Zwróć uwagę na nastrój spacerowicza oraz miejsce, do którego się udaje.
Weź pod uwagę to, w jaki sposób opisuje rzekę, fontanny, kaskady.

Podmiot liryczny, którego ogarnął nagle smutek, postanawia udać się nad rzekę, aby dać upust swoim emocjom. Tam pojawia się refleksja o naturze, którą spacerowicz obserwuje w Sofijówce. Została ona dzięki osiągnięciom nauki i techniki podporządkowana człowiekowi, ujarzmiona. Wszystko w ogrodzie ma wyrażać umiłowanie piękna i harmonii.

Zwróć uwagę na to, w jaki sposób podmiot liryczny mówi o wodzie, jej roli i wartości oraz jak interpretuje działania człowieka opierające się na ingerencji w naturę.

Podmiot liryczny to człowiek uwrażliwiony na naturę, ceniący to, co nieskalane działaniem człowieka. Zachwyca się wyglądem i smakiem wody, którą uważa
za najlepszą na świecie. Towarzyszy temu refleksja dotycząca ingerencji człowieka w naturę - podmiot liryczny nie pochwala tego, że ludzie chcą ją zmieniać, ulepszać.

Narrator to osoba wypowiadająca się w utworze epickim.

Ujawnienie narratora wskazuje na epicki charakter bajki i służy uwiarygodnieniu opowiadanej historii. Narrator opowiada o historii i przedstawia wydarzenia, które się rozegrały między zwierzętami.

Morał to pouczające przesłanie, które można wyciągnąć z jakiegoś wydarzenia, sytuacji, utworu.

Rozpoczynanie tekstu od morału sprawia, że dalsza część utworu jest jego wyjaśnieniem, potwierdza zawartą w nim prawdę i obrazuje myśl przewodnią. Angażuje czytelnika, który stara się ustosunkować do przytoczonej prawdy na podstawie opowiedzianej historii.

Alegoria polega na wyrażeniu prawd o ludzkim postępowaniu za pomocą fikcyjnych postaci (np. zwierząt). Często występuje w bajkach, gdzie np. sowa jest alegorią mądrości, a lis sprytu i przebiegłości.

Baranek jest młody, niedojrzały i słaby. Mimo tego, że przytacza rzeczowe argumenty, nie zostaje wysłuchany przez wilka, który z gruntu jest zły, zakłamany, ale silniejszy. Baranek jest alegorią słabości ludzkich, ludzi słabych, bez pozycji, zaś wilk jest alegorią brutalnej siły i wyższości wynikającej z lepszej pozycji.

Zastanów się, czy w ich rozmowie jest miejsce na kompromis.  Co znaczy określenie 'czarno‑białe charaktery'?

Bohaterowie bajki są zestawieni na zasadzie kontrastu. Wilk jest z gruntu zły. Nie przyjmuje argumentów baranka, za każdym razem wynajduje inny powód, by go skrzywdzić. Od początku ma złe zamiary wobec baranka i żadne rozsądne tłumaczenia do niego nie przemawiają. Posuwa się do absurdu i ostatecznie jego rozmówca płaci życiem za coś, czego nie zrobił. W charakterze wilka nie ma nic dobrego, jest przebiegły, nieuczciwy, okrutny, wykorzystuje swoją przewagę - siłę. Baranek jest dobry, choć słaby i naiwny. Traktuje wilka z szacunkiem, stara się go przekonać i naiwnie wierzy, że argumenty przemówią do drapieżnika, co pozwoli barankowi ocalić życie. Nie ma jednak żadnych szans, bo w tym sporze nie chodzi o argumenty, ale o przewagę siłową.

'Na czczo' znaczy, że wilk nic wcześniej nie jadł, był głodny.

Głodny wilk nie miał zamiaru rezygnować z okazji, która mu się nadarzyła. Szukał pożywienia i je znalazł. Rozmowa z barankiem na argumenty jest tylko pozą: czytelnik od razu wie, że wilk zrobi wszystko, by zaspokoić swoje potrzeby.

Zastanów się, czy znasz związek frazeologiczny o podobnym brzmieniu.

Nazywanie baranka 'baranim synem' pokazuje lekceważący stosunek wilka do swego rozmówcy. Drapieżnik uważał go z gruntu za słabszego, więc głupszego, naiwnego i zdanego na porażkę. Słowo 'baran' jest nacechowane negatywnie – w ten sposób mówi się o kimś uważanym za głupca.

Odwołaj się do fragmentu:
'Baranek odpowiada, drżąc z bojaźni wszytek:
Ach, panie dobrodzieju, racz sądzić w tej sprawie
Łaskawie.
Obacz, że niżej ciebie, niżej stojąc zdroju
Nie mogę mącić pańskiego napoju'.

Baranek nazywa swego rozmówcę dobrodziejem. Słowo to można rozumieć jako nazywanie go dobroczyńcą. Pochlebia wilkowi, stawiając go od razu wyżej w hierarchii, zwraca się do niego z szacunkiem, naiwnie myśląc, że mocne i oczywiste argumenty zdołają przekonać drapieżnika. Zachowanie baranka powodowane jest strachem i przerażeniem. Bohater, mniej lub bardziej świadomie, stawia się z pozycji ofiary.

Zwróć uwagę, w jaki sposób wilk kontrargumentuje.

Zaskakujące może być to, że wilk stwarza pozory rozmowy, w której liczą się argumenty. Jednak od razu stawia się w roli i oskarżyciela, i sędziego. Zna wynik tej dysputy. Dodaje mu to jeszcze większego okrucieństwa, bo sprawia wrażenie, jakby bawił się ze swoją ofiarą.

Perswazja polega na wpłynięciu na kogoś, przekonaniu do czegoś.

Baranek odwołuje się do zabiegów o charakterze perswazyjnym m.in. we fragmencie:
'Ach, panie dobrodzieju, racz sądzić w tej sprawie
Łaskawie.
Obacz, że niżej ciebie, niżej stojąc zdroju
Nie mogę mącić pańskiego napoju'. - baranek stawia wilka w roli autorytetu, sędziego, schlebia mu, by osiągnąć swój cel, odwołuje się też do faktów, opiera swój wywód na wnioskach płynących z dedukcji (stoi niżej niż wilk, więc nie zanieczyszcza wody).