Dowiedz się
Chłopi - realistyczna epopeja chłopska
Chłopi Władysława Reymonta to powieść realistyczna, pisana w latach 1904–1909, określana mianem epopei chłopskiejepopei chłopskiej. Autor ukazuje w niej barwny i szczegółowy obraz życia chłopów w XIX wieku, we wsi Lipce, położonej w powiecie skierniewickim pod zaborem rosyjskim.
Do cech epopei nawiązuje m.in. brak precyzyjnie określonego czasu akcji – pojawiają się jedynie ogólnikowe wzmianki o wydarzeniach historycznych, takich jak powstanie styczniowe czy rewolucja 1905 roku, a także spór o las serwitutowy. Opisywana rzeczywistość osadzona jest w cyklu jednego roku, który symbolicznie skupia w sobie doświadczenia wielu lat. Rytm życia bohaterów wyznaczają zmieniające się pory roku, prace polowe oraz kalendarz liturgiczny i związane z nim obrzędy.
W powieści widoczny jest hierarchiczny podział społeczeństwa – na szczycie wiejskiej gromady stoją wójt i zamożni gospodarze, tacy jak Maciej Boryna, poniżej plasują się średniozamożni chłopi, a na samym dole – biedota, parobkowie i żebracy.
Życiem społeczności kierują nie tylko tradycja i praca na roli, lecz także religia, obrzędowość oraz codzienne rozrywki i spotkania towarzyskie.
Władysław Stanisław Reymont
(właśc. W.S. Rejment) – pisarz i poeta młodopolski. W młodości zdobył wykształcenie zawodowe (był czeladnikiem krawiectwa), lecz zainteresował go teatr i został aktorem prowincjonalnego teatrzyku objazdowego. Zadebiutował wierszami opublikowanymi na łamach czasopism. Od 1888 zarabiał na życie jako dróżnik kolejowy. W 1892 na łamach „Głosu” opublikował pierwszą nowelę zatytułowaną Śmierć. Przez pewien czas zamierzał wstąpić do zakonu paulinów na Jasnej Górze, dokąd w 1894 roku odbył pieszą pielgrzymkę. Wrażenia zdobyte na pątniczym szlaku opisał w literackim reportażu Pielgrzymka do Jasnej Góry (1895), który odniósł znaczący sukces literacki. Lata 1888‑1895 przyniosły 17 opowiadań, zróżnicowanych pod względem tematycznym. Fabuła Suki, Śmierci, Zawieruchy, Tomka Barana rozgrywa się na wsi, opowiadania W aptece, Na bruku, Cień stanowią relacje obyczajowe z życia proletariatu miejskiego, nowela Pracy! dotyczy znanego autorowi z autopsji środowiska kolejarzy, aktorską trupę artystyczną opisał w opowiadaniach Franek, Adeptka, relikty życia szlacheckiego w opowiadaniu Idylla. Lektura tych utworów uświadamia charakterystyczne (udoskonalone w późniejszej twórczości) cechy pisarstwa Reymonta: realistyczną obserwację szczegółów połączoną z elementami naturalistycznego obrazowania, stosowanie techniki impresjonistycznej, ekspresję słowa. Temat konfliktu między artystą a społeczeństwem, modny w literaturze modernistycznej, został pokazany w powieściach powstałych w latach 1891‑1896: Komediantka, Lili, Fermenty. W latach 1895‑1897 odbywał z przerwami podróże zagraniczne do Włoch, Berlina, Brukseli i Paryża. Dojrzałość pisarską ujawnił w powieści dotyczącej rozwoju łódzkiego przemysłu włókienniczego Ziemia obiecana (1899), w której przekazał naturalistyczny obraz miasta przemysłowego w dobie rodzącego się kapitalizmu, epickie zdolności do malowania panoramicznych obrazów społeczno‑obyczajowych, obecność silnie zindywidualizowanych postaci o głębokim bogactwie psychologicznym, znakomite stylizacje językowe. Najwyższe jego osiągnięcia ujawniły się przede wszystkim w realistycznej epopei Chłopi (1902‑1909), która przyniosła mu rozgłos światowy. W 1924 roku został uhonorowany Literacką Nagrodą Nobla.
W 1900 roku doznał poważnych obrażeń w katastrofie kolejowej pod Warszawą, a odszkodowanie wówczas uzyskane poprawiło jego sytuację finansową. Rewolucja 1905‑1906 zastała go w Warszawie: pisarz zareagował na te wydarzenia opowiadaniami o charakterze literackiego reportażu: Z konstytucyjnych dni, Czekam, Na krawędzi, Zabiłem. Do rewolucji przejawiał stosunek ambiwalentny: z jednej strony postrzegał w niej 'czwarte powstanie', z drugiej – obawiał się moralnych konsekwencji przeobrażeń społecznych. Konsekwencją rywalizacji z Popiołami Stefana Żeromskiego stała się trzyczęściowa powieść historyczna Rok 1794 (1913‑1918). Był autorem kilku opowiadań obrazujących trudne doświadczenia I wojny światowej.
Chłopi jako realistyczna powieść młodopolska
Wieś, w której urodził się Reymont i którą uczynił miejscem akcji swojej powieści pierwotnie nosiła nazwę Lipce. Nazwa Lipce Reymontowskie obowiązuje od 1983 roku.
