Ajschylos, Sofokles, Eurypides - przedstawiciele tragedii greckiej
Wiosną starożytne Ateny żyły przygotowaniami do obchodów święta ku czci boga wina – Dionizosa. W tym czasie do miasta przybywali okoliczni mieszkańcy, żeglarze i handlarze. Przez kilka dni trwały procesje, pochody oraz konkursy śpiewu. Od V wieku p.n.e. na Akropolu odbywały się zawody teatralne. Mieszkańcy spotykali się w teatrze Dionizosa. Znajdował się on na zboczu Akropolu i jego widownia mogła pomieścić nawet kilkanaście tysięcy osób. Tam swoje sztuki wystawiali najwybitniejsi greccy tragediopisarze, między innymi: Ajschylos, Sofokles i Eurypides.
Przedstawienia wystawiano pod gołym niebem. Trwały one od rana do wieczora. W spektaklach brało udział niewielu aktorów – początkowo jeden, potem dwóch, a ostatecznie trzech. Towarzyszył im kilkuosobowy chór. Chór m.in. wprowadzał widzów w temat dramatu, komentował wydarzenia rozgrywające się na scenie. Po obejrzeniu wszystkich przedstawień w głosowaniu wybierano najlepszą sztukę. Na widowni panował gwar. Można było tu jeść, pić i rozmawiać. W trakcie spektaklu publiczność biła brawo lub gwizdała, wyrażając w ten sposób swoje emocje i opinię na temat oglądanej sztuki. Do teatru warto było zabrać poduszki, bo siedzenie godzinami na kamiennych ławach nie było wygodne.
Teatr był dla obywateli greckich poleis bardzo ważnym elementem życia. Było to wydarzenie religijne, poświęcone bogom i początkowo przedstawiające wyłącznie bogów. W trakcie świąt obywatele udawali się do teatru, by oglądać rywalizację tragediopisarzy. Agony tragiczne były finansowane przez obywateli, reżyserowali je obywatele, grali w nich obywatele i obywatele je oglądali. Było to więc ważne wydarzenie dla całej społeczności państwa‑miasta. Teatr angażował grecką społeczność, aktywizował ją.
Ilustracja interaktywna 'W greckim teatrze'.
Ilustracja przedstawia kamienną, dużą scenę, na której znajdują się sylwetki ludzi. W centralnej części kwadratowy, kamienny stolik umieszczony na podwyższeniu. Obok niego mężczyzna w kolorowej szacie i wianku z liści laurowym. Lewą ręką wskazuje na postać leżącą na ziemi, która ubrana jest w niebieską szatę. Za oraz przed mężczyzną mężczyźni w długich brązowych szatach, którzy wymachują rękoma. Za nimi, na obrzeżach sceny misy z ogniem. W tle ściana z kolumnami ozdobiona malunkami przedstawiającymi panoramę miasta greckiego. Na dachu budynku dźwig, a na nim kosz z mężczyzną w jasnej szacie.
Na ilustracji zostały zamieszczone numery z tekstem:
Chór. Kilkuosobowy chór, którego przewodnikiem był koryfeusz, towarzyszył aktorom. Dramatyczna rola chóru z czasem zmalała.
Aktorzy. Byli nimi wyłącznie mężczyźni, którzy odgrywali także role kobiece. Twarze ukrywali pod maskami wyrażającymi wesołe lub smutne uczucia. Nosili buty na wysokich koturnach, dzięki czemu stawali się wyżsi i bardziej widoczni.
Budynek sceniczny. Miejsce, gdzie aktorzy przebierali się i przygotowywali do spektaklu. Na jego fasadzie malowano czasem dekoracje.
Deus ex machina [czyt.: deus eks makina]. W dramatach zaczęto z czasem wprowadzać postacie bogów, którzy nagle i niespodziewanie interweniowali w bieg wydarzeń, aby rozwiązać zawiłą akcję. Odgrywający ich aktorzy pojawiali się na scenie za pomocą skomplikowanej maszynerii. Stąd pochodzi łacińskie sformułowanie deus ex machina (bóg z maszyny), które oznacza niespodziewane wprowadzenie nowej postaci lub zaistnienie nowych okoliczności.
Poznasz najważniejszych tragików starożytnej Grecji.
Określisz wkład Ajschylosa, Sofoklesa i Eurypidesa w rozwój tragedii greckiej.