Galeria obrazów

Polecenie 1

Zapoznaj się z mapą myśli. W puste miejsca wpisz cytaty z Giaura, które ilustrują wskazane cechy bohatera bajronicznego.

RvI1iIOPUNl66
(Uzupełnij).
R1AZXZfv1q8nd

Mapa myśli.

Elementy należące do kategorii Bohater bajroniczny

·         Nazwa kategorii: indywidualista

·         Nazwa kategorii: nieszczęśliwy, cierpiący

·         Nazwa kategorii: zbuntowany

·         Nazwa kategorii: tajemniczy

·         Nazwa kategorii: skłócony ze światem

·         Nazwa kategorii: tragicznie zakochany

·         Nazwa kategorii: wyniosły

·         Nazwa kategorii: łamie prawo lub zasady moralne

·         Nazwa kategorii: samotny

Koniec elementów należących do kategorii Bohater bajroniczny

Elementy należące do kategorii indywidualista

·         Nazwa kategorii: Puste miejsce

Koniec elementów należących do kategorii indywidualista

Elementy należące do kategorii nieszczęśliwy, cierpiący

·         Nazwa kategorii: „Tam — patrz na niego — w dzwonek uderzono,

Wszyscy uklękli, sakrament wzniesiono;

Stoi jak posąg i widać z postawy

Wyraz rozpaczy, wzgardy i obawy.”

Koniec elementów należących do kategorii nieszczęśliwy, cierpiący

Elementy należące do kategorii zbuntowany

·         Nazwa kategorii: Puste miejsce

Koniec elementów należących do kategorii zbuntowany

Elementy należące do kategorii tajemniczy

·         Nazwa kategorii: „Dni całe siedzi zamknięty w ukryciu.

Nie wiem o jego przygodach i życiu,

Słyszałem tylko, że przybył ze Wschodu

Tureckim statkiem od stron Carogrodu.

Żeby był Turkiem z twarzy się nie zdaje,

Zna chrześcijańską mowę i zwyczaje

Pewnie skruszony jaki apostata

Dziś opłakuje przeszłe błędów lata.”

Koniec elementów należących do kategorii tajemniczy

Elementy należące do kategorii skłócony ze światem

·         Nazwa kategorii: „Żyłem, lecz ból mi oddychać nie dawał,

Wąż pierś mą ścisnął, serce me obwinął,

Myśli me kąsał i zemstą napawał.

Odtąd świat cały miałem w obrzydzeniu,

Nie śmiałem zajrzeć w oczy przyrodzeniu,

Na wszystkie jego wdzięki i ozdoby

Padł całun mojej wewnętrznej żałoby!”

Koniec elementów należących do kategorii skłócony ze światem

Elementy należące do kategorii tragicznie zakochany

·         Nazwa kategorii: Puste miejsce

Koniec elementów należących do kategorii tragicznie zakochany

Elementy należące do kategorii wyniosły

·         Nazwa kategorii: Puste miejsce

Koniec elementów należących do kategorii wyniosły

Elementy należące do kategorii łamie prawo lub zasady moralne

·         Nazwa kategorii: Puste miejsce

Koniec elementów należących do kategorii łamie prawo lub zasady moralne

Elementy należące do kategorii samotny

·         Nazwa kategorii: „Jeśli cierpiących samotność ogarnie,

Przerwa mąk tylko powiększa męczarnie;

Pusta pierś czując otchłanie dokoła

Chce je zaludnić i o boleść woła;

Bo niedzielone — każde czucie nudne,

I szczęście samo do zniesienia trudne!

Serce w cierpieniach gdy samotność widzi,

Chcąc mieć pociechę wszystkich znienawidzi.”

Koniec elementów należących do kategorii samotny

Na portret bohatera bajronicznego składają się nie tylko jego wewnętrzne przeżycia, ale również orientalna sceneria. W poniższej galerii zamieszczono obrazy, które powstały w okresie romantyzmu lub tematycznie wiążą się z utworem Giaur. Reprodukcje ujawniają liczne motywy, które towarzyszą kreacji bohatera bajronicznego i tym samym tworzą jego pełen wizerunek.

Polecenie 2

Zapoznaj się z galerią obrazów i wybierz spośród nich ten, który dzięki podjętej przez artystę tematyce, oddanemu za pomocą środków malarskich nastrojowi bądź wyrażonej ekspresji mógłby stać się ilustracją jednego z omawianych podczas lekcji fragmentów Giaura Byrona. Podaj argumenty przemawiające za twoją decyzją.

Zapoznaj się z opisem galerii obrazów i wybierz spośród nich ten, który dzięki podjętej przez artystę tematyce, oddanemu za pomocą środków malarskich nastrojowi bądź wyrażonej ekspresji mógłby stać się ilustracją jednego z omawianych podczas lekcji fragmentów Giaura Byrona. Podaj argumenty przemawiające za twoją decyzją.

R1WLgeU5kbgiq
(Uzupełnij).

Slajd 1 z 8

RHrl9FPX4p523
Obraz przedstawia żaglowiec z silnikiem parowym, który jest zacumowany w porcie. Przed żaglowcem unosi się na wodzie duża boja, na której stoi trzech mężczyzn, mocują się z linami. Na utwardzonej powierzchni brzegu leżą nieuporządkowane przedmioty, między innymi rury, oraz kotwica. Pośród nich przechadzają się ludzie. W tle obrazu jest miejski krajobraz. Wśród zabudowy wyróżnia się jasny meczet z wysokimi minaretami. Przy brzegu są zacumowane żaglowce, unosi się nad nimi ciemny dym. Opis punktów znajdujących się na ilustracji: 1. Dziwna! gdy kraj ten natura obrała
Na ogród bogów, i hojnie nań zlała,
Tyle bogactwa, piękności tak wiele
Jakby we własnym zakochana dziele,
Dziwna! że dzieła własnego się zrzeka,
I dziś natura wpuszcza tu człowieka,
Który, odwieczny miłośnik zniszczenia,
Ogród Edeński na nowo wyplenia,
I jako leśny dzik kwiecie wytłacza
Niepokropione znojami oracza
Ani znające ręki ogrodnika!

George Gordon Byron, Giaur, tłum. Adam Mickiewicz, Kraków 2003, s. 14. 2. W opisie dominują biblizmy. Nieskazitelne piękno jej krajobrazów zostaje porównane do edeńskiego ogrodu, z którego człowiek, skazany na cierpienie i upadek, został wygnany. Ludzkość niszczy naturę i jej piękno, sieje spustoszenie. 3. Krajobraz marynistyczny z elementami pejzażu miejskiego. Środkową i prawą połać obrazu zajmuje żaglowiec wspomagany silnikiem parowym, o czym świadczy dym unoszący się z komina. Ostro zakończone maszty z kolei nawiązują do licznych wież i minaretów na zboczu miejskim. 4. Na kei panuje nieporządek. Kręcą się tam pracownicy portowi. Wydaje się, że pomagają odbić żaglowiec od brzegu, który odpłynie na silniku parowym po to, by następnie rozwinąć żagle i transportować towar w pożądane miejsce. Uwagę przyciąga też dużych rozmiarów boja, na której trzy osoby mocują się z linami. 5. Na drugiej stronie zatoki widać żaglowce, nad którymi również unosi się dym. Rewolucja przemysłowa wdziera się w orientalne krajobrazy, przynosząc usprawnienia i większą wydajność, ale również niszcząc środowisko naturalne i zwiastując jeszcze większy wyzysk robotników portowych.
Alberto Pasini, Na złotym rogu, około 1876 r., olej na panelu
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
ReEDN3lIlM8Iu
Ilustracja interaktywna przedstawia scenę zbiorową w górskiej przełęczy. Znajdują się na nim nadzy mężczyźni, którzy są częściowo okryci czerwonymi szatami. Większość ma na głowach hełmy z pióropuszami, trzymają także włócznie. Na środku obrazu jest Leonidas, trzymający miecz oraz włócznię. Jak pozostałe postaci jest również nagi, częściowo okryty czerwoną szatą, ma na głowie hełm, posiada gęstą, czarną brodę. Po prawej stronie obrazu za drzewem dwóch trębaczy dmie w długie trąby. Po lewej grupa mężczyzn unosi ku górze wieńce. Są skierowane w stronę stojącego przy skale mężczyzny z uniesionym mieczem. W tle są góry, budowla z kolumnami oraz skalna droga, po której idą ludzie i obłożony rzeczami koń. Opis punktów znajdujących się na ilustracji: 1. Ojczyzno mężów nieśmiertelnej chwały!
Każda dolina, każdy wierzch twej skały!
Jakże pamiętne! bo każde z nich było
Kolebką swobód lub sławy mogiłą.
Arko potęgi! Dziś, czyliż tak mało,
Czyż tylko tyle po tobie zostało?
Wstań niewolniku podły, wstań na chwilę,
Powiedz: ten wąwóz czy nie Termopile?
Ty z duchów orlich wyrodzony płazie
Na Leonida gnieżdżący się głazie,
Przypomnij, nazwij tych opok wyżyny,
Zatokę, wyspy — wyspy Salaminy!
Powstań! te dawne zapomniane boje
Odnów i przywłaszcz, to dziedzictwo twoje:
Z popiołów przodków, może wróg rozdmucha
Iskrę, zarodek ich wielkiego ducha.
A kto z was w boju żywota dokona,
Wliczy swe imię pomiędzy imiona,
Na których wzmiankę, pochlebstwem pijani
Zwykli się trzeźwić, zwykli drżeć tyrani.
Kto z was ojczyzny z więzów nie wybawi
Zginie, lecz tyle synom swym zostawi
Sławy, nadziei, że staną się zdolni
Rozerwać jarzmo i umierać wolni!

George Gordon Byron, Giaur, tłum. Adam Mickiewicz, Kraków 2003, s. 16‑17. 2. Dygresja na temat wolności Grecji – właściwa dla twórczości romantycznej ze względu na problematykę narodowościową, oscylującą wokół dążenia do swobody – rozwija się wokół postaci Leonidasa i obrony wąwozu w Termopilach. Tu również pojawia się wątek biblijny: „arka potęgi” nawiązuje do potopu i ocalenia Noego i jest metaforą wolności i swobód Grecji. W dalszej części występuje apoteoza obrońcy ojczyzny i jego wojowników jako przykład największego patriotyzmu i poświęcenia (poezja tyrtejska). 3. Obraz Jacques’a‑Louisa Davida ma charakter bardzo teatralny. Scena jest wypełniona rozmaitymi postaciami. Scena rozgrywa się w górskiej przełęczy, gdzie ma się rozegrać bitwa stoczona między Persami i Grekami, broniącymi pod wodzą Leonidasa przejścia do Grecji Środkowe. Centralną pozycję zajmuje Leonidas. Ma w rękach miecz i włócznię. Zdaje się być ponad to, co dzieje się wokół. Spartanie giną, bowiem przegrywają bitwę, stawiając wyjątkowo zacięty opór. Ostatecznie jednak Grecy wygrywają wojnę. Mają dość czasu, by się przygotować do obrony przed Persami. 4. Trębacze wzywają do bohaterskiego boju. 5. Wieńce wskazują na bohaterów tej bitwy, choć wiemy, że wszyscy, to znaczy trzystu bohaterskich ochotników zginie.
Jacques‑Louis David, Leonidas pod Termopilami, 1814 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
Rwvw8ZCa1I5uX
Ilustracja interaktywna przedstawia krajobraz orientalnego miasta. Składa się on z gęstej, niskiej zabudowy. Budynki mają proste kształty, ich elewacje są jasne. Po lewej stronie stoją dwie wysokie, smukłe wieże. W tle jest morze oraz niebo. Opis punktów znajdujących się na ilustracji: 1. Błyszczą nad miastem lampy minaretów,
W mieście wre teraz Bajramu uciecha;
Tu, choć nie dojdą ni wystrzałów echa,
Ni muzułmanów pobożne okrzyki,
Przecież błysk widać każdej tofaiki.
Bo dziś zachodzi słońce Ramazanu,
Dziś Bajram święcą wyznawcy Koranu

George Gordon Byron, Giaur, tłum. Adam Mickiewicz, Kraków 2003, s. 20‑21. 2. Orientalny krajobraz związany z religią i kulturą wyznawców Mahometa był podstawowym elementem egzotyki, niezwykłości i tajemnicy - pożądanych w epoce romantyzmu. Wskazuje na niego choćby obecność minaretów. W utworze sugestywnie i przekonująco została wprowadzona atmosfera ramadanu - dziewiątego, a zarazem świętego miesiąca w muzułmańskim kalendarzu. To wówczas archanioł Gabriel miał objawić Mahometowi kilka wersetów Koranu. 3. Stanisław Chlebowski malował obrazy historyczne poświęcone dziejom Turcji, a także sceny rodzajowe i krajobrazy. Przez ponad dziesięć lat był nadwornym malarzem sułtana Abd‑ul‑Aziza w Konstantynopolu. Bardzo dobrze znał tamtejszy krajobraz i obyczaje. Artysta odwzorował typowy orientalny krajobraz miejski z rezydencją władcy i minaretem. 4. Dwa pionowe elementy przenoszą ciężar przedstawienia na lewą stronę, aby podkreślić wystawność rezydencji. Dominują jasne, prześwietlone kolory, obraz przecina w połowie wąski pas błękitu morza i linia horyzontu.
Stanisław Chlebowski, Widok Massawy, 1880r., zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie
Źródło: reprodukcja z Wikimedia Commons, domena publiczna.
RNPvYbhg7X6po
Ilustracja interaktywna przedstawia siedzącego po turecku mężczyznę z gęstą, czarną brodą. Ma na sobie białą pelerynę z kapturem. Spod peleryny wystają jego złączone dłonie. Mężczyzna siedzi na wzorzystych dywanach w pomieszczeniu z oknem po lewej stronie. W tle na ścianie wisi oręż. Opisane punkty znajdujące się na ilustracji: 1. Jeszcze w tych gmachach znalazłbyś wspaniałe
Izby i sale puste — dotąd całe.
Dach jeszcze cały, chociaż ząb zniszczenia
Roztacza ciągle ściany i sklepienia.
Lecz Zgroza siedzi przed bramą na straży,
Sam Fakir do wrót zbliżyć się nie waży,
Derwisz ubogi nie przestąpi progu
Za chleb i za sól podziękować Bogu:
Nędza i Zbytek uchodzą na stronę
Niepowitane i nieugoszczone;
Pałac, gościna wiernego narodu,
Stał się jaskinią zniszczenia i głodu.
Gość płacze dobrodzieja, płaczą słudzy pana
Od czasu gdy miecz Giaura ciął w turban Hassana.
George Gordon Byron, Giaur, tłum. Adam Mickiewicz, Kraków 2003, s. 24. 2. Zgroza, Nędza i Zbytek to personifikacje trzech stanów, które oddają upadek świetności. Niegdyś pełen przepychu pałac, teraz straszy swym wyglądem. Przywołany fragment utworu jest przykładem tzw. poezji ruin. Romantycy fascynowali się tego typu niezwykłymi krajobrazami i chętnie je opisywali. 3. Portret mężczyzny en face w białej pelerynie siedzącego po turecku. Jest to Abd el‑Kader, żyjący w dziewiętnastym wieku arabski emir i algierski przywódca walk z kolonizacją francuską. Wierzchnie odzienie okrywa starannie postać. W centrum obrazu uwagę przyciąga brodata twarz mężczyzny. Bohater portretu wpatruje się w widza w zamyśleniu. Spod peleryny wystają także jego dłonie, które składa w geście zadumy. Rozproszone naturalne światło rozświetla prawą stronę portretowanego. 4. Postać siedzi na orientalnych dywanach tkanych w kolorowe wzory. Dominują brązy, żółcienie, granty, które eksponują biel peleryny. 5. W głębi pokoju widać drewniane przepierzenie, na którym wisi oręż, podkreślając status domostwa. Wewnątrz panuje przepych, który tworzy orientalny klimat.
Stanisław Chlebowski, Portret Abda el‑Kadera, olej na płótnie, 1866 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RImyxIzKirsJd
Ilustracja interaktywna przedstawia taras zamkowy, na którym znajdują się dwie grupy młodych kobiet. Po prawej w basenie kąpią się nagie kobiety, kilka z nich ochlapuje się wzajemnie wodą. Na pierwszym planie na dywanie siedzą kobiety w długich, kolorowych szatach. Jedna z nich gra na instrumencie. Obok stoi szisza oraz kosz owoców. Nad kobietami stoi postać w długiej, ciemnej szacie, która trzyma sziszę. Taras zamku jest otoczony murami z ozdobnymi łukami. Opis punktów znajdujących się na ilustracji: 1. Nie masz rumaków na stajniach Hassana,
Komnata jego od sług odbieżana,
Pająk samotnik, na ścianach się czepia
I szpary szarym całunem zasklepia.
W twierdzy Hassana nie widać żołnierzy,
W jego haremach gniazdo nietoperzy,
Zamiast strażnika puszczyk krzyczy z wieży.
W ogrody czasem dziki pies przybieży,
Spragniony wyje na suchą fontannę,
Stoją wód łoża z marmuru usłane
Lecz owdowiałe — bo zdroje wymarły,
Zielska się dzikie na dnie rozpostarły.
Niegdyś jak wdzięcznie fontanny tu grały.
Łagodząc nieba wschodniego upały,
Niegdyś tryskając srebrnej rosy tęczę
I fantastyczne wirując obręcze,
Rozkosznym chłodem rzeźwiły dokoła
Powietrze, ziemię i spragnione zioła.

George Gordon Byron, Giaur. tłum. Adam Mickiewicz, Kraków 2003, s. 23. 2. Przemijanie jest głównym motywem nie tylko tego fragmentu, ale też całości utworu. Zdemolowany przez Giaura i opuszczony dom Hassana zieje pustką. Pojawia się również akcent gotycki. Stare mury są siedzibą pająków, nietoperzy i puszczyka. Te symboliczne stworzenia wprowadzają nastrój grozy i żałoby. 3. Na obrazie widać zasłuchane kobiety na tarasie zamkowym. Widzimy dwie grupy niewiast: w basenie znajdują się nagie postaci, na dywanie siedzą odziane kobiety. Oświetlenie sceny jest dość równomierne, rozproszone. 4. Obraz uzyskuje głębię poprzez panoramiczne ujęcie zamkniętej przestrzeni, niedostępnej dla przybyszów z zewnątrz.
Jean Léon Gérôme, Taras Seraglio, 1898 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R12AT0vzQrruP
Ilustracja interaktywna przedstawia wnętrze dużego pomieszczenia. Na pierwszym planie czarnoskóra postać w ciemnej szacie trzyma sziszę. Przed nią są dwie kobiety. Jedna siedzi po turecku na wzorzystym dywanie, ma jasny strój z odsłoniętymi piersiami i czarne włosy. Druga kobieta jest naga, leży na brzuchu, ma rude włosy. Obok stoi dzbanek oraz stolik z fiolkami. Po prawej stoi jasna konstrukcja z błękitną, wzorzystą glazurą. W tle obrazu przy basenie siedzą nagie kobiety. W suficie pomieszczenia są małe otwory, z których wpada do środka światło. Opis punktów znajdujących się na ilustracji: 1. Tam na skał wierzchu, u ścieku poników
Błyszczy się róża, sułtanka słowików,
Jej brzmią pochwały kochankowie leśni,
Ona rumieńcem dziękuje za pieśni.
Śliczna i skromna, królowa ogrodów,
Nietknięta wichrem, niezwiędła od chłodów
Nie znając naszych zim niebezpieczeństwa,
Kwitnie świeżością wiecznego panieństwa.
Balsamy, których niebo jej udziela,
W wonnych kadzidłach ku niebu odstrzela,
Niebo wzajemnie, co dzień jej użycza
Świetnych kolorów swojego oblicza.

George Gordon Byron, Giaur, tłum. Adam Mickiewicz, Kraków 2003, s. 13‑14. 2. Róża i ogród są symbolami mocno zakorzenionymi w kulturze wschodniej i w takiej konwencji są przedstawione w utworze Byrona. Epitety i inne środki poetyckie nawiązują do elementów orientalnych. Ten rozbudowany metaforyczny obraz oddaje atmosferę miłości i namiętności, jaka łączyła dwoje kochanków: Leilę i Wenecjanina. 3. Scena obyczajowa: eunuch – czyli wykastrowany mężczyzna, który był strażnikiem haremów – roznosi nargile (fajki wodne) i rozmawia z półnagimi kobietami. Światło wpada przez otwory w suficie i rozprasza się (pierwszy plan). Na drugim planie widzimy kobiety siedzące na brzegu basenu. 4. Bardzo charakterystyczna jest kolorystyka obrazu: błękitna glazura, granatowe ubranie usługującej postaci, czerwony dywan, brązowy ażurowy stolik.
Jean Léon Gérôme, Basen w haremie, ok. 1876 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1R86dc7vcySz
Ilustracja interaktywna przedstawia leżące na łożu ciało nagiej, młodej kobiety. Leży odwrócona tyłem. Ma czarne, upięte włosy ze złotymi dekoracjami. Na rękach ma złote bransolety. Wokół leżą różne przedmioty w nieładzie. Koce oraz poduszka są pomięte. Po bokach łoża wiszą zasłony. Na obrazie dominują wyraziste, złote kolory. Opis punktów znajdujących się na ilustracji: 1. Dziś do tej twarzy Grecyja podobna,
Martwa od dawna, lecz dotąd nadobna;
Jej widok ziębi, jej wdzięk do łez wzrusza,
Bo już piękności nie ożywia dusza,
Jej wdzięk jest tylko uśmiech pozostały
Na chwilę w ustach, co ducha oddały.
A jej rumieniec, chorowita krasa
Która na trupich licach nie zagasa,
Ostatni odbłysk zachodnich promieni,
Co się wokoło ruiny czerwieni,
Ostatnie czucie, co żegna nadzieję,
Iskra niebieska, która dotąd tleje
Lecz już swej miłej ziemi nie rozgrzeje.

George Gordon Byron, Giaur, tłum. Adam Mickiewicz, Kraków 2003, s. 16. 2. Personifikacja Grecji zawarta we fragmencie przywodzi na myśl obraz pięknej, lecz martwej kobiety. Relacja człowieka z jego duchową ojczyzną za sprawą tego zabiegu stylistycznego zostaje przedstawiona jako niemal zmysłowa, a także dramatyczna. Wynika to z faktu, że kolebka kultury śródziemnomorskiej wraz z utratą wolności utraciła swą krasę i powab. Prowadzi to do napięcia pomiędzy pragnieniem a stratą. Opis cechuje frenetyzm romantyczny. 3. Obraz został namalowany w nurcie malarstwa akademickiego z ogromną dbałością o szczegóły. Przedstawiona kobieta najprawdopodobniej została zamordowana. Dopiero przy bliższej obserwacji zauważymy nieład, który można zinterpretować jako ślady walki. Wszystko to ma jednak drugorzędne znaczenie, ponieważ martwe ciało nadal emanuje erotyzmem. 4. Faktura przedmiotów jest niemal wyczuwalna, bardziej przekonująca niż na współczesnych fotografiach lub obrazach hiperrealistycznych. 5. Przedstawienia haremu były jedynie owocem wyobraźni twórców, ponieważ żaden artysta europejski nie miał do nich wstępu. Temat ten był pretekstem do wprowadzenia tematyki erotycznej do obrazu.
Franciszek Żmurko, Z rozkazu padyszacha, 1881 r.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RS0IRABha1FiD
Ilustracja interaktywna przedstawia scenę walki. Na środku znajduje się wschodni jeździec w błękitnych szarawarach, dosiadający białego konia. Ma uniesioną szablę, którą atakuje znajdującego się obok drugiego jeźdźca w wojskowym mundurze. Wokół są żołnierze z szablami i strzelbami. Kilku z nich pomaga jeźdźcowi w mundurze. Jeden drewnianym drzewcem stara się strącić z konia wschodniego jeźdźca, a drugi chwyta konia z uzdę. Na ziemi leżą martwi wojownicy. Nad sceną walki unoszą się obłoki. W tle po prawej są góry, a po lewej murowany zamek. Opis punktów znajdujących się na ilustracji: 1. Jak się wezbrana rzeka w morze leje,
I morską burzę spotkawszy szaleje,
Łamią się fale, drżą opoki brzegu,
A nurty ryczą pod pianami śniegu;
Tak się spotkały wrogów zgraje obie,
Losem i gniewem gnane przeciw sobie;
Szable nad uchem grzmią, lecąc w kawały,
Huczą po skałach dalekie wystrzały;
Starcia się łoskot i karabel dźwięki,
Huk karabinów, konających jęki
Echo żałośne po dolinie szerzy,
Przywykłej tylko do śpiewów pasterzy!
Liczba niewielka, lecz bitwa straszliwa,
Nikt przebaczenia ni daje, ni wzywa.
Paro kochanków, mocne są twe sploty
Gdy się ściskacie podzielać pieszczoty!
Lecz nie tak cisną miłości ramiona
Gdy w nich spoczywa piękność ulubiona,
Jako się barki zwiążą nienawiśnie,
Kiedy wróg wroga ostatni raz ściśnie. —
Przyjaźń ostygnie, pieszczota się skończy,
Objęcia wrogów i śmierć nie rozłączy.

George Gordon Byron, Giaur, tłum. Adam Mickiewicz, Kraków 2003, s. 34. 2. Miłość i nienawiść – to najmocniejsze uczucia, które targają człowiekiem. Rozbudowane porównanie homeryckie pokazuje te dwie ściśle zespolone ze sobą namiętności. Jest w tym opisie i siła, i żywiołowość oraz przekroczenie norm moralnych i zasad społecznych. Napad Giaura na Hassana w górach to walka na śmierć i życie, które staje się zaledwie igraszką w rękach losu. Przełamywanie granic zachowań ludzkich jest jedną z cech frenetyzmu. 3. Obraz skomponowany jest wokół centralnej postaci wschodniego jeźdźca w błękitnych szarawarach, dosiadającego białego konia. Unosi szablę, by ciąć kawalerzystę w czakoIndeks górny 1. Obaj szykują się właśnie do ciosu - takie ujęcie buduje dynamizm całej sceny. Dwóch żołnierzy w niebieskich mundurach stara się wesprzeć swojego towarzysza broni. Jeden z nich drzewcem od chorągwi usiłuje zepchnąć jeźdźca z konia; drugi chwyta konia za uzdę, by przejąć nad nim kontrolę.

Indeks górny 1czako (niem. Tschako, węg. csákó) - wysoka sztywna czapka z płaskim denkiem, będąca zwykle częścią umundurowania 4. Stylizowane obłoki nad walczącymi jeźdźcami podkreślają centrum akcji i wzmacniają dramatyzm.
Mikromozaiczny blat stołu Gioacchino Barberiego wg Aleksandra Orłowskiego, wykonany na blat stołu na dwór rosyjski, 1830‑33 (Rozbójnicy w zasadzce)
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1S3uGtVmtBiV1
Ćwiczenie 1
Na podstawie zamieszczonych obrazów, informacji o nich i ich autorach oraz fragmentów powieści poetyckiej przyporządkuj tytuły obrazów do określeń podanych obok. Jeden obraz może się znaleźć w kilku kategoriach. orientalizm Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Na złotym rogu, 3. Taras Seraglio, 4. Leonidas pod Termopilami, 5. Widok Massawy, 6. Basen w haremie, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Taras Seraglio, 9. Widok Massawy, 10. Z rozkazu padyszacha, 11. Na złotym rogu, 12. Leonidas pod Termopilami, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Basen w haremie frenetyzm Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Na złotym rogu, 3. Taras Seraglio, 4. Leonidas pod Termopilami, 5. Widok Massawy, 6. Basen w haremie, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Taras Seraglio, 9. Widok Massawy, 10. Z rozkazu padyszacha, 11. Na złotym rogu, 12. Leonidas pod Termopilami, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Basen w haremie wolność Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Na złotym rogu, 3. Taras Seraglio, 4. Leonidas pod Termopilami, 5. Widok Massawy, 6. Basen w haremie, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Taras Seraglio, 9. Widok Massawy, 10. Z rozkazu padyszacha, 11. Na złotym rogu, 12. Leonidas pod Termopilami, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Basen w haremie pejzaż Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Na złotym rogu, 3. Taras Seraglio, 4. Leonidas pod Termopilami, 5. Widok Massawy, 6. Basen w haremie, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Taras Seraglio, 9. Widok Massawy, 10. Z rozkazu padyszacha, 11. Na złotym rogu, 12. Leonidas pod Termopilami, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Basen w haremie scena rodzajowa Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Na złotym rogu, 3. Taras Seraglio, 4. Leonidas pod Termopilami, 5. Widok Massawy, 6. Basen w haremie, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Taras Seraglio, 9. Widok Massawy, 10. Z rozkazu padyszacha, 11. Na złotym rogu, 12. Leonidas pod Termopilami, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Basen w haremie scena militarna Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Na złotym rogu, 3. Taras Seraglio, 4. Leonidas pod Termopilami, 5. Widok Massawy, 6. Basen w haremie, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Taras Seraglio, 9. Widok Massawy, 10. Z rozkazu padyszacha, 11. Na złotym rogu, 12. Leonidas pod Termopilami, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Basen w haremie erotyzm Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Na złotym rogu, 3. Taras Seraglio, 4. Leonidas pod Termopilami, 5. Widok Massawy, 6. Basen w haremie, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Taras Seraglio, 9. Widok Massawy, 10. Z rozkazu padyszacha, 11. Na złotym rogu, 12. Leonidas pod Termopilami, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Basen w haremie
Ćwiczenie 1
R1I6rHZK6y0T0
Na podstawie opisów zamieszczonych obrazów, informacji o nich i ich autorach oraz fragmentów powieści poetyckiej przyporządkuj tytuły obrazów do określeń podanych obok. Jeden obraz może się znaleźć w kilku kategoriach. orientalizm Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Leonidas pod Termopilami, 3. Taras Seraglio, 4. Na złotym rogu, 5. Z rozkazu padyszacha, 6. Taras Seraglio, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Basen w haremie, 9. Na złotym rogu, 10. Widok Massawy, 11. Widok Massawy, 12. Basen w haremie, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Leonidas pod Termopilami frenetyzm Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Leonidas pod Termopilami, 3. Taras Seraglio, 4. Na złotym rogu, 5. Z rozkazu padyszacha, 6. Taras Seraglio, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Basen w haremie, 9. Na złotym rogu, 10. Widok Massawy, 11. Widok Massawy, 12. Basen w haremie, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Leonidas pod Termopilami wolność Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Leonidas pod Termopilami, 3. Taras Seraglio, 4. Na złotym rogu, 5. Z rozkazu padyszacha, 6. Taras Seraglio, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Basen w haremie, 9. Na złotym rogu, 10. Widok Massawy, 11. Widok Massawy, 12. Basen w haremie, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Leonidas pod Termopilami pejzaż Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Leonidas pod Termopilami, 3. Taras Seraglio, 4. Na złotym rogu, 5. Z rozkazu padyszacha, 6. Taras Seraglio, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Basen w haremie, 9. Na złotym rogu, 10. Widok Massawy, 11. Widok Massawy, 12. Basen w haremie, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Leonidas pod Termopilami scena rodzajowa Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Leonidas pod Termopilami, 3. Taras Seraglio, 4. Na złotym rogu, 5. Z rozkazu padyszacha, 6. Taras Seraglio, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Basen w haremie, 9. Na złotym rogu, 10. Widok Massawy, 11. Widok Massawy, 12. Basen w haremie, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Leonidas pod Termopilami scena militarna Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Leonidas pod Termopilami, 3. Taras Seraglio, 4. Na złotym rogu, 5. Z rozkazu padyszacha, 6. Taras Seraglio, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Basen w haremie, 9. Na złotym rogu, 10. Widok Massawy, 11. Widok Massawy, 12. Basen w haremie, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Leonidas pod Termopilami erotyzm Możliwe odpowiedzi: 1. Na złotym rogu, 2. Leonidas pod Termopilami, 3. Taras Seraglio, 4. Na złotym rogu, 5. Z rozkazu padyszacha, 6. Taras Seraglio, 7. Portret Abda el‑Kadera, 8. Basen w haremie, 9. Na złotym rogu, 10. Widok Massawy, 11. Widok Massawy, 12. Basen w haremie, 13. Z rozkazu padyszacha, 14. Leonidas pod Termopilami
Polecenie 3

Stwórzcie w grupie mapę myśli. Wypiszcie motywy wspólne dla dzieł plastycznych i utworu George’a Byrona. Każdy temat opiszcie krótko i podajcie przykłady. Zapiszcie tylko istotne informacje w krótkiej formie.

R1WE7m9To6rBw
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Motywy
      • Elementy należące do kategorii Motywy
        Elementy należące do kategorii Koniec elementów należących do kategorii
        Elementy należące do kategorii Koniec elementów należących do kategorii
        Elementy należące do kategorii Koniec elementów należących do kategorii
      Koniec elementów należących do kategorii Motywy

Stwórzcie w grupie wypunktowaną listę. Wypiszcie motywy wspólne dla dzieł plastycznych i utworu George’a Byrona. Każdy temat opiszcie krótko i podajcie przykłady. Zapiszcie tylko istotne informacje w krótkiej formie.

RLgJcxUg9pR7N
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 2

Wśród zamieszczonych w galerii fragmentów Giaura odszukaj pięć środków stylistycznych, nazwij je i podaj ich funkcję w dziele.

R1WLgeU5kbgiq
(Uzupełnij).
R17ZFjq0KtPLt

Mapa myśli.

Elementy należące do kategorii Orientalizm w „Giaurze”

·         Nazwa kategorii: pełny tytuł dzieła nawiązuje do tematyki związanej z kulturą turecką

·         Nazwa kategorii: występowanie naleciałości języka arabskiego

·         Nazwa kategorii: opisy egzotycznych krajobrazów

·         Nazwa kategorii: nawiązania do świąt muzułmańskich

·         Nazwa kategorii: aspekty religijne wpływające na obyczaje i kulturę

·         Nazwa kategorii: przesądność i bojaźliwość bohaterów

·         Nazwa kategorii: występowanie pojęć związanych z religią muzułmańską

Koniec elementów należących do kategorii Orientalizm w „Giaurze”

Elementy należące do kategorii pełny tytuł dzieła nawiązuje do tematyki związanej z kulturą turecką

·         Nazwa kategorii: „Giaur ułamki powieści tureckiej”

Koniec elementów należących do kategorii pełny tytuł dzieła nawiązuje do tematyki związanej z kulturą turecką

Elementy należące do kategorii występowanie naleciałości języka arabskiego

·         Nazwa kategorii: „Salem! waszej jestem wiary”

·         Nazwa kategorii: „Aleikum salam” (arab. pokój z tobą)

·         Nazwa kategorii: „Urlarula” (arab. szczęśliwa droga)

Koniec elementów należących do kategorii występowanie naleciałości języka arabskiego

Elementy należące do kategorii opisy egzotycznych krajobrazów

·         Nazwa kategorii: „Na falach drobnych, jak uśmiech dołki,

Gór okolicznych odbija wierzchołki”.

·         Nazwa kategorii: „Tam, na skał wierzchołku, u ścieku pomników

Błyszczy się róża, sułtanka słowików”

Koniec elementów należących do kategorii opisy egzotycznych krajobrazów

Elementy należące do kategorii nawiązania do świąt muzułmańskich

·         Nazwa kategorii: „Bo dziś zachodzi słońce Ramazanu,

dziś Bajram święcą wyznawcy Koranu”.

Koniec elementów należących do kategorii nawiązania do świąt muzułmańskich

Elementy należące do kategorii aspekty religijne wpływające na obyczaje i kulturę

·         Nazwa kategorii: np. Hassan zmuszony prawami Koranu zabija ukochaną Leile

·         Nazwa kategorii: Np. symboliczne dzielenie się chlebem i solą

Koniec elementów należących do kategorii aspekty religijne wpływające na obyczaje i kulturę

Elementy należące do kategorii przesądność i bojaźliwość bohaterów

·         Nazwa kategorii: „Znam go, poznałem ze smałego czoła,

Poznałem czarne, złowrogie źrenice,”

Koniec elementów należących do kategorii przesądność i bojaźliwość bohaterów

Elementy należące do kategorii występowanie pojęć związanych z religią muzułmańską

·         Nazwa kategorii: turban

·         Nazwa kategorii: pasza

·         Nazwa kategorii: meczet

Koniec elementów należących do kategorii występowanie pojęć związanych z religią muzułmańską

Elementy należące do kategorii „Bo dziś zachodzi słońce Ramazanu,

dziś Bajram święcą wyznawcy Koranu”.

·         Nazwa kategorii: Ramazan to wielki post turecki

·         Nazwa kategorii: Bajram to odpowiednik karnawału

Koniec elementów należących do kategorii „Bo dziś zachodzi słońce Ramazanu,

dziś Bajram święcą wyznawcy Koranu”.

Polecenie 4

Rozważ, dlaczego akcja powieści została usytuowana na Dalekim Wchodzie. Wyjaśnij, co z tego wynika. Jak wpływa na interpretację utworu?

REhmt02PvdBbG
(Uzupełnij).
Dowiedz się
Ćwiczenia