R1RPKRSO94QZU
Obraz przedstawia scenę przed starym, drewnianym dworkiem z uszkodzonym dachem. Na ganku stoi dziedzic w zielonym kontuszu, białej koszuli i kamizelce. Unosi prawą rękę, a lewą przytrzymuje płaszcz. Przed nim kłania się chłop w niebieskiej szacie i jasnych spodniach, z czapką w dłoni i bosymi stopami, odwrócony tyłem do widza. Obok chłopa stoją dwie kobiety w chustach i długich spódnicach. Na pierwszym planie widoczna jest wiejska rodzina. Kobieta z dzieckiem na ręku ubrana jest w jasną bluzkę i brązową spódnicę z fartuchem. Jej córka siedzi na ramieniu, a przed nią stoją kolejne dzieci: dziewczynka i chłopiec. Po ich prawej stronie stoi staruszka, dwóch parobków oraz kolejna rodzina z dziećmi – wszyscy w prostych, wiejskich strojach, boso lub w butach. W głębi po lewej stronie obejmują się dwaj wieśniacy, a po prawej stronie przy stodołach i koniach toczy się rozmowa między dwoma starszymi mężczyznami – jeden gestykuluje fajką, drugi trzyma uzdę. Obok konia widoczna jest postać w zielonym stroju, pochylona w jego stronę.

Kto jest kim? Saga rodu Borynów w ujęciu Reymonta

Sobota na folwarku; Wypłata robocizny
Źródło: Józef Chełmoński, 1869, olej na płótnie, Muzeum Narodowe w Warszawie, domena publiczna.

Wyobraź sobie świat, w którym rytm życia wyznacza natura – poranne pianie koguta, zmieniające się pory roku, zapach świeżo zaoranej ziemi i dźwięk kościelnych dzwonów niosący się ponad polami. Świat, w którym każda garść ziemi ma wartość większą niż złoto, a tradycja, religia i wspólnota wyznaczają miejsce człowieka w społecznej hierarchii. W takim świecie człowiek nie jest panem, lecz częścią przyrody – podporządkowaną jej prawom, ale też troskliwie ją pielęgnującą. Życie w zgodzie z rytmem natury staje się nie tylko codziennym trudem, lecz także życiowym powołaniem. To właśnie w takim porządku zanurzony jest ród Borynów – ich historia jest nie tylko opowieścią o walce o przetrwanie, lecz także świadectwem głębokiego zakorzenienia w odwiecznym ładzie świata, w którym ziemia, tradycja i jasno określona hierarchia nadają sens istnieniu i wyznaczają każdemu jego miejsce.

Twoje cele
  • Zapoznasz się z biografią Władysława Stanisława Reymonta oraz realiami topograficznymi i społecznymi mieszkańców Lipiec.

  • Poznasz skomplikowane relacje wewnątrz rodu Borynów oraz zasady hierarchii wiejskiej.

  • Zapoznasz się z młodopolskim ujęciem motywu ziemi i natury.

  • Przeprowadzisz analizę psychologiczną bohaterów oraz przygotujesz wypowiedź argumentacyjną na temat symbiozy lub walki człowieka z przyrodą.