RBSC8POTMZUPR
Obraz przedstawia kilka postaci. Są ukazane w sposób odrealniony. Po prawej stronie znajduje się mężczyzna z długimi włosami. Przed jego twarzą jest druga twarz - może to jego maska. Maska ma kozią bródkę i otwartą część głowy. Ramię mężczyzny z maską jest wyciągnięte do przodu, dłoń opuszczona w dół w taki sposób, jakby miał ją ktoś pocałować. Nad ramieniem widać głowę kota w kapeluszu. Kot ma długie wąsy. U stóp mężczyzny z maską widać kolejną twarz - brodatego mężczyzny. Po lewej stronie obrazu znajduje się kobieta z długimi, rudymi włosami. Obok niej jest twarz mężczyzny w kapeluszu. Przed nim wisi na łańcuszku owalna zawieszka z wizerunkiem psa przypominającego pudla. Na dole po lewej stronie widać wizerunek kobiety z obnażonymi piersiami. Na szyi ma zawieszkę na długim łańcuszku, na głowie koronę. Obok niej stoi mężczyzna ubrany w pasiasty strój. Ma na głowie jarmułkę. Dotyka głowy kobiety. W tle obrazu stoją trzy butelki. Obraz ma bogatą kolorystykę.

Zdemaskowanie diabelskiej rzeczywistości. Mistrz i Małgorzata Michaiła Bułhakowa

Vladimir Ryklin, Mistrz i Małgorzata
Źródło: Vladimir Ryklin, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Trudno skompromitować rzeczywistość państwa totalitarnego, skoro jego obywatele – w dobrej wierze czy z powodu konformizmu – przyjmują oficjalną ideologię. Może w takiej sytuacji jedyną siłą zdolną ośmieszyć system jest... diabeł? Groteskowa konfrontacja realistycznie i satyrycznie ukazanej rzeczywistości totalitarnej ze światem nadprzyrodzonym może dać zaskakujący efekt. Paradoksalnie zło systemu zniewalającego człowieka zostaje obnażone za pomocą innego, diabelskiego zła, które służy dobru. Kluczem do odczytania tych nowych znaczeń może być motto, które Bułhakow zaczerpnął z Fausta J. W. Goethego:

Michaił Bułhakow Mistrz i Małgorzata

...Więc kimże w końcu jesteś?

– Jam częścią tej siły
która wiecznie zła pragnąc,
wiecznie czyni dobro.

J.W. Goethe, Faust

CART2 Źródło: Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata, Warszawa 2001, s. 15.
Twoje cele
  • Scharakteryzujesz postać Wolanda (diabła) występującą w powieści Michaiła Bułhakowa Mistrz i Małgorzata.

  • Przeanalizujesz filozoficzne i metafizyczne wątki w powieści Bułhakowa.

  • Rozpoznasz cechy ustroju totalitarnego zobrazowane w  Mistrzu i Małgorzacie.

  • Sprawdzisz, jak Michaił Bułhakow zastosował w kreacji świata przedstawionego w  Mistrzu i Małgorzacie zabieg karnawalizacji.