Komisję Europejską, mogą zgłaszać poprawki, negocjować kompromisy oraz przygotowywać sprawozdania, które następnie trafiają pod obrady plenarne.

Prace parlamentarne przebiegają w dwóch etapach:

1. W 20 komisjach parlamentarnych oraz  - w zależności od zakresu sprawy - w odpowiednich podkomisjach analizowane są wnioski ustawodawcze. Europosłowie mogą wprowadzać do nich poprawki, przyjmować stanowisko komisji lub je odrzucać. Wnioski ustawodawcze są także rozpatrywane w ramach poszczególnych frakcji politycznych, które uzgadniają swoje stanowiska przed głosowaniami.

2. Wnioski trafiają na sesje plenarne. Parlament Europejski odbywa 12 sesji plenarnych rocznie w Strasburgu oraz dodatkowe sesje w Brukseli. Podczas obrad proponowanymi przepisami i zgłoszonymi poprawkami.

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, jak rozkładają się siły polityczne w Parlamencie Europejskim i dlaczego mają znaczenie dla kierunku decyzji podejmowanych w UE, zapoznaj się z materiałem. To syntetyczne ujęcie pomoże uporządkować wiedzę o frakcjach parlamentarnych i ich roli w procesie legislacyjnym. 

gallery‑without‑header

• Zakładka 1
• Zakładka 2

Zakładka 110

Układ sił w Parlamencie Europejskim pokazuje, w jakim kierunku może podążać cała Unia Europejska. To frakcje polityczne - tworzone ponad granicami państw - decydują o kształcie unijnego prawa, obsadzie najważniejszych stanowisk i budowaniu większości potrzebnych do przyjmowania aktów prawnych. Zrozumienie, kto dysponuje największą liczba mandatów i jakie wartości reprezentują poszczególne grupy, pozwala lepiej odczytać dynamikę polityczną UE oraz przewidywać kierunki jej rozwoju.

R17PEA7C6R4O9

Półkolisty wykres przedstawiający skład Parlamentu Europejskiego w układzie sali plenarnej. Mandaty europosłów rozmieszczone są w kilku koncentrycznych rzędach i oznaczone kolorami odpowiadającymi poszczególnym grupom politycznym. Najliczniejsza grupa zaznaczona jest kolorem niebieskim - Europejska Partia Ludowa. Kolejne duże frakcje oznaczone są odpowiednio kolorem czerwonym - Socjaliści i Demokraci, żółtym -Renew Europe, zielonym - Zieloni/Wolne Przymierze Europejskie oraz innymi barwami reprezentującymi pozostałe grupy polityczne, takie jak Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy, Lewica czy nowe ugrupowania powstałe po wyborach w 2024 roku. Posłowie niezrzeszeni oznaczeni są osobnym kolorem. Układ odzwierciedla polityczny podział sił w Parlamencie Europejskim po wyborach w 2024 roku.

Zakładka 240

Zgodnie z Regulaminem Parlamentu Europejskiego, aby mogła zostać utworzona grupa polityczna (frakcja), muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki:

1. Minimalna liczba posłów - grupa musi liczyć co najmniej 23 posłów do Parlamentu Europejskiego.

2. Wymóg reprezentacji państw członkowskich - jej członkowie muszą pochodzić z co najmniej jednej czwartej państw członkowskich Unii Europejskiej, co obecnie oznacza minimum 7 państw. 

Spełnienie tych kryteriów ma na celu zapewnienie, że frakcje mają charakter ponadnarodowy i rzeczywiście reprezentują szersze środowiska polityczne, a nie wyłącznie delegacje jednego lub dwóch państw.

Grupa polityczna może zostać utworzona zarówno na początku Parlamentu Europejskiego, jak i w jej trakcie, o ile spełnia wskazane wymogi formalne.

Zapoznaj się z infografiką. Które frakcje są najsilniejsze? Czy możliwe jest stworzenie stabilnej większości bez współpracy największych ugrupowań? Sprawdź podstawowe założenia programowe każdej grupy i oceń, jakie obszary polityki mogą być przedmiotem sporów lub kompromisów.

gallery

• Grupy polityczne Parlamentu Europejskiego
• Grupy polityczne Parlamentu Europejskiego
• Grupy polityczne Parlamentu Europejskiego
• Grupy polityczne Parlamentu Europejskiego

Grupy polityczne Parlamentu Europejskiego10

Infografika obrazuje podział mandatów w Parlamencie Europejskim w kadencji 2024 - ukazując strukturę polityczną izby w formie półkolistego schematu sali obrad.

R1UN718N23K55

Półkolisty wykres przedstawiający podział 720 mandatów w Parlamencie Europejskim w kadencji 2024‑2029. Najwięcej mandatów posiada Europejska Partia Ludowa (188), następnie Socjaliści i Demokraci (136). Pozostałe miejsca zajmują Patriots for Europe (84), Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy (78), Renew Europe (77), Zieloni/Wolne Przymierze Europejskie (53), The Left (46), Europe of Sovereign Nations (25) oraz posłowie niezrzeszeni (33). Dane według stanu na dzień 16 lipca 2024r.

Grupy polityczne Parlamentu Europejskiego40

GRUPA EUROPEJSKIEJ PARTII LUDOWEJ: Największa grupa polityczna w Parlamencie Europejskim. Skupia partie chadeckie i centroprawicowe. EPP deklaruje przywiązanie do integracji europejskiej, gospodarki rynkowej, stabilności finansowej oraz wspólnej polityki bezpieczeństwa. Podkreśla znaczenie konkurencyjności gospodarki UE, wsparcia dla przedsiębiorczości oraz silnej Europy w świecie. Grupa opowiada się za umacnianiem jedności Unii przy poszanowaniu tożsamości narodowych.

GRUPA POSTĘPOWEGO SOJUSZU SOCJALISTÓW I DEMOKRATÓW W PARLAMENCIE EUROPEJSKIM: Reprezentuje partie socjaldemokratyczne i centrolewicowe. S&D akcentuje sprawiedliwość społeczną, prawa pracownicze, równość płci oraz walkę z nierównościami społecznymi. Opowiada się za ambitną polityką klimatyczną, silną ochroną praworządności oraz rozbudowaną polityką socjalną na poziomie UE.

PATRIOTS FOR EUROPE: Grupa utworzona po wyborach w 2024 roku. Zrzesza partie o profilu narodowo‑konserwatywnym. W oficjalnych deklaracjach podkreśla potrzebę wzmocnienia kompetencji państw członkowskich oraz ograniczenia dalszej federalizacji UE. Akcentuje ochronę granic zewnętrznych, kwestia tożsamości narodowej oraz sceptycyzm wobec nadmiernej centralizacji decyzji w Brukseli.

Grupy polityczne Parlamentu Europejskiego40

EUROPEJSCY KONSERWATYŚCI I REFORMATORZY: Grupa konserwatywna i reformistyczna, funkcjonuje w PE od 2009 roku. ECR opowiada się za Europą państw narodowych, reformą instytucji UE i ograniczeniem nadmiernej biurokracji. W programie podkreśla znaczenie wolnego rynku, odpowiedzialności fiskalnej oraz silnej polityki bezpieczeństwa. Deklaruje poparcie dla współpracy europejskiej, ale przy zachowaniu większej roli państw członkowskich.

RENEW EUROPE: Centrowa i liberalna grupa polityczna. Renew Europe promuje pogłębioną integrację europejską, innowacyjność, transformację cyfrową oraz konkurencyjność gospodarki UE. Silnie wspiera praworządność, prawa obywatelskie i wolność mediów. Grupa podkreśla znaczenie jednolitego rynku i wspólnej odpowiedzi UE na wyzwania globalne.

GRUPA ZIELONYCH/WOLNE PRZYMIERZE EUROPEJSKIE: Grupa ekologiczna i progresywna. Koncentruje się na ambitnej polityce klimatycznej, ochronie środowiska oraz transformacji energetycznej. W swoich dokumentach akcentuje prawa człowieka, demokrację, różnorodność kulturową i regionalną. Opowiada się za wzmocnieniem działań UE w zakresie ochrony klimatu i zrównoważonego rozwoju.

Grupy polityczne Parlamentu Europejskiego40

THE LEFT IN THE EUROPEAN PARLIAMENT: Grupa zrzeszająca partie lewicowe i antykapitalistyczne. Podkreśla znaczenie redystrybucji dochodu, ochrony praw pracowniczych i silnych usług publicznych. W jej programie istotne są walka z ubóstwem, krytyka polityki oszczędnościowej oraz większa kontrola nad rynkami finansowymi. Akcentuje równiez kwestie praw człowieka i sprawiedliwości społecznej.

EUROPE OF SOVEREIGN NATIONS: Grupa powstała w 2024 roku. Reprezentuje partie podkreślające suwerenność państw członkowskich i sprzeciw wobec dalszej centralizacji UE. W oficjalnych stanowiskach akcentuje ochronę interesów narodowych, kontrolę migracji oraz większą autonomię państw w kształtowaniu polityk publicznych. Jest jedna z najmniejszych grup w obecnej kadencji.

Czy Parlament Europejski rzeczywiście ma znaczenie dla codziennego życia obywateli Unii? Czy jest jedynie odległą instytucją polityczną w Brukseli i Strasburgu, czy też realnym mechanizmem wpływającym na nasze prawa, możliwości zawodowe, podróżowanie, edukację czy ochronę konsumenta? Poniższy fragment skłania do spojrzenia na parlament Europejski Europejski nie przez pryzmat podziałów frakcyjnych, lecz przez perspektywę obywatela - jako suwerena, którego wola znajduje odzwierciedlenie w działalności tej instytucji. Pokazuje on, w jaki sposób decyzje podejmowane na poziomie europejskim przekładają się na konkretne rozwiązania prawne i społeczne, a także jak obywatele mogą bezpośrednio oddziaływać na proces decyzyjny, m.in. poprzez prawo petycji .

Parlament Europejski – organizacja i uprawnienia

Parlament Europejski ma szeroki zakres uprawnień. Należą do nich m.in.:

• uprawnienia legislacyjne – jest wraz z Radą Unii Europejskiej współprawodawcą,

• uprawnienia budżetowe – wraz z Radą przyjmuje unijny budżet,

• uprawnienia kontrolne – nadzoruje prace innych organów UE, szczególnie Komisji Europejskiej (wybiera przewodniczącego Komisji oraz zatwierdza skład całego Kolegium komisarzy),

• współpraca z parlamentami państw członkowskich oraz państw niebędących członkami UE.

Europosłowie

Polska scena polityczna znajduje swoje odzwierciedlenie również na poziomie Parlamentu Europejskiego. Ugrupowania funkcjonujące w kraju wchodzą w skład europejskich rodzin politycznych, które tworzą frakcje w PE. To właśnie poprzez te ponadnarodowe struktury polscy europosłowie uczestniczą w procesie legislacyjnym  i wpływają na kierunek polityk unijnych. Zrozumienie przynależności frakcyjnej pozwala lepiej ocenić realną pozycję Polski w debacie europejskiej.

• Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy – do tej grupy należą europosłowie wybrani z list Prawa i Sprawiedliwości;

• Europejska Partia Ludowa (Chrześcijańscy Demokraci)  - w tej frakcji zasiadają europosłowie wybrani z list Koalicji Obywatelskiej (Platformy Obywatelskiej) oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego;

• Postępowy Sojusz Socjalistów i Demokratów – w tej grupie znajdują się europosłowie wybrani z list Lewicy;

• Renew Europe - należą do niej europosłowie wybrani z list Polski 2050 (Trzeciej Drogi);

• część europosłów wybranych z list Konfederacji pozostaje niezrzeszona, a próby afiliacji do eurosceptycznych grup w Parlamencie Europejskim nie zaowocowały utworzeniem wspólnej frakcji.

W Europarlamencie zasiada 720 posłów wybieranych w państwach członkowskich UE. Europosłowie są wybierani na 5‑letnią kadencję w wyborach bezpośrednich. Ilość mandatów przypadająca na poszczególne kraje zależy od liczby ludności państw członkowskich przy zachowaniu zasady degresywnej proporcjonalności. Każde z państw decyduje o tym, jak wybory do Europarlamentu mają wyglądać, przy zachowaniu zasad powszechności, bezpośredniości i tajności głosowania. Wybrani w państwach członkowskich europosłowie zasiadają w ławach według podobieństw poglądów, a nie obywatelstwa. Polska ma w Europarlamencie 53 europosłów. 

Podsumowanie

Ugrupowania polityczne w Parlamencie Europejskim odzwierciedlają zróżnicowanie ideowe i programowe państw członkowskich UE. Posłowie nie zasiadają według przynależności narodowej, lecz tworzą ponadnarodowe frakcje skupione wokół wspólnych wartości, kierunków politycznych i wizji integracji europejskiej. Taki model organizacyjny sprzyja budowaniu kompromisów ponad granicami państw oraz wzmacnia charakter Parlamentu Europejskiego jako instytucji reprezentującej obywateli całej Unii.                                                      Funkcjonowanie grup politycznych ma istotne znaczenie dla procesu legislacyjnego - to w ich ramach wypracowywane są stanowiska wobec projektów aktów prawnych, kształtowane są większości parlamentarne oraz obsadzane najważniejsze funkcje w strukturze instytucji.Układ sił między ugrupowaniami wpływa bezpośrednio na kierunek polityk unijnych, w tym w obszarach takich jak klimat, gospodarka czy migracja.                                              W rezultacie analiza ugrupowań w Parlamencie Europejskim pozwala zrozumieć dynamikę polityczną Unii Europejskiej oraz mechanizmy podejmowania decyzji na poziomie ponadnarodowym.

Słownik