Ćwiczenia
Jak rozumiesz fragment z Nienasycenia Witkacego: „Trudno, żeby ktoś żyjący w pewnej atmosferze nie karmił się nią”? Zapisz swoje uwagi.
Wybierz trzy pojęcia z zakresu polityki, ekonomii lub socjologii, do których odwołał się w Szewcach Witkacy, i zamieść w tabeli ich krótkie objaśnienia.
Wypisz z dramatu cztery zdania, które można uznać za postulaty polityczne. Podaj w tabeli postaci, które je wygłaszają.
Tekst do ćwiczeń 6 i 7
SzewcySAJETAN spokojnie, twardo
Nie. I jako Lenin, jako sługa klasy, różnił się mimo całej morowości indywidualnej od Aleksandra Wielkiego, który osobowym fantastą potęgi był, tako ja się różnię od tego psa! (wskazuje na śpiącego Scurvy’ego) A zresztą nie czas gadać – robić trza – samo się nie zrobi, psia ją mać tę rzeczywistość po trzykroć – e!! Skończyły się rozkoszne czasy idej – co to, wicie, można było majonezy żreć, a bolszewikiem ideowym być, aby się w nędzy ostatniej tymiż ideami na glanc pocieszać, że to niby kimś się, w ekskrementaliach gnijąc, mimo wszystko jest […].Źródło: Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy, [w:] tegoż, Dramaty, oprac. Konstanty Puzyna, Warszawa 1983, s. 419.
Czy Sajetana Tempego i Roberta Scurvy’ego z Szewców można utożsamić z historycznymi przywódcami państw komunistycznych i faszystowskich: Włodzimierzem Leninem, Benitem Mussolinim lub Adolfem Hitlerem? Sformułuj wypowiedź pisemną na 150 słów.
Napisz tekst argumentacyjny na około 200 słów, w której odpowiesz na pytanie: Czy rozpoznanie aluzji do wydarzeń i postaci historycznych jest konieczne dla zrozumienia treści Szewców?
Poniższy fragment pochodzi z odczytu Włodzimierza Lenina wygłoszonego w Petersburgu w kwietniu 1917 roku, czyli w czasie, gdy przebywał tam Witkacy. Porównaj tezy przywódcy bolszewików z poglądami Sajetana z Szewców w rozprawce na około 200 słów.
O zadaniach proletariatu w obecnej rewolucji (Tezy kwietniowe)W naszym stosunku do wojny, która ze strony Rosji również przy nowym rządzie Lwowa i spółki pozostaje bezwarunkowo wojną grabieżczą, imperialistyczną ze względu na kapitalistyczny charakter tego rządu, niedopuszczalne są najdrobniejsze choćby ustępstwa na rzecz „rewolucyjnego «oboronczestwa»”.
Na wojnę rewolucyjną, która by istotnie usprawiedliwiała obronę rewolucyjnej ojczyzny, świadomy proletariat może dać swą zgodę jedynie pod warunkiem: a) przejścia władzy w ręce proletariatu i przyłączających się najbiedniejszych części chłopstwa; b) wyrzeczenia się wszelkich aneksji w rzeczywistości, a nie tylko w słowach; c) całkowitego, faktycznego zerwania ze wszystkimi interesami kapitału.
Wobec niewątpliwej uczciwości szerokich warstw zwykłych zwolenników obrony rewolucyjnej ojczyzny uznających wojnę tylko jako coś koniecznego, a nie jako środek do podbojów, wobec oszukiwania ich przez burżuazję należy im szczególnie dokładnie, wytrwale, cierpliwie wyjaśniać ich błąd, wyjaśniać nierozerwalny związek kapitału z wojną imperialistyczną, wykazywać, że bez obalenia kapitału nie można zakończyć wojny prawdziwie demokratycznym, nienarzuconym przemocą pokojem [...].
Swoistość chwili bieżącej w Rosji polega na przechodzeniu od pierwszego etapu rewolucji, który na skutek niedostatecznego uświadomienia i zorganizowania proletariatu dał władzę burżuazji, do drugiego jej etapu, który powinien oddać władzę w ręce proletariatu i najbiedniejszych warstw chłopstwa.
To przechodzenie cechuje z jednej strony maksimum legalności (Rosja jest teraz najbardziej wolnym krajem na świecie spośród wszystkich krajów walczących), z drugiej strony – to, że nie stosuje się przemocy wobec mas, i wreszcie wynikający z nieświadomości, pełen zaufania stosunek tych mas do rządu kapitalistów, najgorszych wrogów pokoju i socjalizmu.
Ta swoistość wymaga od nas umiejętności przystosowania się do szczególnych warunków pracy partyjnej wśród niezmiernie szerokich mas proletariatu, które dopiero co obudziły się do życia politycznego.Źródło: Włodzimierz Lenin, O zadaniach proletariatu w obecnej rewolucji (Tezy kwietniowe), [w:] Slavoj Žižek, Rewolucja u bram. Pisma Lenina z roku 1917 , tłum. J. Kutyła, Kraków 2006, s. 123–125.
Przygotuj się do dyskusji, w której rozważysz, czy wizja komunizmu i faszyzmu w Szewcach pokrywała się z rzeczywistością historyczną dwudziestolecia międzywojennego. Zrób notatki.