Impresjonizm w malarstwie Leona Wyczółkowskiego

R1CH8P4FJLAE2

Obraz przedstawia portret starszego mężczyzny w okularach, ubranego w ciemne odzienie z futrzanym kołnierzem oraz zieloną czapkę. Jego twarz jest surowa, pomarszczona, a spojrzenie poważne. Artysta użył techniki rysunku z elementami malarskimi, węglem i akwarelą lub pastelami, co nadaje pracy ekspresyjny charakter. Tło jest oszczędne, co sprawia, że cała uwaga skupia się na twarzy i wyrazie postaci. W prawym górnym rogu widoczne są odręczne napisy i podpis, sugerujące dedykację lub autograf autora.

Leon Wyczółkowski urodził się 11 kwietnia 1852 r. w Hucie Miastowskiej koło Siedlec.

Edukację artystyczną rozpoczął w 1869 roku w Warszawie, następnie kształcił się w Monachium i Krakowie u Jana Matejki. Tworzył na Ukrainie, od 1895 roku pracował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Podróżował po Europie, I wojnę światową spędził w Warszawie i Krakowie. W 1929 przeniósł pracownię do Poznania, a w 1934 został profesorem grafiki w warszawskiej ASP. Zmarł 27 grudnia 1936 roku w Warszawie.

Jako artysta wyróżniał się stosowaniem różnych technik malarskich i bogatą tematyką. Początkowo doskonalił się w zakresie malarstwa olejnego, następnie zainteresował się rysunkiem pastelami a także grafiką. Podejmował w swej twórczości tematy historyczne i religijne. Interesował się także najnowszymi prądami artystycznymi, utrzymując kontakty ze środowiskiem malarzy symbolistów, m.in. Jackiem Malczewskim i Witoldem Pruszkowskim. Szczególne miejsce w jego twórczości zajmują pejzaże tatrzańskie, które wykazują związki z impresjonizmemimpresjonizmimpresjonizmem. Pragnął oddawać wizualne wrażenia, uchwycić zmienność aury. Malował także krajobrazy włoskie i hiszpańskie, w tym widoki morza. Mistrzostwo osiągnął w sztuce portretowej. Jego dorobek obejmuje również piętnaście tek graficznych, w których znalazły się krajobrazy Tatr, Litwy, Ukrainy oraz pejzaże miejskie.

Wyznaczniki impresjonizmu malarskiego

Tetmajer – impresjonista

RUV34DGM58GJP

Obraz przedstawia portret mężczyzny ubranego w elegancki, ciemny strój. Ma gęste, ciemne włosy, charakterystyczne wąsy oraz spokojne, pewne siebie spojrzenie. W tle delikatnie zarysowane góry. Na obrazie dominują stonowane, ziemiste kolory. Przeważają odcienie brązu, beżu i ochry. Twarz i koszula są utrzymane w ciepłych odcieniach kremowych i różowych, co kontrastuje z ciemniejszym garniturem.

Kazimierz Przerwa‑Tetmajer (1865–1940) był jednym z najbardziej uznanych twórców Młodej Polski. Pisał powieści, dramaty, zajmował się także krytyką literacką, jednak największą sławę przyniosła mu poezja. Datę wydania jego debiutanckiego tomu poetyckiego (1891) przyjmuje się umownie za początek okresu Młodej Polski. Tetmajer był głosem swojego pokolenia i wyrażał dekadenckie nastroje epoki. W jego twórczości można jednak zaobserwować próby przełamania pustki życiowej, poszukiwanie dróg spełnienia – w miłości, naturze i sztuce. Większość czasu Tetmajer spędzał w Krakowie i Zakopanem, często też podróżował. Jego późniejsze dzieła, poza zbiorem tatrzańskich opowiadań Na skalnym Podhalu, nie zyskały już tak wielkiego rozgłosu i z czasem artysta odsunął się od życia społecznego.

Nowy sposób poetyckiego obrazowania wywarł także wpływ na polską literaturę. Za jednego z najwybitniejszych rodzimych impresjonistów uchodził na przełomie wieków Kazimierz Przerwa‑Tetmajer. Chociaż nie był to jedyny kierunek w jego twórczości, liryczne pejzaże autora Evviva l’arte! wyraźnie wyróżniały się na tle innych utworów artysty oryginalną poetyką. Nawet później, gdy wiersze Tetmajera nie wzbudzały już takiej sensacji jak w latach 90. XIX wieku, nie zatracił umiejętności tworzenia nastrojowych krajobrazów poetyckich. Szczególnie piękne poetyckie obrazy zawierają wiersze W lesie oraz Na dawno ścięty las w Zakopanem.

Bodźce wzrokowe opisywane przez Tetmajera można łatwo zestawić z płótnami impresjonistów. Las mieniący się „srebrnie i różowie” i świecące krople rosy czy opalowy strumień to wrażenia odbierane przez ludzkie oko, które znikają równie szybko, jak się pojawiają. Migotanie słonecznego światła na ciemnych pniach ukazuje nieustanną zmienność w przyrodzie, wieczny ruch, którego nie da się analizować w sposób zdystansowany, chłodny. Trudno zrozumieć i odczuć atmosferę wierszy, odwołując się jedynie do naturalistycznych teorii – konieczne jest jego osobiste doznanie. Właśnie w ten sposób tworzył swoje poezje Tetmajer.

R1J21HP9P87GG

Obraz przedstawia pejzaż. Ukazany jest gęsty las pełen świerków pokrytych śniegiem, pomiędzy którymi biegnie ośnieżona droga. Między drzewami przebłyskuje słońce.

Inspiracja górską przyrodą

Tetmajer był wrażliwy na urodę krajobrazu, szczególnie górskiego. Współcześni mu amatorzy wędrówek po Tatrach wskazywali go jako osobę, która nauczyła ich inaczej patrzeć na przyrodę. Poeta był zapalonym wędrowcem, wspinał się na szczyty, aby zaznać życia blisko natury. Od początku twórczości opisywał swoje odczucia, wyrażając szeroką gamę nastrojów, zwracając uwagę na chwilowe i drobne, lecz znaczące szczegóły opisywanych pejzaży.

R1D2PA7ABL67C

Obraz przedstawia pejzaż. Ukazany jest gęsty las pełen świerków. Zza drzew drzew widać masyw górski. Jego szczyty są ośnieżone. Nad masywem ukazane jest niebieskie niebo pełne obłoków.

Wyznaczniki impresjonizmu poetyckiego

Słownik